بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدەگى ءمانى مەن ماڭىزى جاعىنان بارلىق قۇقىقتىق جۇيەنىڭ باستاۋىندا تۇرعان سوت سالاسى, قاي تۇرعىدان بولسىن, ءوز دارەجەسىنەن تابىلىپ جاتقانى بارشاعا ايان. سوندىقتان سوتتارعا حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگى العىس جاۋدىراتىنى انىق. ال مەملەكەت تاراپىنان سوت سالاسىنا سوتتاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتارمەن قارجىلاندىرىلۋىنا, سۋديالار مەن سوت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە وراسان جاعداي جاسالدى. وسىعان ساي سۋديالار دا پاراساتتىلىق پەن ادىلدىك, مورالدىق تازالىق, كاسىبي بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋداراتىنى بايقالادى. بۇل حالىقتىڭ سەنىمى مەن قۇرمەتىنە ۇلاستىراتىنى بەلگىلى.
سونىڭ ءبىر ايعاعىنداي, سۋديالار وداعىنىڭ وتكەن VI سەزىنە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تىكەلەي ءوزى قاتىسۋى – سۋديالاردىڭ جانە جالپى العاندا سوت جۇيەسىنىڭ ەل دامۋى ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن ايقىنداپ بەردى. ەلباسى بىرقاتار ناقتى مىندەتتەر مەن مۇددەلى مەجەلەردى العا قويدى. بۇل شارالاردىڭ بارلىعىنىڭ ورتاق ماقساتى – ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنىڭ ساپالى دا ادىلەتتى سوتپەن قورعانۋىنا قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ دەيمىز. سوندىقتان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: «ادىلەتتى, ساتىلمايتىن سوت – دەموكراتيالىق, قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ ەڭ ماڭىزدى نەگىزى» دەگەن ءسوزى قاي كەزدە دە سوت ادامنىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىعىن قورعاۋداعى مەملەكەتتىڭ باستى تەتىگى بولىپ تابىلاتىندىعىنىڭ كەپىلى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ال ەل-جۇرت كورىپ وتىرعانداي, سوتتار ءوز قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن كۇننەن-كۇنگە جاقسارتۋ ۇستىندە. وعان كوپتەگەن مىسالدار كەلتىرۋگە بولادى. سونىڭ ءبىرى رەتىندە كەشە ەلىمىزدىڭ جوعارعى سوتىندا قايرات ءماميدىڭ توراعالىعىمەن «سوتتار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ مونيتورينگى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق سەمينار-ترەنينگ ءوتتى. ءىس-شارا قازاقستانداعى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسىمەن (بۇۇدب) بىرلەسىپ ۇيىمداستىرىلدى.
سەمينارعا جوعارعى سوت القالارىنىڭ توراعالارى مەن سۋديالارى, باس پروكۋراتۋرا, ادىلەت مينيسترلىگى مەن سۋديالار وداعىنىڭ وكىلدەرى, وبلىستىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتار توراعالارى, سوتتاردىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىلىعى, سونداي-اق, بۇۇدب تاراپىنان ترەنينگكە اتالعان ۇيىمنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى ستيۆەن تۋلل جانە سوت ورگاندارىمەن ىنتىماقتاستىق جونىندەگى حالىقارالىق كونسورتسيۋمنىڭ حالىقارالىق ساراپشى-كەڭەسشىسى, نيدەرلاند كورولدىگىنىڭ قاۋىپسىزدىك جانە ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ سوت ساياساتى ماسەلەلەرى جونىندەگى اعا كەڭەسشىسى پيم البەرس قاتىستى.
ءىس-شارانىڭ اشىلۋ راسىمىندە جوعارعى سوت توراعاسى قايرات ءمامي: «كەز كەلگەن ۇلتتىق قۇقىقتىق جۇيەنىڭ الدىندا سوت تورەلىگىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋ جانە ونىڭ ساپاسىن باقىلاۋدىڭ ءتيىستى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ سەكىلدى ىرگەلى مىندەتتەردىڭ تۋىندايتىنى بەلگىلى. بۇگىنگى سەمينار وسى سالاداعى جيناقتاعان ءبىلىم مەن شەتەلدىك وزىق تاجىريبەنىڭ نەگىزىندە ۇلتتىق سوت مونيتورينگى جۇيەسىن تاعى ءبىر رەت پىسىقتاپ, ونى جەتىلدىرۋ جونىندە ناقتى ۇسىنىستار ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», – دەپ اتاپ ءوتتى.
ترەنينگ اياسىندا سوتتار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىنە, اتاپ ايتقاندا, نيدەرلاند, سينگاپۋر, اقش, فينليانديانىڭ جانە باسقا ەلدەردىڭ تاجىريبەسى زەردەلەندى, سونداي-اق سوتتار قىزمەتىن باعالاۋدىڭ قازاقستاندىق مودەلى تانىستىرىلدى. حالىقارالىق ساراپشى پيم البەرس سەمينارعا قاتىسۋشىلاردى سوت قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىن ۇسىنۋ ستاندارتتارىنىڭ حالىقارالىق مودەلىمەن, سوتتار قىزمەتى تۋرالى الەۋمەتتىك ساۋالناما ءجۇرگىزۋ ادىستەمەسىمەن جانە سوتتار جۇمىسىنىڭ ساپاسىن باعالاۋ تاجىريبەسىمەن تانىستىردى.
سوتتاردىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتتىڭ تالداۋ جانە جوسپارلاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ل.قۇرمانتاەۆا سوتتار جۇمىسىن باعالاۋدىڭ نەگىزگى سەگىز ولشەمىنەن تۇراتىن جاڭا ادىستەمەگە سايكەس جۇرگىزىلگەن سوتتاردىڭ 2014 جىلعى جۇمىسىن باعالاۋ قورىتىندىسىمەن تانىستىردى. ال سۋديالار وداعىنىڭ حاتشىسى س.رايىمباەۆ مامانداندىرىلعان ەكونوميكالىق سوتتار جۇمىسىنىڭ ساپاسىنا سىرتقى باعالاۋ جۇرگىزۋدىڭ قورىتىندىسىن جاريالادى. بۇل زەرتتەۋدى جۇرگىزۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ بيزنەس قۇرىلىمدار سۋبەكتىلەرىنىڭ سوت پروتسەستەرىنە قاتىسۋشىلارىنىڭ ەكونوميكالىق سوتتار ۇسىناتىن سوت قىزمەتتەرىنە قاناعاتتانۋشىلىق دەڭگەيى تۋرالى ساۋالناماسىنداعى سۇراقتار ازىرلەنگەن. وسىلايشا سەمينار قورىتىندىسى بويىنشا سوتتار جۇمىسىنىڭ ساپاسىن باعالاۋدىڭ قازاقستاندىق مودەلىنىڭ تەتىكتەرىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسىنىمدار ازىرلەندى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».