ىرىسى مولايىپ, ءورىسى كەڭەيگەن الماتى

سورعى ستانساسىنىڭ اۋماعىندا ۇكىمەت باسشىسى مەگاپوليستىڭ جوعارعى اۋداندارىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ رەزەرۆتىك جۇيەسىن سالۋ جۇمىسىنىڭ قارقىنىن تەكسەردى. جوبانىڭ ماڭىزى جەرۇستى سۋلارىنا تاۋەلدىلىككە بايلانىستى. بۇعان دەيىن 2023 جىلعى 18 تامىزدا الماتى قالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەستە سەلدىڭ كوبەيۋى جانە وزەن سۋى لايلانۋىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى پرەزيدەنت قالانىڭ جوعارعى بولىگىنە اۋىزسۋ بەرۋدى شەكتەمەۋ ءۇشىن اتالعان ماسەلەنى شەشۋگە تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. ماسەلەن, الماتى 6 نەگىزگى كوزدەن: ۇلكەن جانە كىشى الماتى, اقساي, قارعالى وزەندەرىنەن جانە الماتى مەن تالعار كەن ورىندارىنىڭ جەراستى سۋ جيناعىشى ارقىلى سۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

قالا تۇرعىندارىن سۋمەن تۇراقتى ءارى ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تالعار جەراستى سۋ جيناعىشىنان تاۋ­لىگىنە 17 مىڭ تەكشە مەتر كولەمىندە قولدانىس­تاعى جەلىلەردى قوسىمشا تولىقتىرۋعا جاع­داي جاسالدى. جوبا قۋاتتىلىعى 15 مىڭ تەكشە مەتر بولاتىن جاڭا 6 ۇڭعىما سالۋدى جانە قۋاتتىلىقتى 60%-عا ارتتىرا وتىرىپ, 6 سورعى ستانساسىنداعى 14 سورعىنى تو­لىق اۋىستىرۋدى كوزدەيدى. قالا اكىمى­نىڭ ورىنباسارى اسقار ءامرين پرەزيدەنت­تىڭ رەزەرۆتىك جۇيە تۋرالى تاپسىرماسىنىڭ ورىندالعانىن باياندادى.

سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيسترگە الماتى قالاسىنىڭ بارلىق تۇرعىنىن ورتا­لىق­تاندىرىلعان سۋمەن قامتۋ بويىن­شا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىس بارى­سى تۋرالى باياندالدى. وتكەن جىلى 117 شا­قىرىم سۋ قۇبىرى سالىنىپ, 46 شاقى­رىمى جاڭعىرتىلدى, بۇل الماتى تۇرعىن­دارىنىڭ 99,3%-ىن ورتالىق­تاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىن­دىك بەردى. الاتاۋ, بوستاندىق جانە ناۋرىزباي اۋداندارىنىڭ تۇرعىن­دارىن سۋمەن قامتۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن 4 سۋ جيناعىش قۇرىلىسى مەن جوباسى جۇرگىزىلۋدە. بيىل 142 شاقىرىم ينجەنەر­لىك كوممۋنيكاتسيا سالۋ جانە 48 شاقىرىم جەلىنى جوندەۋ جوسپارلانعان. قابىل­دانعان شارا­لار جىل سوڭىنا دەيىن تۇرعىنداردىڭ 99,6%-ىن ورتالىق سۋمەن قامتۋعا جانە جەلىلەردىڭ توزۋ دەڭگەيىن 53,8%-عا دەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ۇكىمەت باسشىسى حالىقتىڭ اۋىزسۋعا قول جەتكىزۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى ودان ءارى جاڭعىرتۋ جونىندە بىرقاتار تاپسىرما بەردى.

سونداي-اق پرەمەر-مينيستر يندۋس­ت­ريالىق ايماق اۋماعىنداعى بىرقاتار كاسىپورىنعا بارىپ, ول جەردەگى ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە ءوندىرىستى لوكاليزاتسيالاۋ قارقىنىمەن تانىستى. مۇندا جاسالعان جاعداي بيزنەستىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋگە باعىتتالعان.

ۇكىمەت باسشىسى «يرريگاتور قازاق­ستان» زاۋىتىندا ونىمدىلىكتى كوبەيتىپ, سۋ ۇنەمدەۋدى ارتتىرۋ ماقساتىن­دا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن تام­شىلاتىپ سۋارۋعا ارنالعان, يزرايل تەحنولوگياسى بويىنشا جاسالا­تىن تۇتىكشەلەر ءوندىرۋ ۇدەرىسىن قاراپ شىقتى. بيىل قاڭتار ايىندا ىسكە قوسىلعان كاسىپورىن جىلىنا باۋ-باقشا, جيدەك, كوكونىس جانە ءداندى داقىلداردى سۋارۋعا ارنالعان 270 ملن مەتر ءونىم شىعارۋعا قابىلەتتى. كومپانيا ديرەكتورى مۇرات اقشالوۆ جوباعا يزرايلدىك METZERPLAS كومپانياسىنان 770 ملن تەڭگەدەن استام شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتىلعانىن, بۇل جوبانىڭ جالپى سوماسىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن قۇرايتىنىن ايتتى.

ولجاس بەكتەنوۆ جوبانىڭ سۋ ۇنەمدەۋگە باعىتتالعانىن ەسكەرە وتىرىپ, ونىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتىپ, مەملەكەتتىك ورگان­دارعا كاسىپورىندى تولىق قۋاتىنا شىعارۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدى, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىمەن ءونىمدى ساتۋ جونىندە ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋعا جاردەمدەسۋدى تاپسىردى. ايتا كەتەيىك, بۇگىندە قازاقستاندا تامشىلاتىپ سۋارۋ نارىعى 70 مىڭ گا قۇرايدى.

ولجاس بەكتەنوۆ Hyundai Trans Kazakhstan كاسىپورنىنا بارعان كەزدە لوكاليزاتسيالاۋدى تەرەڭدەتۋ جانە ءوندىرىس­­تىڭ نەعۇرلىم كۇردەلى تەحنولوگيالىق ۇدەرى­سىنە كوشۋ جوسپارىمەن تانىستى. پرەمەر-مينيسترگە زاۋىت الاڭىن 40 مىڭ شارشى مەترگە, جۇمىس ورىندارىنىڭ سانىن 1 700-گە دەيىن ۇلعايتا وتىرىپ, كاسىپورىندى كەڭەيتۋ جانە جاڭعىرتۋ جۇمىسى جونىندە باياندالدى. قۇنى 16,4 ملرد تەڭگە بولاتىن زاۋىتتى كەڭەيتۋ جوباسى تولىعىمەن ينۆەستور ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلعان. سونىمەن قاتار كاسىپورىن شاعىن توراپتى ءوندىرىس قۋاتىن ۇلعايتۋ جانە جاڭا مودەلدەردى دانەكەرلەۋ, بوياۋ ءۇشىن ءوندىرىستىڭ تولىق تسيكلىنە كوشۋ ماقساتىندا دانەكەرلەۋ, بوياۋ جانە قۇراستىرۋ تسەحتارىن جاڭعىرتۋعا ينۆەس­تيتسيا سالادى.

سونداي-اق Astana Motors كومپانياسى­نىڭ نەگىزىن قالاعان نۇرلان سماعۇلوۆ جۇمىس ىستەپ تۇرعان Hyundai Trans Kazakhstan زاۋىتىنان باسقا جىلىنا 90 مىڭ جەڭىل اۆتوموبيل شىعارا الاتىن مۋلتيبرەند زاۋىتى (2025 جىلى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان), اۆتوكولىككە ارنالعان قوسالقى بولشەكتەر شىعاراتىن ءۇش زاۋىت جانە لوگيستيكالىق حاب كىرەتىن وندىرىس­تىك كلاستەردى دامىتۋ جوسپارلارى تۋرالى حابارلادى. جۇمىس ورنىنىڭ جالپى سانى 6 مىڭ ادامنان اسادى.

پرەمەر-مينيستر ۇكىمەت وتاندىق اۆتوونەركاسىپتى قولداۋ شارالارىن ودان ءارى جالعاستىراتىنىن باسا ايتتى. ءوز كەزەگىندە بيزنەس ۇدايى دامىپ, لوكاليزاتسيانى ارتتىرۋى كەرەك.

كەلەسى نىساندا پرەمەر-مينيسترگە اۋدانى 100 مىڭ شارشى مەتردەن اساتىن Wildberries جاڭا لوگيستيكالىق تاراتۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى تۋرالى باياندالدى. بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان وسىنداي ەكى جوبانىڭ ءبىرى: ەكىنشى ورتالىق استانادا سالىنادى. قازىرگى كەزەڭدە جوباعا 12,9 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. قۇرىلىس جۇمىستارىن 2025 جىلدىڭ ءىى توقسانىندا اياقتاۋ جوسپارلانعان. 4 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋ كوزدەلگەن. الماتىدا لوگيستيكالىق تاراتۋ ورتالىعىن ىسكە قوسۋ كاسىپكەرلەردىڭ لوگيستيكاعا شىعىندارىن قىسقارتۋعا, تاۋار اسسورتيمەنتىن كەڭەيتۋگە جانە ساتۋدى ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل Wildberries-ءدىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنان تىس جەردەگى وسىنداي العاشقى جوباسى.

بۇعان قوسا, جۇمىس ساپارى بارىسىندا ۇكىمەت باسشىسى شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن قولداۋ ماقساتىندا ارنايى جۇمىس ىستەيتىن الماتى قالاسى­نىڭ شاعىن ونەركاسىپ پاركتەرى باعدارلاما­سىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىمەن تانىستى. ولجاس بەكتەنوۆ «ALAESTATE» جشس-دا بولدى. كوممۋنيكاتسيانىڭ بارلىق تۇرى­مەن قامتاماسىز ەتىلگەن بۇل وندىرىس­تىك عي­ماراتتار كەيىننەن ساتىپ الۋ مۇم­كىندىگىمەن جەڭىلدىكتى شارتپەن جالعا بەرىلگەن. مىسالى, Qulpynai كونديتەرلىك كومپانياسى باستاپقىدا 2016 جىلى 150 شارشى مەتر الاڭدى جالداعان, بۇگىندە جالپى اۋدانى 2 880 شارشى مەتر بولاتىن 3-تسەحتى ىسكە قوستى. جەڭىلدىگى بار جالداۋ قۇنى كومپانياعا 500-دەن استام ادام جۇمىس ىستەيتىن 3 تسەح پەن 17 دۇكەنگە دەيىن اشىپ, وسۋگە مۇمكىندىك بەردى. بارلىق تسەحتىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 900 توننادان استام دايىن ءونىمدى قۇرايدى.

ۇكىمەت باسشىسى ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىندا جوبالاردى ىسكە اسىراتىن بيزنەستى قولداۋداعى اكىمدىكتىڭ ناقتى جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

«پرەزيدەنت ءوزىنىڭ جولداۋىندا ۇكىمەتكە شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن ىرىلەندىرۋدى ىنتالاندىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. الماتى مەن جالپى ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن بيزنەستى قولداۋ ءارى ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى ىنتالاندىرۋ قۇرالدارىن جەتىلدىرۋ ماڭىزدى. يندۋستريالدى ايماقتار, اسىرەسە شاعىن ونەركاسىپتىك پاركتەر ءتيىمدى مەحانيزمگە اينالدى. مۇندا كاسىپكەرلەر ءوندىرىستى ورىستەتە وتىرىپ, ۇنەمدەلگەن قاراجاتتى اينالىمعا جىبەرە الادى. جۇمىستى جالعاستىرىپ, تاجىريبەنى باسقا وڭىرلەرگە تاراتۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.

سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا سالىنعان №97 مەكتەپ-گيمنازياسىندا بولدى. عيمارات بۇرىنعى اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتىڭ ورنىنا تۇرعىزىلعان. ۇلتتىق جوبا اياسىندا سالىنعان العاشقى مەكتەپ جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باسىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك.

بۇگىندە نىسان 95%-عا دايىن, وندا ارلەۋ جانە اۋماقتى اباتتاندىرۋ جۇمىس­تارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ولجاس بەكتەنوۆ قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن باسا ايتتى.

سونداي-اق ۇكىمەت باسشىسى حالىق­ارالىق ءبىلىم بەرۋ كورپوراتسياسىن ارالاۋ بارىسىندا ناقتى كاسىپورىندارمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋداردى. جاس عىلىمي توپتارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل شارالارى جانە ولاردىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ ناتيجەلەرىن قالا مەن ەل ءۇشىن ماڭىزدى سالالاردا قولدانۋ مۇمكىندىكتەرى تالقىلاندى.

پرەمەر-مينيسترگە 480 ورىنعا ارنال­عان جاڭا زاماناۋي قازبسقا مەكتەبىنىڭ ىسكە قوسىلۋى, سونداي-اق 2025 جىلى پايدالانۋعا بەرىلەتىن, 345 توسەك-ورىنعا ارنالعان جاتاقحانا قۇرىلىسىنىڭ جوسپارى (2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىعى 12 مىڭ توسەك-ورىن, ال 2030 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 20 مىڭ توسەك-ورىن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان) تۋرالى باياندالدى.

سونىمەن قاتار سەيسميكالىق جاعداي­لار, قالا زەرتتەۋلەرى مەن ديزاين زەرتحانالارى تەكسەرىلدى. ۇكىمەت باسشىسى بيزنەس­تىڭ ناقتى مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىت­تال­عان جانە كوممەرتسيالاندىرۋ الەۋەتى بار قول­دانبالى جوبالاردى قولداۋعا جانە قارجى­لاندىرۋعا باسا كوڭىل بولە وتىرىپ, جوعا­رى عىلىمي-تەحنيكالىق كوميسسيانىڭ جۇمى­سىن قايتا فورماتتاۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.

زەرتتەۋلەر جانە ازىرلەمەلەردى باع­دارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋ بويىنشا 2024–2026 جىلدارعا ارنال­عان 181 عىلىمي-تەحنيكالىق تاپسىرما ازىرلەندى. الداعى 2 جىلدا جاس عالىمدارعا ارنالعان گرانتتارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 18 ملرد تەڭگە بولىنەتىن بولادى. سونىمەن قاتار ەڭبەك نارىعىن­دا تۇلەكتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كادرلار دايارلاۋ باعدارلامالارىن جەتىل­دىرۋ بويىنشا تاپسىرمالار بەرىلدى.