قىتايمەن ەكونوميكالىق بايلانىس جاندانا تۇسەدى

دەلەگاتسيا ءىسساپاردان كەلگەن سوڭ, قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايدىن كارىموۆ ارنايى بريفينگ وتكىزدى. وندا ول شىمكەنتتەن بارعان قوناقتار العاشقى تانىسۋدى سيانداعى كولىك-لوگيستيكالىق تەرمينالدان (كلت) باستاعانىن جەتكىزدى. كلت ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ كەلىسىمىمەن قۇرىلعان. باستى ماقسات – ەلىمىزدى, ورتالىق ازيانى, ەۋروپانى كولىك ءترانزيتى ارقىلى قىتايمەن بايلانىستىرۋ. سيان قىتايداعى تران­زيتتىك حاب سانالادى. ەڭ ۇلكەن قۇر­عاق پورت تا وسىندا. قىتاي مەن ەۋرو­وداق اراسىنداعى كونتەينەرلىك پويىز­داردىڭ 40%-ى كلت ارقىلى وتەدى. ا.كارىموۆتىڭ ايتۋىنشا, لوگيس­تيكالىق تەرمينال وتاندىق ەكسپورت­تاۋشىلارعا جاڭا نارىققا جول اشادى. سونىمەن بىرگە جۇكتەردى جەتكىزۋ مەرزىمىن ايتارلىقتاي قىسقارتادى. ەلىمىز سول ارقىلى ەۋرازياداعى تران­زيتتىك حاب رەتىندە دە ءوزىنىڭ ورنىقتى ورنىن ايقىندايدى.

ساپار بارىسىندا شىمكەنت –سيان قالالارى كاسىپكەرلەرىنىڭ ساۋدا-ەكو­نوميكالىق فورۋمى ءوتتى. ەكى ەل ىسكەر توپتارىنىڭ اراسىن­دا ۆ2ۆ فورماتىندا كەزدەسۋلەر ۇيىم­داستىرىلدى. فورۋمدا دەنساۋ­لىق ساقتاۋ, IT, مەتاللۋرگيا, قوعام­دىق تاماقتانۋ, ءبىلىم, اۋىل شارۋاشى­لىعى, ەلەكتر جابدىقتارى, قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ءون­دىرى­سى سياقتى سالا­لار قامتىلدى. ودان بولەك, وتان­دىق كاسىپكەرلەر قىتايدىڭ ءىرى 6 كوم­پانياسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. اتاپ ايتقاندا, «Jiangsu Xiandai Lighting Group Co., Ltd» كومپانيا­سىمەن جارىقديودتى, لاندشافتتى باسقا دا سان الۋان كوشە شامدارىن, سيگنالدىق بايلانىس, ەلەكتر, باقىلاۋ تىرەكتەرىن, جول قاۋىپسىزدىگى قۇرالدارىن, ەلەكترومەحانيكا­لىق جابدىقتاردى, كۇن فوتوەلەكترلىك پانەلدەردى ءوندىرۋ بويىنشا كەلىس­سوز جۇرگىزىلدى. سونداي-اق «Shaanxi Jingzhao carspan» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ سەرۆيستىك قىزمەتتەن تولىق تسيكلدى اۆتوموبيل قۇراستىرۋ زاۋىتىن قۇرۋعا دەيىن كەلىسىمدەر جاسالدى. قازاقستان مەن قىتاي كاسىپورىن­دارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن تاجىريبە الماسۋعا ىقپال ەتۋمەن اينالىساتىن «قازاقستان – قىتاي كاسىپورىندار اليانسى» ۇيىمى اياسىندا ىنتىماقتاستىق پلاتفورماسىن قۇرۋ, ىسكەرلىك ساپارلار ۇيىمداستىرۋ, ساۋدا-ەكونوميكالىق فورۋمدار وتكىزۋ, سول ارقىلى ەكى ەل ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەۋى مەن دامۋىنا ۇلەس قوسۋ ماسەلەسى تالقىلاندى.

بۇدان بولەك, «Xian Typical Elevator Co., Ltd.» كومپانيا وكىلدەرىمەن ليفت وندى­رەتىن زاۋىت سالۋ جايى قاراس­تىرىل­دى. تاعى ءبىر قىتاي كومپانياسى «Shaanxi Foreign Trade Import and export Group Co., Ltd.» سەرىك­تەس­تىگى­مەن كوتەرمە ساۋدا, تەحنولوگيا­لارى, ازىق-ت ۇلىك يمپورتى مەن ەكسپور­تى, قويما, كولىك قىزمەتتەرى, جەت­كىزۋ تىزبەگىن باسقارۋ, حالىقارالىق كون­تەي­­نەرلىك تاسىمال سالالارىن دامى­ت­ۋ­عا قاتىستى ەكىجاقتى ىنتى­ماقتاس­­­تىق مۇمكىندىكتەرى سارالاندى. سونى­مەن بىرگە «China Communications Construc­tion Company Limited (CCCC) Tianjin Dredging Co., Ltd.» كومپانياسى­­مەن پورت جانە سۋ جولدارىن تەرەڭدەتۋ, جەردى مەليوراتسيالاۋ, گيدروتەحنيكالىق قۇرى­لىستار مەن ىرگەتاستاردى جوبالاۋ, ىزدەستىرۋ, جوبالاۋ, كەڭەس بەرۋ, ەكولوگيا, جابدىقتار ءوندىرىسى, جىلجىمايتىن م ۇلىك, حالىق­ارا­لىق تاسىمالدار سەكىلدى جوبالاردى ىلگەرىلەتۋگە ۋاعدالاستى.

فورۋم مەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر ناتيجەسىندە قۇنى 17,6 ملن دوللار تۇراتىن كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزىلگەن. ولار:

• «Invest Shymkent» جشس مەن «China-Kazakhstan Enterprises Alliance Committee group» اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;

• «KazFerroGroup» جشس مەن «Shanxi Heynan New Metallurgical Electric Equipment Co. LTP» كومپانيا­سى اراسىنداعى فەرروقورىتپا پەشىن ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىم;

• «JT Food Expert» پەن «Xi’an Gang Tong Tian Xia Dian Zi Shang Wu You Xian Gong Si» كومپانيالارى­نىڭ بىرلەسكەن تاماق ونىمدەرىن شىعاراتىن كاسىپورىن قۇرۋ تۋرالى ۋاعدالاستىعى;

• «KazBioTech» جشس مەن «Alashankou city Haoyu Trading Co. Ltd»-نىڭ وسىمدىك مايىن ساتۋعا بايلانىستى ءوزارا ساۋدا شارتى.

ء«ىسساپار اياسىندا سيان قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى فان حۋنۆەي مىرزامەن, قالا مەرى ە نيۋ­پين­مەن كەزدەستىك. جۇزدەسۋدە ساۋدا-ەكو­نوميكالىق قارىم-قاتىناس­­­تى جان-جاقتى دامىتۋ بويىنشا ماسە­لەلەردى تالقىلادىق. سونداي-اق ىنتى­ماقتاستىق اياسىندا ينۆەستي­­تسيا مەن ساۋدا-ساتتىق سالاسىن كۇشەي­تە بەرۋ ماسەلەسى دە قوزعالدى», دەدى ا.كارىموۆ.

بيىلعى 5 ايدا مەگاپوليستەگى وڭ­دەۋ ونەركاسىبىندەگى كاسىپورىندار 424,7 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىردى. بيىل 928,7 ملرد تەڭگەگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپاردا تۇر. 239 كاسىپكەرلىك نىسان بىرىڭعاي كەشەندى باعدار­لاما شەڭبەرىندە جاڭا جوبالارعا مەملەكەتتەن قولداۋ تاپقان. 5 ايدا فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىندەگى ءونىم كولەمى – 29,3 ملرد, تاماق ونىمدەرى – 62,9 ملرد, دايىن مەتالل بۇيىمدارى 29,7 ملرد تەڭگەگە ءوستى. بيىل 897 ملرد تەڭ­گەگە 467 جوبا يگەرىلەدى. سون­داي-اق 2024 جىلعا 262 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 64 ينۆەستيتسيالىق جوبا پۋلى قالىپتاسقان.

ناقتى سانعا كوشسەك, بيىل ونەر­كاسىپ سالاسى بويىنشا 16 جوبانى ىسكە قوسۋ كوزدەلىپ وتىر. اتالعان جوبالاردىڭ جالپى قۇنى 88,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. جوسپار بويىنشا 1,8 مىڭ ادام جاڭا جۇمىسقا ورنالاسادى. جالپى, 2024-2028 جىلدار ارالىعىندا 220 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپاردا بار. وعان 2,7 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا جۇمسالادى. ناتيجەسىندە, 29 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىل­ماق. مەگاپوليس­تىڭ ونەركاسىپ سالا­سىندا بيىل الكوگول­سىز سۋسىندار, كەراميكالىق تاقتالار, تەمىربەتون بۇيىمدارى, ش ۇلىق, اۆتوكلاۆتى بەتون, سۋتەگى پەروكسيدى, توقىما ەمەس ماتەريالدار, پوليمەرلى بۇيىمدار, اسفالت بەتون, ىلعال مايلىقتار, اۆتوموبيل اينەگى, اياقكيىم, كارتون قاعازى باسقا دا وسى سەكىلدى تاماق پەن تۇرمىسقا قاجەتتى ونىمدەر شىعارا­تىن زاۋىتتار پايدا بولادى. بۇگىندە شىمكەنتتە كاسىپورىندار نەگىزىنەن وندىرىستىك الاڭداردا ورنالاسقان. يندۋستريالدى ايماقتاردىڭ جالپى اۋدانى – 869 گەكتار. وندا 287 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. جوبالار­دىڭ جالپى قۇنى 229 ملرد تەڭگەگە تەڭ. 8,5 مىڭ ادام وسى يندۋستريالدى ايماقتاردا ەڭبەك ەتەدى.

شىمكەنت