ەلدەگى ۇلكەن كومىر كەنىشىنىڭ ءبىرى سانالاتىن «شۇباركول كومىر» كومپانياسى ءبىر جىلدا 14 ملن تونناعا دەيىن كومىر وندىرەدى. ونىڭ نەگىزگى بولىگى حالىقتىڭ تۇتىنۋىنا جۇمسالىپ, قالعانى ەكسپورتقا شىعارىلادى. كاسىپورىندا ۇگىلگەن كومىردەن گۋمات ناتري جاسالادى. ول كومىردىڭ بەتىندە تۇرادى. گۋميندى تىڭايتقىش – ميلليونداعان جىلدان بەرى جاۋىن مەن قارعا جۋىلىپ, تىنىمسىز سوققان جەلگە كەپتىرىلىپ, كۇنگە ابدەن قاقتالعان, ءارى اشىق اۋادا سۇزگىدەن ءوتىپ بارىپ پايدا بولعان تازا تابيعي ءونىم.
«بۇل ناتري گۋماتىن ورگانيكالىق تىڭايتقىش دەپ ۇلكەن سەنىممەن ايتۋعا بولادى. ويتكەنى عالىمدار تۇپكىلىكتى زەرتتەپ, تولىق زەردەلەگەننەن كەيىن گۋماتتاعى كەيبىر از ۇدەرىستەردى عانا جەتىلدىردى. سودان كەيىن ورگانيكالىق ءونىم دەگەن بايلامعا كەلدى», دەدى اڭگىمە بارىسىندا كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي كيم.
ونىڭ قۇرامىندا 91% گۋميندى قىشقىل بار. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, جەردىڭ قارا شىرىك توپىراعى. ول جەردىڭ ۇستىڭگى بەتىنىڭ قۇنارلى قاباتى بولىپ قالىپتاسقان. عالىمدار ۇگىلگەن كومىردەن قاجەتتى تىڭايتقىشتى اجىراتىپ الىپ, وعان ناتري گيدرووكسيدىن قوسادى. سول ارقىلى ارنايى تەحنولوگيامەن گۋمات ناتري جاساپ شىعارادى.
بۇگىندە ەلىمىز بۇل تىڭايتقىشتى رەسەيدەن دە يمپورتتاپ وتىر. ونىڭ قۇرامىنداعى گۋميندى قىشقىلدار 30%-عا ازەر جەتەدى ەكەن. وسىعان قاراپ شۇباركولدە ءوندىرىلىپ جاتقان تىڭايتقىشتىڭ قۋاتىن انىق اڭعارا الامىز.
«بۇل – ەشقانداي حيميا ەمەس, تازا ورگانيكالىق تىڭايتقىش. سوندىقتان ونى بارلىق وسىمدىككە پايدالانۋعا بولادى. بيداي, ارپا, تارى, قىزاناق, قيار, گۇل, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ادام وسىرەتىن وسىمدىكتىڭ بارىنە قولدانىپ, ساپاسىن جاقسارتىپ, ءونىمىن ارتتىرۋعا قولدانعان ءلازىم», دەدى كومپانيانىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار بويىنشا مەنەدجەرى ەلەنا مارتىنوۆا.
«تىڭايتقىش ءونىمى جاڭا نوۋ-حاۋعا جاتپايدى. مۇنداي تىڭايتقىشتار كەڭەس زامانى كەزىندە دە كوپ شىعارىلىپ, كەڭ تارالعان. سوندىقتان گۋمات ءناتريدى بۇرىنعى اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارى مەن عالىمدارىنىڭ ءبارى دەرلىك جاقسى بىلەدى», دەيدى «ERG Sales Kazakhstan» جشس قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ-ساتۋ بويىنشا ساراپشىسى رۇستەم جۇماباي ۇلى.
ونىڭ ايتۋىنشا, كومىر ساپاسى جوعارى بولعاندىقتان, وتاندىق تىڭايتقىشتا گۋمين قىشقىلىنىڭ ۇلەسى كوپ. سول سەبەپتى شۇباركول كومىرىنەن تىڭايتقىش وندىرۋگە بىرقاتار ەلدىڭ سالا ماماندارى قىزىعىپ ءجۇر ەكەن. ينۆەستيتسيا سالۋعا دا دايىن. قىتايلىق كاسىپورىنداردان سالماقتى ۇسىنىس تا تۇسكەن. ولار گۋمين تىڭايتقىشىنىڭ شيكىزاتىن الىپ, وزدەرىندە وندىرگىسى كەلەدى.
«بىراق كومپانيا باسشىلىعى ۇگىلگەن كومىر شيكىزاتىن ساتۋدان باس تارتتى. ەگىسكە تاپشى تىڭايتقىشتى ءوزىمىز ءوندىرىپ, يگىلىگىن ءوز ەلىمىزگە جاراتۋعا بەل بۋدى. قازىرگى ناتيجەمىز جاقسى. شيكىزاتتى تولىق يگەرىپ, ءونىم ءوندىرۋشى ەلگە اينالىپ كەلە جاتىرمىز», دەيدى ساراپشى.
بىلتىر وسى تىڭايتقىشتان از مولشەردە الىپ, ەگىسكە پايدالانعان وتاندىق فەرمەرلەر بيىل الدەقايدا كوپ گۋماتقا تاپسىرىس بەرگەن. اسىرەسە تۇركىستان وبلىسىنداعى جىلىجاي كوپ شوعىرلانعان سارىاعاش اۋدانىنىڭ ديقاندارى ورگانيكالىق مينەرالدى تىڭايتقىشتىڭ ساپاسى مەن قۋاتى كەرەمەت ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن.
«كوكتەمدە كاسىپورىنعا كەلگەن سارىاعاشتىق ديقاندار ءبارىن باقىلاپ, گۋماتتىڭ تولىق تابيعي ەكەنىن تانىدى. ناتيجەسىندە, بىلتىر 20 ليتر عانا العان ديقاندار, بيىل 1 000 ليترگە تاپسىرىس بەردى», دەدى ر.جۇماباي ۇلى.
ساراپشى بىزگە كورسەتكەن كىشكەنە ءارى تاپالتاق قۇتىدا 100 ميلليليتر ناتري گۋماتى بار. ونى سۋعا ارالاستىرىپ بەرەدى. مىسالى, 100 ميلليليتر گۋميندى 1 توننا سۋعا قوسۋعا بولادى.
«وتاندىق تىڭايتقىش وسىمدىكتىڭ ءونۋىن تەزدەتۋمەن قاتار وسىمدىكتى ىقتيمال كەسەلدىڭ كوبىنەن ساۋىقتىراتىن قاسيەتكە دە يە. ەلدەگى ديقانداردى وسى قۇنارلى تىڭايتقىشپەن تولىق دەرلىك قامتاماسىز ەتە الاتىن جاعدايعا جەتكەن سوڭ, بۇل ءونىمدى شەتەلدەرگە ەكسپورتقا شىعارامىز دەگەن جوسپار بار», دەدى ر.جۇماباي ۇلى.