قىزبەلگە قاشان اسفالت جول توسەلەدى؟

اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلارداي بۇل قۋانىشقا اۋىل, اۋدان بىلاي تۇرسىن, كۇللى ەل ەلەڭ ەتىستى. ونىڭ دا رەتى, ءجونى بار ەدى. سەبەبى 2025 جىلى الاش ارىسى, حالقىن قاراڭعىلىقتان ويانۋعا ۇندەگەن, بۇگىنگى تاۋەلسىزدىك ءۇشىن جانىن پيدا ەتكەن مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ تۋعانىنا 140 جىل تولادى.

ايتۋلى الاش تويى بولعاسىن جان-جاقتان, ءتىپتى الىس شەتەلدەردەن دە قوناقتار اعىلاتىنى بەلگىلى. سوندا مەيماندارىمىز بۇگىنگى كەسپىرسىز جولدىڭ سيقىنان سان سوعىپ, اربا سىناتىن شوقالاعىنان شوشىنىپ جاتسا, ۇلتتىق نامىسىمىزعا ودان بەتەر داق, كولەڭكە ءتۇسىرىپ الاتىنىمىز كادىك قوي.

بىلايشا, تاسجول تۇسەتىن جەر­ ونشا الىس, شۇبالاڭقى دا ەمەس. ارقالىق –تورعاي اۆتوموبيل تراسسا­سىنداعى توقاناي ەلدى مەكە­نى­نەن وڭعا بۇرىلىستاعى قىزبەل اۋىلىنا دەيىن 49 شاقىرىم كوتەرمە جول تارتىل­عان. ودان ءارى مىرجاقىپ دۋلات ۇلى اتىنداعى بيدايىق اۋىلىنا دەيىن ­39 شاقىرىم. مىنە, وسىندا 1992 جىل­عى قىركۇيەكتىڭ العاشقى 18 كۇنىندە ەڭكۋ-ەڭكۋ جەر شالىپ, كارەليانىڭ سوسنوۆەتس ستانساسى ماڭىنداعى زيراتتان 57 جىل ماڭگىلىك تىنىستاپ جاتقان مىرجاقىپ سۇيەگىن قازىپ الىپ, وسى بيدايىققا (دۇرىسىندا, انىق كىندىك قانى تامعان جەرى – «توقاناي-قىزبەل» جولىنىڭ بويىن­داعى, قازىر ارنايى بەلگى قويىلعان اسقار كۇزدىگى دەگەن جەر ەدى) اكەلىپ, جال­عىز قىزى گۇلنار اپايدىڭ داۋىس سالۋى­مەن قايتا جەرلەگەن ەدىك. «Egemen Qazaqstan»-نىڭ بۇرىنعى تورعاي وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى رەتىندە وسى ارنايى قۇرىلعان ەكسپەديتسياعا قا­تىسىپ, قارالى ساپار جاعدايىن جال­پاق قازاق ەلىنە گازەت ارقىلى بايانداپ وتىرعان­بىز. ول تۇستاعى باسشىمىز شەر­حان مۇرتازا ەدى, جازعانىمىزدى ءار نومىر­گە ءوزى وقىپ سالىپ «جاز, ۇزبەي جازا ءتۇس», دەپ قامشىلاپ قوياتىن. جازدىق, ءتۇبى وزگە تولىقتىرۋلارمەن «مىر­جاقىپتىڭ ورالۋى» دەگەن اتپەن قا­زاق, ورىس تىلدەرىندە كىتاپ بولىپ تا شىق­تى ول حيكاياتىمىز. مۇنى ماقتان ءۇشىن ەمەس, مىرجاقىبىن حالقى ودان ءارى جاق­سى بىلە ءتۇسسىن دەگەن نيەتپەن اي­تىپ وتىرمىز. ايتسە دە, الاش ارىسى­نىڭ سۇيەگى قايدا جاتقانىنان ءالى دە بەي­حابار قازاق بارىنا كوزىمىز جەتىپ جۇرگەندىكتەن دە جانىمىز سىزدايتىنىن جاسىرمايىقشى.

بۇگىندەرى ون ءۇش ءتۇتىنى عانا بار بي­­دايىق اۋلىندا (بۇرىن باقان­داي كەڭ­شار ورتالىعى بولاتىن) مىر­جا­قىپتىڭ كەسەنەسى مەن شاعىن مۋزەيى ورنالاسقان. بۇلاردىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيىنە قاتىستى ۇزاققا شىعانداي­تىن شۇبىرمالى دا, پروبلەمالىق اڭگىمەمىزدى ازىرگە تىيا وتىرىپ, تەك جول ماسەلەسىن ايتىپ كورەلىك.

سونىمەن وبلىس اكىمى ق.اقساقا­لوۆتىڭ اۋداندىق اكتيۆتە اسفالت توسەيمىز دەگەن ۋادەسىنەن تايقىپ قالعانى جانىمىزدى ايازداي قاريدى. باستاپقى جوبا وزگەرگەن سەكىلدى. توقانايدان باستالاتىن 15 شاقىرىم جول ۋچاسكەسى جەڭىل جوندەلىپ, سول كۇيىندە قالادى ەكەن. ودان ارعى قىزبەلگە دەيىنگى 34 شاقىرىم ەكى بولىكپەن تەندەر ارقىلى ۇتىسقا قويىلاتىن ءتارىزدى. ياعني مۇنىڭ 15 شاقىرىمىن قازىر «باقجول» جشس يەلەنىپ, ۇساق تاس-توپىراقپەن كوتەرمە جول تارتپاق. قالعان 19 شاقىرىمى وبلىستىڭ بيۋدجەتتىك ءوتىنىم ساراپ­تا­ماسىنان وتكىزىلۋ ساتىسىندا تۇر­عان كورىنەدى. سوسىن بارىپ جالپى ۇمىت­كەرلەر اراسىنان لايىقتىسى انىق­تالادى. ال قىزبەلدەن ارعى بيدايىق اۋىلىنا دەيىنگى 39 شاقىرىم كوتەر­مە جول جەڭىل-جەلپى جوندەۋدەن وتكىزىل­مەكشى ەكەن. قىرناپ-سىرناپ دەگەندەي.

وسى اۋىلدارعا جاقىندا عانا بارىپ كەلگەندىكتەن, جول جاعدايى الاقانىمىزداعىداي بەلگىلى ەدى. بيىلعى سۋ تاسقىنىنان الدەنەشە جەرىنەن جىرىلىپ, قاتىناس ۇزاق ۋاقىت توقتاپ قالدى دا, كەيىن بۇ­تىن­­دەلگەن تۇستارىنىڭ ءوزى اپان شۇڭقىرلانىپ, ءسال جاڭبىر جاۋسا, ەنسىز تابانىنان تايقىپ كەتۋ زوبالاڭىن تۋدىراتىن وتە قاۋىپتى جول بۇل. جولدىڭ قوس قاپتالدارىنان تەڭىزدەي جارقىراپ جايىلعان سۋ الابى دا ءالى تارتىلا قويماعان. سۋ ارالىندا قالعان قىزبەلگە جاڭالاپ جول تارتۋدىڭ, جاي كوتەرمە جول ەمەس, اسفالت توسەۋدىڭ ماڭىزى تىپتەن ەرەكشە ەكەنى تۇسىنىكتى.

جانكەلدين اۋدانىنىڭ اكىمى ش.وسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, وسى ارالىق جولىنا ۇساق تاس-توپىراق توسەلىپ, كوتەرمە جاسالادى. ويپاڭ تۇستارىنان سۋاعارلار قويىلادى. سونىمەن ء«ىس ءبىتتى, قۋ كەتتى»-گە سايعالى تۇرعانداي. بيىكتەتىلە, جونداندىرا ءتۇسىپ, ساپالى ەتىپ مىقتى تارتىلاتىن اسفالت جول تۇسكە دە ەنبەيتىندەي, ءسىرا.

بيىل ساۋىردە قوستاناي وبلىسىنا جاساعان ساپارىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «كەلەسى جىلى الاش ارداقتىسى مىرجاقىپ دۋلات­ ۇلى­نىڭ 140 جىلدىعىنا ارنال­­عان ءىس-شارالارعا قاتىسۋ ءۇشىن ارقا­لىق قا­لاسىنا بارۋدى جوسپارلاپ وتىر­مىن», دەپ اشىپ ايتقان ەدى («Egemen Qazaqstan», 17 ءساۋىر, 2024 ج.). پرەزي­دەنت­تىڭ بيدايىق جاققا جولى تۇسە قالماسىنا كىم كەپىل؟

ۇزىن ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى – ­اسفالت كەرەك-اۋ! تويعا اعىلاتىن مەيمانداردان كەيىستىك بولماسىن. مىرجاقىپتىڭ «ويانعان قازاقتارى» قايدا؟» دەپ ءدۇدامال كۇيگە تۇسپەس ءۇشىن دە نامىسقا باسىپ اسفالت تارتىلعانى ءجون-اۋ! وبلىس اكىمى نەندەي ءۇن قاتار ەكەن, حالىقتىڭ بۇل جانايقايىنا, وزەكجاردى وتىنىشىنە.

قايسار ءالىم,

جۋرناليست-جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

قوستاناي وبلىسى,

جانكەلدين اۋدانى