ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن وڭىرىندە ەسكى, قاۋساپ تۇرعان تۇرعىن ۇيلەردى جاڭارتۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلا باستادى. بۇل جوبا كوكشەتاۋدا جۇزەگە اسا ما, جوق پا, وسى اراسى ءدۇدامال.
قۇرىلىس كومپانيالارى باسشىلارىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قويىلىپ وتىرعان شارت تىم كوپ. مىنە, وسى ماسەلەنى تالقىلاعان وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا وتكەن جيىندا بىرجاقتى قورىتىندى شىعارۋ قيىن بولدى. ساراپتاماشىلاردىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, يدەيا جاقسى بولعانىمەن, ەسكى ۇيلەردى بۇزىپ, ولاردىڭ ورنىنا زامان تالابىنا ساي جايلى باسپانا سالۋ ماسەلەسى تىم كۇردەلى. بىرىنشىدەن, ەسكى ءۇيدىڭ تۇرعىندارى ۇيلەرىنىڭ بۇرىنعى كولەمىن جاڭا كولەمگە اۋىستىرۋعا كونە مە؟ ەڭ باستىسى, كەيىنگى جىلدارى جاۋىننان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاقشا بوي كوتەرگەن كوپقاباتتى ۇيلەرگە قالاداعى جىلۋ قازاندىقتارىنىڭ قۋاتى جەتكىلىكتى مە؟ جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى بولماعاندىقتان, جاڭا ۇيلەردى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى وتكىر سەزىلە باستادى. ەندىگى ءبىر ساۋال – قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ بارىسىندا قاجەتتى ماتەريالدار باعاسى قىمباتتاپ كەتپەي مە؟ ودان باسقا دا فورس-ماجور ماسەلە از ەمەس.
كەزدەسۋ بارىسىندا وبلىستىق قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ازامات بايقۋانىشەۆ اتاپ وتكەندەي, جاڭارتۋ باعدارلاماسى قالا تۇرعىندارىن سۇرىقسىز, ۋاقىت تابىنا شىداي الماي, قاۋساپ قالعالى تۇرعان ەسكى عيماراتتاردان جاڭا ۇيلەرگە كوشىرىپ قانا قويماي, وبلىس ورتالىعىنىڭ ساۋلەتىنە اسەر ەتپەك. باعدارلامانىڭ اكىمشىسى, قالالىق تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار كولىگى, اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى جانە تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسى بولماق. قۇرىلىستى قارجىلاندىرۋدى جەكە قۇرىلىس سالۋشى مەن مەملەكەتتىك ورگاندار 80 جانە 20 پايىز اراقاتىناسىندا قامتاماسىز ەتە الادى. جاڭا تۇرعىن ءۇي جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ يدەياسى بويىنشا ەسكى ۇيلەر بۇزىلعان جەردە عانا سالىنادى. سالىنعان قۇرىلىستىڭ پاتەرى كوپ بولسا, كاسىپكەر ساتا الادى.
تۇرعىندار اراسىندا اۋىزەكى تىلدە اۆتوقالاشىق دەپ اتالاتىن ايماق باعدارلاماعا ءبىرىنشى بولىپ بەلگىلەنگەن. بۇل جەردە باعزى زامانداعى باراك ۇلگىسىندەگى بىرنەشە ەكى قاباتتى ەسكى ۇيلەر بار. باعدارلاماعا قاتىسۋ ءۇشىن تۇرعىنداردىڭ 100 پايىز كەلىسىمىن الۋ قاجەت. ولارعا جاڭا پاتەرلەر شارشى مەترگە شارشى مەتر قاعيداتى بويىنشا بەرىلەدى. ەسكى ۇيلەردە كولەمى 30 شارشى مەترگە دەيىنگىلەر دە بار ەكەنىن ەسكەرسەك, تۇرعىندار قوسىمشا اۋماقتى تەگىن الا الادى. ءبىرىنشى كەزەڭدە وسىنداي 48 پاتەردى بولاشاق قۇرىلىسقا ارنالعان تەلىمدى دايىنداۋ ءۇشىن بۇزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولاردىڭ يەلەرىنە جەرگىلىكتى بيلىك تۇرعىن ءۇيدىڭ 1 شارشى مەترى ءۇشىن 300-312 مىڭ تەڭگە تولەپ, ساتىپ الادى جانە قۇرىلىستى ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتەدى. مىنە, وسىدان كەيىن جەكە قۇرىلىس كومپانياسى ءوز ەسەبىنەن 9 قاباتتى ءۇي تۇرعىزادى.
جاڭا ءۇيدىڭ 48 پاتەرى بۇرىنعى باراك تۇرعىندارىنىڭ مەنشىگىنە بەرىلەدى. قالعان پاتەرلەردى نارىقتىق باعامەن ساتۋعا بولادى. بىلاي قاراعاندا ءبارى قيسىندى. بىراق وسى جوبا كاسىپكەرلەردىڭ وزىنە ءتيىمدى بولا ما؟ جاڭا ۇيلەردى اۆتونومدى گاز قازاندىقتارىمەن جىلىتپاق. دەمەك جىلۋ قۇنى تىم قىمبات بولادى. تۇرعىنداردىڭ وزىنە كوممۋنالدىق تولەمدەرگە جۇمسايتىن قاراجاتىن قوسساڭىز, اجەپتاۋىر جۇك بولعالى تۇر. باراك ۇيلەردە تۇرعان تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايى بەلگىلى. سايىپ كەلگەندە باعدارلاماعا قاتىسۋعا كەز كەلگەننىڭ كەلىسىمىن الۋ وڭاي بولماۋى دا مۇمكىن.
كاسىپكەرلەردىڭ ساۋالى سان الۋان. ولار وتەۋسىز بەرۋگە تۋرا كەلەتىن 48 پاتەر ءۇشىن 9 قاباتتى ءۇيدىڭ ەكى كىرەبەرىسىنە ورنالاستىرىلادى. ەڭ باستىسى, اقشا تابۋدىڭ وزگە كوزدەرى جوق. جوسپارعا سايكەس كوممەرتسيالىق عيماراتتار سالۋعا بولمايدى. وي ەلەگىنەن وتكىزىپ قاراساڭىز, جوبا قاتىسۋشىلارىنا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ ءتىزىمى دە بارىنشا ماڭىزدى. قۇرىلىس سالۋشى كومپانيا 1-3-ساناتتاعى ليتسەنزياعا يە بولۋى, وبلىس اۋماعىندا تىركەلۋى, ماتەريالدىق جانە ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بار ەكەنىن راستاۋى, بانكروتتىق تاراتۋ راسىمىنە جاتپاۋى, كەيىنگى 3 جىلدا ايتارلىقتاي سالىق اينالىمى بولۋى جانە سوتتىڭ زاڭدى كۇشىنە ەنگەن شەشىمدەرى بويىنشا بەرەشەگى بولماۋعا ءتيىس. بيزنەس وكىلدەرى 1 شارشى مەتردى 330 مىڭ تەڭگە دەپ باعالاۋ نارىققا سايكەس كەلمەيدى دەپ وتىر. وبلىس ورتالىعىندا 1 شارشى مەتردىڭ قۇنى 370 مىڭ تەڭگە دەپ باعالانسا, قۇبا-قۇپ. الايدا وبلىستىق قۇرىلىس باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى بۇعان يپوتەكالىق باعدارلامالار سانىنىڭ ازايۋىنا بايلانىستى تۇرعىن ءۇي قۇنى تومەندەيدى دەگەن ءۋاج ايتادى.
– مەحانيزم دۇرىس جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن باعدارلامانى الەۋەتتى قۇرىلىس سالۋشىلارمەن بىرگە دايىنداۋ كەرەك, – دەيدى «Ademi Holding» قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى ادىلبەك ماقىشەۆ. – قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ باعاسى رەتتەلمەيدى, ۇنەمى ءوسىپ وتىرادى. تاۋەكەلدەر وتە جوعارى. ۋاقىتشا تۇرعىن ۇيگە قونىستانعان ادامدارعا دا, قۇرىلىس سالۋشىلارعا دا سالماق تۇسپەۋى ءۇشىن وسىنداي جاعدايلاردى ەسكەرۋ كەرەك.
تاقىرىپتى تۇيىندەي كەلە باعدارلامانى تاعى ءبىر پىسىقتاپ وتپەسە بولمايتىنىن ايتقىمىز كەلەدى. كوكشەتاۋدا ەسكى ۇيلەر بارشىلىق. دەمەك تىلەك بىلدىرۋشىلەردىڭ بارلىعىنا جۇمىس جەتكىلىكتى. ال ناتيجە شىعۋ ءۇشىن بار جايدى تۇگەل ەكشەگەن ءلازىم.
كوكشەتاۋ