19 ماۋسىم كۇنى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتىندا «اشىق ساياسات» ساراپتامالىق كلۋبى «قازاقستان وڭىرلەرىندەگى وكىلدى بيلىك ورگاندارى: جۇمىس ىستەۋ ماسەلەلەرى مەن پەرسپەكتيۆالارى» تاقىرىبىندا كەزەكتى پىكىرتالاس وتكىزدى. وعان عىلىمي-ساراپتامالىق قوعامداستىق وكىلدەرى, قوعام قايراتكەرلەرى, دەپۋتاتتار قاتىستى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ساراپشىلار ءماسليحاتتاردىڭ وڭىرلەردەگى ناقتى ءرولىن, سونداي-اق ولاردىڭ قولدانىستاعى زاڭناما شەڭبەرىندە ءوز وكىلەتتىكتەرىن قانشالىقتى ءتيىمدى ىسكە اسىراتىنىن جانە قازاقستاندا جۇرگىزىلگەن ساياسي رەفورمالاردان كەيىنگى الەۋەتىن تالقىلادى.
ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتىنىڭ باسشىسى ورازعالي سەلتەەۆ ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ ءىس جۇزىندە قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن, ولاردىڭ وڭىرلەردەگى جۇمىسىن ودان ءارى رەفورمالاۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ساراپشى ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ جەرگىلىكتى جەردەگى باسقارۋ پروتسەستەرىندە ءپاسسيۆتى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.
«راسىندا قابىلداناتىن باسقارۋشىلىق شەشىمدەردىڭ ساپاسى ماسليحاتتارعا تىكەلەي بايلانىستى. ولار اكىمدىكتەردىڭ جۇمىسىنا جۇيەلى باقىلاۋ جۇرگىزىپ, شەنەۋنىكتەردىڭ سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنە جول بەرمەۋى ءتيىس. سوندىقتان بارلىق سۋبەكتىلەردىڭ وكىلەتتىكتەرى مەن ءوزارا ءىس- قيمىل رەگلامەنتتەرى ناقتى جازىلاتىن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى جەكە زاڭ قابىلداۋ كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى.
«مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتى» رمم جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى باۋىرجان شەريازدانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىرىنشى كەزەكتە زاڭنامادا ءماسليحاتتار مەن اكىمدىكتەردىڭ باسقارمالار مەن بولىمدەردەگى وكىلەتتىكتەرىن ناقتى ايقىنداۋ قاجەت. بۇل جىلدام كەزەڭ ەمەس, مۇنىڭ ءبارىن ەگجەي-تەگجەيلى تۇردە ويلاستىرىپ, تالداۋ قاجەت.
مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىنداعى ساراپشى سابينا ساديەۆا ءماسليحاتتاردىڭ قولدانىستاعى اكىمشىلىك راسىمدەر مەن جۇيەلەر شەڭبەرىندە جۇمىس ىستەيتىنىنە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەگەر قالىپتى بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ بولماسا, وندا دەپۋتات كوپ نارسە ىستەي المايدى. سوندىقتان بيۋدجەت كودەكسىن رەفورمالاۋ جانە اكىمشىلەندىرۋ مەن باقىلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ناتيجەلەردى باعالاۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن ازىرلەۋ تالاپ ەتىلەدى.
VIII شاقىرىلعان استانا قالاسى ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ساۋلە ساميدين اكىمدىكتەرگە باقىلاۋ جانە ىقپال ەتۋ تەتىكتەرىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن اتاپ ءوتتى. ء«ماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ اكىمدىككە اسەر ەتۋىنىڭ نەگىزگى تەتىگى – بيۋدجەتتى بەكىتۋ», دەدى دەپۋتات. بۇل رەتتە حالىق قالاۋلىسى ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جوسپارىن بەكىتۋ جانە اقشا قاراجاتى قورىن جۇمساۋ ءراسىمىن وزگەرتۋ قاجەت دەپ سانايدى.
جالپى ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ءماسليحاتتاردىڭ باقىلاۋ فۋنكتسيالارىن ىسكە اسىرۋدىڭ جاڭا پارمەندى تەتىكتەرى قاجەت. تالقىلاۋعا شىعارىلعان ۇسىنىستاردىڭ ءبىرى تەكسەرۋ كوميسسيالارىن ءماسليحاتتار قۇرامىنا قايتارۋ بولدى. پانەلگە قاتىسۋشىلار بۇل بيۋدجەت شىعىندارىن باقىلاۋدى جانە اتقارۋشى ورگانداردىڭ رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋىن كۇشەيتىپ, ولاردىڭ ازاماتتار الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى دەيدى.
تالقىلاۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلەسى ءماسليحات اپپاراتتارىن نىعايتۋ جانە كەڭەيتۋ بولدى. پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستاندىق ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الۋا جولدىبالينا اتاپ وتكەندەي, ءماسليحاتتاردىڭ قىزمەتى تۇراقتى تالدامالىق قامتاماسىز ەتۋمەن قاتار ءجۇرۋى ءتيىس. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى نيكيتا شاتالوۆتىڭ پىكىرىنشە, ءماسليحاتتار اپپاراتىنداعى كومەكشىلەر سانىن كوبەيتۋ ەسەبىنەن وڭىرلەردەگى دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ قاجەت.
سونىمەن قاتار ساراپشىلار سايلانعان دەپۋتاتتار سانىنىڭ وبلىس, قالا, اۋدان حالقىنىڭ سانىنا سايكەس كەلمەۋىنە جانە بەلگىلى ءبىر ايماقتاعى حالىق قالاۋلىلارىنىڭ وڭتايلى قۇرامىن انىقتاۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن زاڭنامادا بەلگىلەنگەن كوەففيتسيەنتتەردى قايتا قاراۋ قاجەتتىلىگىنە نازار اۋداردى.
تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا «اشىق ساياسات» ساراپتامالىق كلۋبىنىڭ قاتىسۋشىلارى ءماسليحاتتاردىڭ وكىلەتتىكتەرى مەن مىندەتتەرىن ناقتى ايقىندايتىن جانە وكىلدى جانە اتقارۋشى بيلىك اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ءتارتىبى ەگجەي-تەگجەيلى بەلگىلەنەتىن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى جەكە زاڭدى ازىرلەۋ كەرەگىن ايتتى. مۇنداي زاڭ جەرگىلىكتى دەڭگەيدە اشىق جانە تۇسىنىكتى باسقارۋ جۇيەسىن قۇرا الادى.