الداعى 2-3 جىلدا ەلىمىزدە ەنەرگيا تاپشىلىعى تۋىندايتىنى ماماندار مەن عالىمدار تاراپىنان ايتىلىپ ءجۇر. سوندىقتان ەلدە اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ ماسەلەسى وتكىر تۇر. سالانى جاقسى بىلەتىن ساراپشىلار جىل وزدىرماي اەس قۇرىلىسىنا كىرىسكەن ابزال دەيدى. ايتپەسە, ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان كورشى ەلدەرگە تاۋەلدى بولىپ قالۋىمىز بەك ىقتيمال.
تاياۋدا ماماندار پىكىرتالاس الاڭىندا جينالىپ, اتوم سالاسىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن, ونىڭ ىشىندە ەلدە اەس سالۋ مۇمكىندىكتەرىن تاعى تالقىلادى.
«ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋدىڭ ءوسۋى مەن جۇمىس ىستەپ تۇرعان ستانسالارداعى گەنەراتسيالاۋشى جابدىقتىڭ توزۋىنا بايلانىستى ەلدە جاڭا ەنەرگەتيكالىق قۋاتتاردى ىسكە قوسۋ – وزەكتى ماسەلە. ۇكىمەتتىڭ كومىرتەگىنسىز ەنەرگەتيكاعا كوشۋ باعىتى, سونداي-اق ەلىمىزدە شيكىزات پەن وندىرىستىك بازانىڭ بولۋى رەسپۋبليكادا اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن بارىنشا ءتيىمدى جاعداي جاسايدى. اەس سالۋ – يندۋستريالىق دامۋعا قاجەتتى وڭتايلى ءارى ءتيىمدى شەشىم», دەيدى «قازاقستان اتوم ەلەكتر ستانسالارى» جشس باس ديرەكتورى تيمۋر جانتيكين.
اتوم ەنەرگەتيكاسى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تۇراقتى كوزىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جولى عانا ەمەس, ەكونوميكانىڭ ساباقتاس سالالارىن دامىتۋدىڭ قۋاتتى كاتاليزاتورى ەكەنىن تۇسىنەتىن كەز جەتتى دەيدى ماماندار.
«قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ ماسەلەسى ازاماتتار اراسىندا ءبىراز كۇمان تۋدىرادى. كوبى ونىڭ ارتىقشىلىعىن بىلە بەرمەيدى. وكىنىشكە قاراي حالىق اتوم ەنەرگياسىن ەنگىزۋدىڭ ناقتى ەكونوميكالىق پايداسى تۋرالى حابارسىز. ەل كەلەشەگىن ويلاساق, ەنەرگيا تاپشىلىعى مەن ەنەرگياعا تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋ ماڭىزدى. قيسىندى قادامداردىڭ ءبىرى – اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ», دەيدى ازاماتتىق اليانس ءتورايىمى بانۋ نۇرعازيەۆا.
جاسىل ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ قاتارىنا قوسىلعان اتوم ەلەكتر ستانسالارى قورشاعان ورتاعا, اسىرەسە ادامنىڭ دەنساۋلىعى مەن ومىرىنە قاۋىپ توندىرمەيتىنىن سالاداعى عالىمدار مەن ماماندار دالەلدى دايەكتەرمەن ايتىپ, تۇجىرىمداپ قويعالى دا بىرقىدىرۋ ۋاقىت ءوتتى.
«ەگەر ءبىز اتوم ەلەكتر ستانسالارىنىڭ قۇرىلىسىنا قارسى بولساق, وندا ەنەرگەتيكا سالاسىندا دا, جالپى ەلدە دە ەشتەڭەگە قول جەتكىزە المايمىز. مەن ءوز باسىم ناقتى شەشىمگە كەلدىم: اەس حالىققا ەشقانداي قاۋىپ توندىرمەيدى. ونىڭ قورشاعان ورتاعا دا زيانى جوق. بۇعان الماتى مەن كۋرچاتوۆتاعى عىلىمي-زەرتتەۋ رەاكتورلارىنىڭ تاجىريبەسى دالەل», دەپ اتاپ كورسەتتى فورۋم مودەراتورى, «اتامەكەن» ۇكپ باسقارۋشى ديرەكتورى جاقىپ حايرۋشەۆ.
بۇگىندە ەلدىڭ اتوم ونەركاسىبىندە 20 مىڭنان اسا ادام جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 15 مىڭى – نەگىزگى وندىرىستىك پەرسونال. سونداي-اق ونداعان جىلدار بويى تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان «ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق» پەن «يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىندا» كوپتەگەن مامان قىزمەت ەتەدى.
«قازاقستاندا اەس سالۋ جونىندەگى تالقىلاۋ مەن ءارتۇرلى پىكىرتالاس اياسىندا ەلىمىزدىڭ اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋداعى وراسان زور تاجىريبەسىن اتاپ ايتقان اسا ماڭىزدى. ماسەلەن, «يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ» نەگىزىندە 57 جىل بويى سسر-ق (قازاقستاندىق سۋ-سۋلى رەاكتورى) تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل ەلدەگى جالعىز ستاتسيونارلىق, كوپماقساتتى (ىرگەلى, قولدانبالى زەرتتەۋلەر, مەديتسينالىق جانە ونەركاسىپتىك راديويزوتوپتى ونىمدەردى ءوندىرۋ بويىنشا) زەرتتەۋ رەاكتورى. ول ەلىمىزدە اەس سالۋ ءۇشىن قاراستىرىلىپ جاتقان رەاكتورلاردىڭ تۇپۇلگىسى بولىپ سانالادى. ينستيتۋت بازاسىندا اتوم سالاسى ءۇشىن كادر دايارلاۋ جۇزەگە اسىرىلادى», دەدى يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, اكادەميك سايابەك ساحيەۆ.
«ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتىڭ» باس ديرەكتورى ەرلان عادىلەت ۇلىنىڭ سوزىنشە, اەس-ءتىڭ الەمدەگى پەرسپەكتيۆاسى ەڭ جوعارى ەنەرگيا كوزى ەكەنى الدەقاشان دالەلدەنگەن.
«ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق» ءوزىنىڭ بىلىكتى ماماندارى مەن ءبىلىمدى عالىمدارىنىڭ ارقاسىندا, كوپجىلدىق تاجىريبەسىنىڭ ناتيجەسىندە اتوم سالاسىندا الەمگە ايگىلى تابىستارعا قول جەتكىزدى. ەل-جۇرت اەس ماڭىزىن دۇرىس ۇعىنىپ, سالدىرۋعا بەل بۋسا, ونى ىسكە قوسىپ, ەل يگىلىگىنە اينالدىرۋعا قاي تۇرعىدا دا ءبىزدىڭ الەۋەتىمىز جەتەدى. ودان كەيىن ءبىزدىڭ قوعام اەس-تەن قورقىپ نەمەسە ونى تۇسىنبەي وتىر دەگەنمەن كەلىسپەيمىن. حالىق ءبارىن بىلەدى, تۇسىنەدى, تەك ساقتانىپ جاتىر. ويتكەنى سەمەي اتوم قارۋىنىڭ قورقىنىشى مەن سالعان جاراقاتى بار», دەدى عالىم.