جاسوسپىرىمدەر تراگەدياسى قوعامدى ويلاندىرىپ تۇر

جاڭا وقۋ جىلى باس­تال­عان ۋاقىتتا تارازداعى مەكتەپ­تەردىڭ بىرىندە جاسوسپىرىم­دەر اراسىنداعى جانجال سالدارىنان ورىمدەي جاس اۋىر سوق­قى الىپ, جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىسقان ەدى. شۋ اۋدا­نى­نا قاراستى كوكقاينار ەلدى مەكەنىندەگى تراگەديا دا تا­لايدىڭ جانىنا باتقانى ءمالىم. بۇدان سوڭ جاۋاپتىلار جەدەل ىسكە كىرىسىپ, ءبىلىم الۋشىلار اراسىنداعى قاتىگەزدىك توقتاعانداي كورىنگەن.

الايدا ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن قورداي اۋدانىندا ەكى بىردەي مەكتەپ وقۋشىسىنىڭ ءمايىتى تابىلىپ, جۇرت تاعى دۇرلىكتى. ويتكەنى وقۋشىلار ارا­سىنداعى ءولىم ءبىر وتبا­سى­­نىڭ عانا ەمەس, تۇتاس قوعام­نىڭ وزەك­تى ماسەلەسىنە اينا­لىپ وتىر. ورىمدەي جاس­وس­پىرىمدەردىڭ ءولىمى تولعان­دىرماي قويمايدى.

«قورداي اۋدانىندا بول­عان ءوز-وزىنە قول جۇمساۋ دەرەگى بو­يىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. قازىرگى ۋاقىتتا وقيعانىڭ بار­لىق ءمان-جا­يىن جان-جاقتى انىقتاۋ ماق­ساتىندا قاجەتتى تەرگەۋ شا­رالارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستىڭ 201-بابىنا ساي­كەس وزگە اقپارات جاريا ەتۋگە جاتپايدى», دەدى وبلىستىق پولي­تسيا دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى قور­دايداعى جاسوسپىرىمدەر ولىمىنە قاتىستى رەسمي مالىم­دەمەسىندە.

بالا تاربيەسىندە اتا-انا, قوعام, جەرگىلىكتى اتقارۋ­شى بيلىك پەن قۇقىق قورعاۋ ور­گان­دارىنىڭ موينىنا جۇك­تەلگەن جاۋاپكەرشىلىك جۇگى اۋىر ەكەنى انىق. وسى ورايدا قوعام بولىپ بالالاردىڭ قاۋىپ­سىزدىگىنە جان-جاقتى باقى­لاۋ جۇرگىزىپ وتىرمىز با دەگەن ساۋال تۋىندايدى. ەندى دەرەك­كە جۇگىنسەك.

«2026 جىل «بالالار جى­لى» دەپ جاريالانۋىنا باي­­لا­نىس­تى جاس ۇرپاقتىڭ قاۋىپ­سىزدىگى مەن قۇقىن قور­عاۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىر. وسى باعىتتا كامەلەتكە تولماعاندار قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بو­يىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇر­گىزىلىپ جاتىر. بالالارعا قاتىستى قىلمىس سانى 17,9 پايىزعا تومەندەدى. بۇگىندە 531 مەكتەپ پەن 42 كوللەدجگە 700-دەن اسا پوليتسيا قىزمەتكەرى بەكىتىلىپ, قىلمىستىڭ الدىن الۋ ءىس-شارالارى كۇشەيتىلدى. 188 ءجاسوسپىرىم جانە بالا تاربيەسىنە سالعىرت قارايتىن 105 اتا-انا پروفيلاكتيكا­لىق ەسەپكە الىندى. 11 كامەلەت­كە تولماعان ءجاسوسپىرىم ارنايى ءبىلىم ۇيىمدارىنا جولدانىپ, 26 ادام اتا-انا قۇقىنان ايىرىلدى. كامە­لەتكە تول­ماعاندار ىستەرى جو­نىندەگى كوميسسيالاردىڭ 69 وتىرىسى ءوتتى. قازىرگى تاڭدا 309 قولايسىز وتباسى, 409 ءجاسوسپىرىم ەسەپتە تۇر. رەيد­تىك ءىس-شارالار بارىسىندا ىشكى ىستەر ورگاندارىنا 3 615 كامەلەتكە تولماعان جەت­كىزىلىپ, 3 581 اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلدى. 3 148 دەرەك تۇن­گى ۋاقىتتا زاڭدى وكىلسىز جۇر­گەنى ءۇشىن تىركەلسە, 443 اتا-انانىڭ تاربيەلىك مىندەتىن ورىنداماعانى بەلگىلى بولدى. 115 دەرەكتە بالالاردىڭ ويىن-ساۋىق ورىندارىندا جۇر­گەنى انىقتالعان. ۇساق بۇزا­قى­لىق بويىنشا 90 دەرەك تىر­كەلسە, الكوگول تۇتىنعان 23 دەرەك انىقتالعان. 20 بۋللينگ جانە كيبەربۋللينگ دەرەگى تىركەلگەن. جۇرگىزىلگەن تالداۋ ناتيجەسىندە كامەلەت­كە تول­ماعاندار اراسىنداعى قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ نە­گىزگى سەبەپتەرىن ايقىندادى. ولار­دىڭ قاتارىندا اتا-انا باقى­لاۋىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, قا­راۋ­سىز قالدىرۋ, اسوتسيالدى ورتانىڭ اسەرى, بەيرەس­مي كوشباسشىلاردىڭ ىقپالى, الەۋ­مەتتىك جەلىلەر مەن مەس­سەندجەرلەر ارقىلى تەرىس اقپاراتتىڭ تارالۋى, تۇر­مىستىق جانجالدار, سونداي-اق جەكەلەگەن وتباسىلاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايىنىڭ تومەندىگى سەكىلدى سەبەپتەر بار», دەدى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى قوعامدىق قاۋىپسىزدىك باسقارماسىنىڭ باستىعى ماناس ابدۋكارميوۆ.

ارينە, اتا-انانىڭ جاۋاپ­كەرشىلىگى قايتكەن كۇندە دە ءبى­­رىنشى ورىندا تۇراتىنى انىق. الايدا وڭىردە مۇنداي جان­تۇرشىگەرلىك وقيعانىڭ تىر­كە­لۋى جەرگىلىكتى بيلىكتى دە تول­عاندىرماي قويماسا كەرەك. ويت­كەنى بيىل بالالاردىڭ قا­ۋىپ­­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە اي­رىقشا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر.

جاڭا وقۋ جىلىنىڭ با­­سىن­­­داعى قايعىلى وقيعا­لار ءوڭىر بيلىگىنە سىن بولدى. وبلىس باس­شىسى ەربول قاراشوكەەۆ سول كەزدە جوعارى لاۋازىمدا وتىرعان بىرنەشە جاۋاپتىلارعا تارتىپتىك جازا قولدانعان ەدى. ال قوردايداعى وقيعا بويىن­شا ءالى تەرگەۋ جۇرگىزى­لىپ جاتىر. الايدا تولىققان­دى مالىمەت جوقتىڭ قاسى.

ءۇش جىل بۇرىن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم جومارت توقاەۆ جاس ۇر­پاقتىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ايرىقشا نازار اۋدارعانى بەلگىلى. سودان بەرى جاسوسپىرىمدەر اراسىندا­عى قىلمىس پەن ولىمگە قاتىستى جۇمىس وڭىرلەردە جۇيەلەنە باستادى. ايتسە دە, جۇرەككە جارا سالاتىن وقيعالار وق­تىن-وقتىن قايتالانىپ جاتاتىنى اۋىر تيەدى.

«تاعى ءبىر نازار اۋداراتىن ماسەلە – جاس ۇرپاقتىڭ قاۋىپسىزدىگى. بالالارعا قا­تىس­تى جانتۇرشىگەرلىك قىل­مىستار جيىلەپ كەتتى. مۇن­داي وقيعا­لار مەكتەپتە, كوشە­دە, ءتىپتى ۇيدە بولىپ جا­تىر. سوراقى جاعدايلار وقۋشى­لاردىڭ وزى­نە قول جۇمساۋىنا سەبەپكەر بولىپ وتىر. ءتىپتى اتا-انا­لاردىڭ وزدەرى بالاسىنا قور­لىق كورسەتىپ, ونىڭ ارتى قاي­عىلى جاعدايعا ۇلا­سىپ جاتادى. وتباسىنداعى زور­لىق-زوم­بىلىقتىڭ الدىن الۋ جۇمىسى ءالسىز. جاۋاپتى مەكەمەلەر مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتى ويدا­عىداي ناتيجە بەرگەن جوق. تۇرمىستىق زورلىق-زومبى­لىقتىڭ الدىن الۋ ساياساتىن قايتا قاراۋىمىز كەرەك», دەگەن پرەزيدەنت ءسوزىن بارلىق جاۋاپتى ازامات نازاردان تىس قالدىرماعانى ءجون.

قالاي بولعان كۇندە دە, جاس­­وسپىرىمدەر اراسىنداعى ءولىمنىڭ ءجيى تىركەلۋى – قوعام ءۇشىن ورنى تولماس تراگەديا. جامبىلدىق جاستاردىڭ قاۋىپسىز ورتادا ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋ جەر­گىلىكتى بي­لىككە ۇلكەن سىن بو­لىپ تۇر.

جامبىل وبلىسى