شىمكەنتتەگى اربات الاڭىندا جالپى رەسپۋبليكالىق «حالىق زاڭگەرى» اكتسياسى ءوتتى. ءىس-شارانىڭ ماقساتى – قالا تۇرعىندارىنا تەگىن زاڭ كومەگىن كورسەتىپ, قۇقىقتىق ساۋاتىن ارتتىرۋ.
اكتسياعا قالا اكىمى عابيت سىزدىقبەكوۆ ارنايى قاتىستى. سونىمەن بىرگە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ شىمكەنت قالاسى بويىنشا دەپارتامەنت باسشىسى داۋرەن ەرعارين دە ءىس-شارادان تابىلدى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت باسشىسى حالىق نەگىزىنەن جۇمىسپەن قامتۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, جەر ماسەلەسى بويىنشا شاعىمدانىپ كەلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. سونداي-اق ولارعا بارىنشا قۇقىقتىق كومەك كورسەتىلىپ, شاعىمدارى ءتيىستى مەكەمەلەرگە ناقتى شەشىم تابۋى ءۇشىن جىبەرىلەتىنىن مالىمدەدى. اكتسيادا قۇقىقتىق كومەك ىزدەپ كەلگەن بارشا جاننىڭ وتىنىشتەرى اياقسىز قالمايتىنىن, بۇل بويىنشا ءتيىستى حاتتاما تولتىرىلاتىنىن باياندادى.
شىمكەنت قالاسى ادۆوكاتتار القاسىنىڭ ادۆوكاتى ابدىعاني سەرىكباي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, كەلىپ جاتقان ازاماتتاردىڭ كوبىندە جەر ۋچاسكەسى بويىنشا دۇرىس شەشىمدەر شىعارىلماعان. سالدارىنان جەردىڭ قۇجاتتارىندا كىلتيپاندار انىقتالىپ جاتىر. سونىمەن قوسا جەر ۋچاسكەسىن ساتىپ العاندا دا الدانىپ قالعان ازاماتتار بار. زاڭگەر وسى ماسەلەمەن قاي ورگانعا بارىپ شاعىمدانۋ كەرەكتىگىن تۇسىندىرگەنىن ايتتى. نەگىزىنەن ماسەلە وڭ شەشىمىن تابۋ ءۇشىن سوتقا جۇگىنگەن ابزال.
ادۆوكات شاعىمىن ارقالاپ كەلگەن حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگى قۇجات, كەلىسىمشارت ماسەلەسىندە الدانىپ قالعانىن اتاپ ءوتتى. «بۇل تۇرعىندارعا ءالى دە بولسا قۇقىقتىق ساۋاتتى ارتتىرۋ قاجەت ەكەنىن كورسەتەدى», دەدى زاڭگەر. مۇنداي اكتسيا جىل سايىن ادىلەت دەپارتامەنتىنىڭ باستاماسىمەن وتكىزىلىپ تۇراتىنىن اتاپ وتكەن زاڭگەر ادۆوكاتتار القاسىندا اپتا سايىن سارسەنبى كۇنى ساعات كۇندىزگى ون بىردەن بىرگە دەيىن تەگىن قۇقىقتىق كەڭەس الۋعا بولاتىنىن جەتكىزدى.
ادۆوكات بيىل اكتسياعا كەلگەن حالىقتىق سانى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە كوپ بولعانىن ايتتى. «بۇل دا بولسا ادامداردىڭ قۇقىقتىق ماسەلەگە ەنجار قاراماۋىنىڭ ناتيجەسى بولسا كەرەك» دەگەن پىكىرىن قوسا كەتتى زاڭگەر.
اكتسيا بارىسىندا قازاقستانداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ شىمكەنت قالاسى بويىنشا وكىلى نۇرجان ابدەزوۆتى دە اڭگىمەگە تارتتىق. وكىلدىڭ ايتۋىنشا, بۇل قىزمەت 2022 جىلى 5 قاراشادا ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس ارنايى قابىلدانعان. زاڭعا سايكەس وكىلدىڭ مىندەتى – ادامداردىڭ بۇزىلعان كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋ, ازاماتتاردىڭ بوستاندىقتارىنا قاتىستى زاڭ, ەرەجەلەردى ىلگەرىلەتۋ.
بۇل رەتتە وكىل ادامدار كوپ جاعدايدا مەملەكەتتىك ورگان نەمەسە لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ارەكەتى بولماسا ارەكەتسىزدىگىنە وراي قۇقىقتارىمىز بۇزىلدى دەپ شاعىمدانىپ كەلەتىنىن ايتتى. ادام قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتى رەتىندە وكىل شاعىمدانۋشىنىڭ اتىنان مەملەكەتتىك ورگاندارعا سۇرانىس حات نەمەسە ۇسىنىس جىبەرەدى. ال ولار كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 18-بابىنا سايكەس تولىققاندى جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. اقپاراتتا مەملەكەتتىك ورگاندار نەلىكتەن ماسەلە ءتيىستى ازاماتتىڭ پايداسىنا شەشىلمەگەنى تۋرالى مالىمەتپەن بولىسۋلەرى كەرەك. البەتتە ادام قۇقىقتارى جونىندەگى وكىل مەملەكەتتىك ورگاندارعا نۇسقاما بەرىپ, ىسىنە ارالاسا المايدى, دەگەنمەن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ بارىسىندا سالعىرتتىق سالدارىنان بولعان كەمشىلىكتەردى تۇزەتۋگە اسەر ەتە الاتىن بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ىقپالى بار.
ماسەلەن, وتكەن جىلى وكىلگە ەكى جۇزگە جۋىق ارىز-شاعىم كەلىپ تۇسسە, سونىڭ 25 پايىزى وڭ شەشىم تاپقان. ايتالىق مەگاپوليستە «راحمەت ساعان, اناشىم!» وڭالتۋ ورتالىعى بار. نەگىزىندە مەملەكەتتىك وڭالتۋ ورتالىقتارىندا 18 جاسقا دەيىنگى جاسوسپىرىمدەر بارلىق ءتيىستى جاعدايمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. الايدا 18-دەن اسقان سوڭ تاعدىرلارى ءوز قولىنا تاپسىرىلادى. مىنە, وسىنداي جاندارعا قولۇشىن بەرۋ ءۇشىن جيىرما شاقتى اتا-انا بىرىگىپ, وڭالتۋ ورتالىعىن اشىپ, وعان «راحمەت ساعان, اناشىم!» دەپ ات قويعان. سول جەردە تاربيەلەنىپ جاتقانداردىڭ التاۋى 2-توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ازامات. الايدا سول جاسوسپىرىمدەردىڭ اتا-انالارى قانشا جىلدان بەرى بالالارىن 1-توپتىڭ مۇگەدەكتىگىنە وتكىزە الماي جۇرگەن. 1-توپتاعى مۇگەدەكتەر ەڭبەك ءوتىلى رەتىندە ەسەپكە الىنادى. سوندىقتان ەرتەڭگى كۇنى زەينەتكەرلىككە ەرتە شىعۋعا جاردەمىن تيگىزەدى. سونىمەن بىرگە قوسىمشا تولەنەتىن كوپتەگەن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقى بار. وكىلدىڭ ايتۋىنشا, اتا-انالار جوعارىداعى ماسەلەمەن جەرگىلىكتى ەمحاناعا بارادى. ارنايى كمس بازاسىنا ەنگىزۋ ءۇشىن جاسوسپىرىمدەر پسيحيكالىق-نەۆرولوگيايالىق ەمدەۋ مەكەمەسىندە جاتىپ ەمدەلۋى كەرەك ەكەن. الايدا اتا-انالار وعان بالالارىن جىبەرگىسى كەلمەيدى. وسىلاي بەس جىلدان بەرى ساندالىپ جۇرگەن. سوسىن ادام قۇقىقتارى جونىندەگى وكىلگە كەلىپ شاعىمدانادى. زاڭ وكىلى قالالىق پسيحوديسپانسەردىڭ باس دارىگەرىن, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسقا دا مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتكەرلەرىن شاقىرىپ, اتا-انالارمەن كەزدەستىرگەن. سول جەردە ارىزدارى قارالىپ, زاڭ اياسىندا بۇل ماسەلەنى تەز ارادا شەشۋگە ۋادە بەرىلدى. ناتيجەسىندە, پسيحوديسپانسەر كلينيكاسىندا دارىگەرلەر كونسيليۋمى جۇرگىزىلىپ, 3-4 كۇننىڭ ىشىندە «راحمەت ساعان, اناشىم!» ورتالىعىن پانالاعان بىرنەشە ازامات 2-توپتان 1-توپ مۇگەدەكتىگىنە ءوتتى. ولار پسيحيكالىق-نەۆرولوگيالىق ەمدەۋ مەكەمەسىندە جيىرما كۇندەي كۇندىزگى ستاتسيوناردا ەمدەلىپ, كمس بازاسىنا مالىمەتتەرى ەنگىزىلدى. سول ارقىلى دارىگەرلىك-ەمدەۋ ساراپتاۋ كوميسسياسىنىڭ وڭ قورىتىندىسىن الىپ, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ولارعا 1-توپتاعى مۇگەدەكتىك بەرىلدى. وسىلايشا, 5 جىل بويى سەندەلگەن 5 اتا-انانىڭ ماسەلەسى ءبىر ايدا شەشىمىن تاپتى.
سونىمەن بىرگە ن.ابدەزوۆ مەگاپوليستە گورمونالدى, اۋىر دەرتتى مۋكوۆيستسيدوز اۋرۋىنا شالدىققان وتىزعا جۋىق بالا بارىن, ولاردىڭ كۇندەلىكتى قولداناتىن دارىلەرى ەلىمىزدەگى تەگىن ءدارى-دارمەكتەر كۆوتاسىنا كىرمەگەنىن, دەگەنمەن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانىپ, بۇل تىعىرىقتان دا شىعۋدىڭ جولىن قاراستىرعانىن جەتكىزدى. ويتكەنى ونىڭ الدىندا وسىناۋ قيىن دەرتكە شالدىققان بالالاردىڭ اتا-انالارى «بۇل قىمبات پرەپاراتتاردى قايتا-قايتا ساتىپ الا بەرۋگە شامامىز كەلمەي جاتىر» دەپ ارىزدارىن ارقالاپ وكىلگە كەلگەن ەكەن. مۋكوۆيستسيدوزبەن اۋىراتىن ادامداردى تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن زاڭعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەرەك. الايدا بۇل وتە كوپ ۋاقىتتى الاتىن جۇمىس. سوندىقتان ادام قۇقىن قورعاۋشى وكىل كومەكشىلەرىمەن بىرگە جاعدايدى سارالاپ, جەرگىلىكتى بيۋدجەت ارقىلى قارجى قاراستىرۋعا بولاتىنىن انىقتاعان. ءسويتىپ, شىمكەنت قالالىق ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى دەپۋتاتتار, شاھاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسىمەن وسى ماسەلە توڭىرەگىندە كەڭ كولەمدە اقىلداستى. اقىرىندا ۇسىنىس قولداۋ تاۋىپ, 2023 جىلدىڭ سوڭعى ءماسليحات سەسسياسىندا حالىق قالاۋلىلارى 2024 جىلدىڭ قالا بيۋدجەتىن بەكىتەردە مۋكوۆيستسيدوز دەرتىنە ۇشىراعانداردى تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ تالابىن دا ەنگىزدى. بۇگىنگى تاڭدا ءتيىستى كونكۋرس ءوتىپ, تەگىن ءدارى-دارمەكتەر بالالارعا ەمحانالار ارقىلى تاراتىلىپ جاتىر.
بۇدان بولەك تۇركىستان وبلىسى تولە بي اۋدانىندا تۇراتىن ءبىر كەلىنشەك شىمكەنتتەن ءبىر جەتىم قىز اسىراپ الادى. الايدا قۇجاتتارى دۇرىس بولماعاندىقتان ول قىزدى ءوزىنىڭ اتىنا اۋىستىرا الماعان. قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنا دا الگى ايەلگە قامقورشى بولعانى ءۇشىن الەۋمەتتىك جاردەماقىلار تولەي الماي كەلگەن. ادام قۇقىقتارى جونىندەگى وكىل وقيعانى زەرتتەي وتىرىپ, اسىراندى قىزدىڭ تۋعان شەشەسى بار ەكەنىن انىقتاعان. ويتكەنى اناسى ءتىرى بالانى وزگەگە قامقورشىلىققا بەرۋدە ءبىراز زاڭدىق تۇرعىدا ەرەكشەلىكتەر بار كورىنەدى. مىنە, سونى پايدالانۋ ءۇشىن وكىل قىزدىڭ تۋعان اناسىنا ميگراتسيا پوليتسياسى ارقىلى ىزدەۋ سالىپ, ونىڭ وسى كۇنگە دەيىن ايتىلىپ كەلگەندەي وزبەكستان ازاماتى ەمەس, ءوز ەلىمىزدىڭ تۇرعىنى ەكەنى بەلگىلى بولعان. الايدا تۇراقتى جۇمىسى جوق, ەش جەردە تىركەلمەي قايىرشىلىق كۇي كەشىپ جۇرگەن كورىنەدى. وسى جاعداياتتان سوڭ زاڭگەر اسىراندى قىزدىڭ وكىل اناسىنا قامقورشىلىق بويىنشا الەۋمەتتىك جاردەماقى تولەنىپ, الداعى ۋاقىتتا قىزدى ءوزىنىڭ اتىنا جازدىرۋعا قاتىستى قۇجاتتار رەسىمدەلەتىنىن جەتكىزدى.
سونداي-اق ادام قۇقىقتارى جونىندەگى وكىل تۇزەۋ كولونيالارى, اباقتى سەكىلدى جابىق مەكەمەلەرگە كوپ باراتىنىن ايتتى. ول جاقتان دا شاعىمدانۋشىلار كوپ بولادى. ماسەلەن, سول جەردە بولعان تەكسەرىستىڭ بىرىندە جازاسىن وتەۋشى, باۋىرىنىڭ جارتى بولىگى كەسىلگەن ءبىر ازامات ءدارى-دارمەكتى ۋاقتىلى الا الماي جاتقانىن ايتىپ, وكىلگە بازىناسىن جەتكىزگەن. ن.ابدەزوۆ وسى ماسەلەنى شۇعىل قولعا الىپ, قالالىق №2 اۋرۋحانادان جازاسىن وتەۋشىنى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكىزىپ, ءتيىستى ەمىن تاعايىنداتىپ, ءدارى-دارمەكتى ۋاقتىلى الاتىنداي جاعداي جاساعان.
اكتسيا كەزىندە قۇقىقتىق كەڭەس بەرۋشى زاڭگەرلەرمەن بىرگە قاراپايىم ازاماتتاردىڭ دا ءوتىنىش, شاعىمدارىن تىڭداپ كورگەن ەدىك. ماسەلەن, قالاداعى مەملەكەتتىك مەكەمەنىڭ بىرىندە قىزمەت ىستەيتىن الديار اليحاز ەسىمدى ازامات ءوز ماسەلەسى بويىنشا بارلىق سۇراققا وسىنداعى مامانداردان قاناعاتتانارلىق دەڭگەيدە جاۋاپ الا العانىن ايتتى. ول كەزىندە تۇتىنۋشىلىق نەسيە راسىمدەپ, كەيىن ونى تولەۋگە شاماسى بولماي, اقىرىندا بانك كارتاسى ارەستكە قويىلىپ, ءبىراز ۋاقىت ايلىعىنان قاعىلعان. اكتسيا بارىسىندا زاڭگەرلەر وعان تالاپ بويىنشا سوت ورىنداۋشىلار ايلىق جالاقىنىڭ جارتىسىن عانا بۇعاتتاۋعا قۇقىعى بار ەكەنىن مالىمدەگەن. وسىنداي جاۋاپ ەستىگەنىنە قۋانعان ول ەندى نەسيە كەستەسىن ءوز ىڭعايىنا قاراي قايتا بەكىتىپ, بارلىق قارىزدى شەتىنەن قينالماي قۇتىلۋعا بەكىنىپ وتىر. ءىس-شاراعا كەلگەن تاعى ءبىر قالا تۇرعىنى – توبە بي دەگەن قوسىمشا قىزمەتى بار, سوعىس ارداگەرىنە تەڭەستىرىلگەن ازامات دۇيسەنبەك دارىباەۆ ءوزى تۇراتىن اۋماقتاعى جابىق بازاردا اسىراندى يتتەر ساتاتىن ساۋداگەرلەردى تارتىپكە شاقىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ وكىلىمەن جولىعىپ, ءتيىستى ارىزىن جولداعانىن جەتكىزدى.
اربات الاڭىندا اشىق اسپان استىندا وتكەن ءىس-شارادا بارلىق قۇقىق سالاسىنىڭ ماماندارى سوڭعى كەلۋشى كەڭەس الىپ كەتكەنشە ەشقايدا تارقامادى.
شىمكەنت