وتكەن ايدان بەرى ەرتىس وزەنىندە كەمەلەر جۇزە باستادى. «قازاقستان سۋ جولدارى» كاسىپورنىنىڭ پاۆلودار فيليالى حابارلاعانداي, قازان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن پاۆلودارلىق كاسىپكەرلەر ءسۋۇستى جولىمەن اباي, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنا جانە رەسەيگە ءوز جۇكتەرىن تولاسسىز جەتكىزىپ, الىس-بەرىس ەسەلەنە تۇسەدى.
ەرتىس-بايان وڭىرىندەگى سۋ جولدارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 700 شاقىرىمنان اسادى. پاۆلودار وبلىسى بويىنشا كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ باس مامانى ەرنۇر ەسلاۋدىڭ مالىمەتىنشە, ناۆيگاتسيالىق كەزەڭگە قاتىستى دايىندىق جۇمىستارى اياقتالدى.
«جاقىندا مايتۇبەك – پاۆلودار قالاسى باعىتىندا كەمەلەردىڭ سۋدا جۇزۋىنە رۇقسات بەرىلدى. ەندى پاۆلودار – تومەنگى الەكسەەۆسكي (رف شەكاراسى) باعىتىندا سۋ كولىكتەرى تولاسسىز جۇرە الادى. قازىر ءبىزدىڭ ينسپەكتسيانىڭ ارنايى ەسەبىندە پاۆلودار وبلىسى بويىنشا ۇلكەن كولەمدى 102 سۋ كولىگى تىركەلگەن. ولاردىڭ ىشىندە ەكى كەمە جولاۋشىلار تاسىمالىنا ارنالعان. پاۆلودار وزەن ۆوكزالى بۇل قۇرالداردى وزەن ۇستىندەگى جولاۋشىلار سەرۋەنىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن پايدالانىپ كەلەدى. وزگەسى – جۇك تاسۋعا, سۋ جولدارىنا ارنالعان سۋ كولىكتەرى. قازىر ىشكى سۋ جولدارىنىڭ جاعدايىن «قازاق-ستان سۋ جولدارى» ۇيىمى جەرگىلىكتى فيليالىنىڭ ماماندارى تەكسەرەدى», دەيدى ينسپەكتسيا وكىلى.
ىشكى سۋ جولدارى ارقىلى جۇك جانە جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن وزەن كولىكتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۋاقىت سايىن بىلىكتىلىگى مەن دەڭگەيىن ارتتىرىپ وتىرۋى كەرەك. مىسالى, كەمە كاپيتانى بەس جىلدا ءبىر مارتە اتتەستاتتاۋدان وتەدى. ونىڭ كومەكشىلەرى مەن مەحانيكتەرگە جانە باسقا ماماندارعا ءوز دەڭگەيىن ارتتىرۋ ءۇشىن ديپلومداۋ جۇيەسى قاراستىرىلعان. بىلتىر 14 كاپيتان ءوز دەڭگەيىن دالەلدەسە, بيىل جىل باسىنان بەرى تاعى 8 كاپيتان اتتەستاتتاۋدان وتكەن. ال 33 كەمە مامانى ءوز دەڭگەيىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك الدى.
«وزەن قايىقتارى دا ارنايى ەسەپكە الىنادى. مۇنداي سۋ كولىكتەرىنىڭ جالپى سانى – 1 454. دەيتۇرعانمەن, بۇل ەسەپكە سالماعى 200 كەلىدەن, قوزعالتقىشىنىڭ قۋاتتىلىعى 10 اتتىڭ كۇشىنەن اساتىن شاعىن كولەمدى قايىق قۇرالدارى عانا ەنەدى. ال ەسەپكە تىركەلگەن سۋدا ءجۇزۋ قۇرالدارىن باسقارۋشىدا ارنايى جۇرگىزۋشى كۋالىگى, كەمە بيلەتى بولۋى مىندەتتى. ارنايى ەسەپكە جاتپايتىن شاعىن قايىقتار ەش تىركەۋسىز جۇرە بەرەدى», دەپ تولىقتىردى مامان.
بۇگىندە وزەن بويىن ورلەپ, جۇك تاسۋ تەك پاۆلودار وبلىسىندا عانا ساقتالىپ وتىر. «قازاقستان سۋ جولدارى» رمقك «كەمە قاتىناسىنىڭ تىركەلىمى» فيليالىنىڭ ىشكى سۋ كولىگى ءبولىمىنىڭ ينجەنەرى سەرگەي يساەنكو كەمەلەر دە اۆتوكولىكتەر سياقتى ءار جىل سايىن تەحنيكالىق تەكسەرىستەن وتەتىنىن ايتادى.
ء«بىزدىڭ قۇزىرەتىمىزگە بازاعا تىركەلگەن سۋ كولىكتەرىنىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن باعالاۋ, كەم-كەتىكتەرىن دۇرىستاپ, بەكىتىلگەن قاعيدالاردان اۋىتقىماۋىن قاداعالاۋ كىرەدى. جالپى, كەمەلەردىڭ تەحنيكالىق كۇيىن تەكسەرۋدىڭ ەكى ءتۇرى بار. ءبىرى – جىل سايىنعى تەحنيكالىق بايقاۋ, ەكىنشىسى – پايدالانىلىپ جۇرگەن سۋ كولىكتەرىن ءار بەس جىلدا ءبىر رەت كۋالاندىرۋدان وتكىزۋ. تەحنيكالىق بايقاۋ بارىسىندا سۋ تەحنيكاسىندا ورناتىلعان قوزعالتقىش قوندىرعىسىنىڭ قۋاتى, كەمەنىڭ كونسترۋكتسيالىق كەشەنى, قوزعالىس كەزىندە جانىپ تۇراتىن شامدارى, قۇتقارۋ جانە ورتكە قارسى قۇرالدارى, ناۆيگاتسيالىق جابدىقتارى تەكسەرىلەدى. ياعني سۋ كولىگىنىڭ ءجۇزۋ بارىسىندا ەڭ قاجەت ەتىلەتىن تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرى زەردەلەنەدى», دەپ ءتۇسىندىردى ول.
ەرتىس-بايان وڭىرىندە قازىر 94 كەمە جىل سايىنعى تەحنيكالىق تەكسەرىستەن وتۋگە مىندەتتەلگەن. زاڭناماعا سايكەس, پالۋبالى شاعىن سۋ كولىكتەرى (قايىقتار) دە تەحنيكالىق بايقاۋدان وتۋگە مىندەتتەلگەن. بىراق بۇل جەردە دە وزىندىك نورماتيۆتەرى بار. ەگەر ورتاشا كولەمدى كەمەدەگى جولاۋشىلار ورىندىعىنىڭ سانى 12-دەن, ال ۇزىندىعى 20 مەتردەن اسپاسا جانە پالۋباسى جوق بولسا, ول تەكسەرىلمەيدى. جىل باستالعالى پاۆلودار وبلىسى بويىنشا ادەتتەگى تەكسەرىستەن – 7, كۋالاندىرۋدان 4 كەمە ءوتىپ ۇلگەرگەن. پاۆلودار وبلىسىندا كەمە ءىسىن جاقسى بىلەتىن, جوندەۋدى ساپالى جۇرگىزە الاتىن ماماندار بارشىلىق. كەمە جوندەۋ زاۋىتى دا جانىمىزدا ورنالاسقان. بۇل كاسىپورىندا سالماعى اۋىر بارجالار دا جوندەلەدى.
اتاپ وتەرلىگى, پاۆلودار وبلىسىندا ۋىلدىرىق شاشۋ كەزەڭىنە بايلانىستى 30 مامىرعا دەيىن بالىق اۋلاۋعا ۋاقىتشا تىيىم سالىنعان. بۇل كەزەڭدە ەرتىس وزەنى مەن باسقا دا سۋ ايدىندارىندا ۇلكەن كەمەلەردەن وزگە سۋ كولىكتەرىنىڭ جۇزۋىنە رۇقسات جوق.
پاۆلودار وبلىسى