كوركىنە كوزايىم بول كوكشەتاۋدىڭ!

ءۇزىلىپ تۇسكەن مونشاقتاي كو­گىلدىر كولدەر مەن قولدىڭ سالا­سىنداي اققايىڭدار كومكەر­گەن, ساف اۋاسى دەرتكە داۋا كوكشەدەگى تۋ­ريستىك الەۋەت جوعارى. اسىرەسە ءار تو­بەسى, ءار بەلەسى اڭىز-جىرعا تولى, سۇ­لۋلىق سالتانات قۇرعان بۋراباي باۋرايى مەن زەرلى زەرەندى, اڭ-قۇسى جىرتى­لىپ ايىرىلاتىن, كۇمىس توستاعانعا قۇي­عانداي ءمولت-ءمولت ەتكەن كولدەرى كوپ قور­عالجىننىڭ بيوسفەرالىق رەزەرۆاتى جانە ەلوردا ماڭىنداعى تۇرلەنىپ كەلە جاتقان تۋريزم ايماعى نەسىبەسىن وسى سالادان تاۋىپ وتىرعانى امبەگە ايان. بۇ­گىندە وبلىستا 600-دەن اسا تۋريستىك كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. جادىراپ جاز كەلگەندە كوكشە وڭىرىنە ات باسىن بۇراتىن تۋريستەر لەگى جىل سا­يى­ن وسە تۇسۋدە. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ قاڭتار-قىركۇيەك ايلارى ارالىعىندا وبلىسقا 15 838 تۋريست كەلگەن. بۇل كورسەتكىش – وت­كەن جىلمەن سالىستىرعاندا 3,2 مىڭ ادامعا كوپ. تورتكۇل دۇنيەنىڭ تالايعا تاڭ­داي قاقتىرعان تاماشاسىن كوزى كورىپ, قىر-سىرىن كوكىرەگىنە قۇيعان كىرپياز شەتەلدىكتى قيان شەتتەگى كوكشەگە تارتىپ تۇرعان قۇدىرەت نە دەيتىن بولساق, ول ەڭ الدىمەن تۇمسا تابيعاتى, ەستە جوق ەسكى كەزەڭدەگى ەل تاريحىن ەكشەگەن, تىڭداعان جاننىڭ بويىنداعى الپىس ەكى تامىرىن كەرنەگەن قاندى قىزدىراتىن اقيقاتى مول اڭىز, كومبەدەگى ۋاقىت شىمىلدىعى تۇم­شالاعان رۋحاني قازىنا بولۋى دا مۇم­كىن. شولىركەگەن كوڭىلدىڭ ءشولىن باسۋ ءۇشىن التى تۋريستىك وپەراتورمەن 73 باعىت جاسا­لىپتى. ءار باعىتتى بويلاپ ەل ءىشىن ەر­كىن كەزگەن تۋريست كوكشە دالاسىنىڭ ارعى-بەرگى تاريحىنا قانىعىپ, رۋحاني ءنار الماق. بۋراباي باۋرايىنداعى جاراتىلىستىڭ ءوزى سومداعان, كوركەم سۇلۋ­لىقپەن كومكەرىلگەن ءار تاستىڭ ءوز تا­ريحى بار. ول تاريحتىڭ سىندارلى سوق­پاعى تىلسىم سىردىڭ ساباسىن كۇم­پىل­دەتىپ, سامال جەلمەن ەسىلىپ سىر شەر­تەر ەدى. توپىراعىن تۇڭعىش باسقان جان اڭىز قىلىپ ايتۋى دا مۇمكىن. «ەل قۇلاعى ەلۋ» دەگەندەي, عاجايىپ ولكەنىڭ كوركىنە قاسيەت ۇيلەسىپ, ءتامام ەلدىڭ تورىنە شىم-شىمداپ تاراي بەرەدى ەمەس پە؟ قازىر باياعىداي ەمەس, بارار جەرىڭ, باعىتىڭ الاقانعا سالعانداي كورىنىپ-اق تۇر. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا «e-Qonaq» پلاتفورماسىنا 182 ورنالاستىرۋ نىسانى تىركەلگەن. بۇل تاراپتاعى ءوسىم 126 پايىزدى قۇرايدى. تۋريستىك ساپارلار كورسەتكىشىنىڭ جوعارى ەكەنى ءمالىم. جىل سوڭىندا وڭىرگە كەلگەن دەمالۋشىلاردىڭ سانى 1,2 ميلليوننان اسقان.

تابىستى سالاعا قارجى قۇيىپ, جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىندەردىڭ دە قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. بىلتىر نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 27,8 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. 2022 جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 17,6 ملرد-قا نەمەسە 158 پايىزعا جوعارى. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا اتاپ ايتارلىق بىرقاتار ءىرى جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. ماسەلەن, بۇل ورايدا بۋراباي اۋدانىندا «Aqbura Plaza» قوناقۇيىن اتاي كەتۋگە بولادى. ورتالىقتىڭ قۇ­رىل­ىسىنا 5 ملرد تەڭگە كولەمىندە قار­­جى باعىتتالىپتى. مەملەكەتتىك ين­ۆەس­ت­يتسيانىڭ ۇلەس سالماعى 10 ملرد تەڭ­گەنى قۇراعان. وسى قاراجاتقا كۋرورت­تى ايماقتاعى دەمالىس ۇيلەرىن, ورتالىقتاردى, سپورتتىق ساۋىقتىرۋ كەشەندەرىن سالۋ مەن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. بيزنەستىڭ مەم­لەكەتتىك سۋبسيديالاردى الۋداعى بەلسەن­دىلىگى دە جوعارى. 2023 جىلى 105,1 ملن تەڭگەگە 12 ءوتىنىم جاسالىپ, قولداۋ تاۋىپ­تى. سالىستىرمالى تۇر­دە ايتاتىن بولساق, 2022 جىلى 5 وتى­نىمگە 14,6 ملن تەڭگە قاراجات بولىنگەن.

وتكەننىڭ ورەلى ىستەرىن ءسال عانا ساباق­تاي كەتسەك, تۋريستىك وڭىردەگى قايناعان قىزۋ شارۋانىڭ دەڭگەيى كورىنەر ەدى. تۋريس­تىك باعىتتى دامىتۋ ماقساتىندا ات­قارىلعان شارۋا از ەمەس. الدىمەن, كەلىمدى-كەتىمدى كىسىنىڭ اياق ءىزى ۇزىلمەيتىن دەمالىس ايماعىنداعى تازالىق ماسەلەسىن قۇنتتاپ, سانيتارلىق جاعدايدى جاقسارتۋ. بۇل ورايدا سانيتارلىق تازالاۋ جانە اباتتاندىرۋ بويىنشا جەدەل شتاب قۇرىلىپ, اتقارىلاتىن ءىس-شارالاردىڭ ناقتى جوسپارى بەكىتىلىپ, وبلىستىق بيۋدجەتتەن 30 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ وتىر. بۋراباي باۋرايىنداعى تورتكۇل دۇنيەدەن تۋريستەر قۇيىلىپ كوپ كەلەتىن جەرلەرگە 27 سانيتارلىق-گيگيەنالىق قوندىرعىلار ورناتىلعان. 27 قوقىس ورنى ۇيىمداستىرىلىپتى. 110 مەتالل كونتەينەرلەر جەتكىزىلگەن. يت تۇمسىعى وتپەيتىن قالىڭ ورماندى جيەكتەي 50 اعاش كونتەينەرلەر مەن 220 سانيتارلىق قوقىس جاشىكتەرى ورناتىلعان. جانعا جايلى سامال ەسىپ تۇراتىن الاڭقايلاردى جيەك­تەي ورنالاستىرعان 80 جاڭا ورىندىق پايدا بولعان. جازعى ۋاقىتتا تازالاۋ جانە قوقىس شىعارۋ كەستەسى بەكىتىلگەن. وتكەن جىلداردا ەسە جىبەرگەن كەيبىر ماسەلەلەر ەسكەرىلىپ, قوقىس جاشىكتەرىن تا­زالاۋ جيىلىگى التى رەتكە دەيىن وسى­رىل­گەن. وسى ارادا ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر ماسەلە – زاڭسىز ورناتىلعان 27 كوم­­مەرتسيالىق پاۆيلوننىڭ بولشەك­تەلگەنى. بۇل وراي­داعى بار جۇمىس تار­تىپ­كە كەلتىرىلىپ, تۋريس­تەرگە كادە­سىي, بالمۇزداق, سۋسىن ساتاتىن 20 ورىن زاڭ­داستىرىلىپ, بولىنگەن.

ەندىگى ءبىر شارۋا – اباتتاندىرۋ ماسەلەسى. كوركەم دۇنيەنىڭ كوكجيەگىن مۇنتازداي تازالىقپەن ۇشتاستىرىپ تۇرۋى كەرەك ەمەس پە؟ بۋراباي كەنتىندەگى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ ارداگەر­لەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىش جوندەلدى. كوپشىلىكتىڭ كوزى تۇسەتىن ورتالىق الاڭ قايتا جاڭعىرتىلدى. شاعىن ساۋلەت نىساندارىنا دەيىن نازاردان تىس قالماي, قالپىنا كەلتىرىلدى.

بۋراباي كەنتىنىڭ 700 گەكتار بولاتىن اۋماعىندا باس جوسپار ءتۇزىلدى. كەلەشەكتە باس جوسپارعا سايكەس 4 اۆتوتۇراقتىڭ قۇ­رىلىسى جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىر ايتا كەتەر­لىگى, كولىكتىڭ كوپتىگىنەن تۋريستەردىڭ اۆتو­كولىكتەرىن قايدا قويارىن بىلمەي, قينا­لاتىن كەزدەرى دە بولاتىن. جاڭا جوبا جۇزەگە اسىرىلعاننان كەيىن بۇل ماسەلە تۇپكىلىكتى شەشىلمەك.

تاعى ءبىر ءسۇيىنىشتى جايت, جالپى قۇنى 5,4 ملرد تەڭگە بولاتىن ءتورت كولىك ين­فرا­قۇرىلىم جوباسىن قارجىلاندىرۋ قولداۋ تاپتى. اتاپ ايتقاندا, بۋراباي كەنتىنىڭ جامبىل كوشەسىنىڭ جولى قايتا جاڭ­عىرتىلماق. بۋراباي-قاتاركول تاسجو­لىنىڭ 20 شاقىرىمى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلمەك. تەكەكول كولىنىڭ اينا­لاسىندا شاباقتى كولىنىڭ سولتۇستىك اي­نالما جولىنا دەيىنگى اۆتوموبيل جو­لىنىڭ قۇرىلىسى 178,1 ملن تەڭگەگە جاڭ­عىرتىلماق. ششۋچە-نيكولاەۆكا تاسجولىنا كۇردەلى جوندەۋ جاساۋ ءۇشىن 4 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ وتىر.

بىلتىر وبلىس اكىمىنىڭ قاۋلىسىمەن زەرەندى كۋرورتتىق ايماعىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى جوسپارى بەكىتىلدى. تۋريستىك الەۋەتتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان 31 ينفراقۇرىلىمدىق جوبا جۇزەگە اس­پاق. وسىلايشا, 6 241,1 ملن تەڭگە كەزەڭ-كەزەڭىمەن يگىلىككە جۇمسالادى. زەر­لى زەرەندى ءوڭىرى جازعى ماۋسىمعا مىق­تاپ دا­يىندالىپ جاتىر. بۇكىل دەما­لىس ايم­اعىنداعى تاسجولدى جا­رىق­تان­دىرىپ, بەينەباقىلاۋ كامەرا­لارى ورناتىلدى. وتكەن جىلدىڭ سوڭىن­دا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتارعا ار­نال­عان كونتەينەرلەر, جاعاجاي شاتىرلارى, كيىم اۋىستىراتىن كابينالار, دارەت­حانالاردى ساتىپ الۋعا 4,7 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىندى. «كوكشەتاۋ» مەم­لە­كەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ اۋما­عىندا دەمالۋعا ارنالعان ورىندار, جاياۋ جۇرگىنشى جولىنىڭ بويىنا وڭتايلى ورىندىقتار, قوقىس تاستايتىن كونتەينەرلەر ورناتىلدى. تۋريستىك نىساندار ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن بۇرىن ورناتىلعان تالشىقتى-وپتيكالىق جەلىلەرگە ينتەرنەت سيگنالىن قابىلداۋ كۇشەيتكىشتەرىن ورناتىپ جاتىر.

كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسىن جۇ­زەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرىنىڭ جالپى سوماسى 105,1 ملن تەڭگە بولاتىن شىعىندارىنىڭ ءبىر بو­لىگىن سۋبسيديالاۋعا تۇسكەن 12 ءوتىنىم قارالىپ, قولداۋ تاپتى.

وسىلايشا, كورىكتى وڭىردەگى تۋريستىك نىساندار جازعى ماۋسىمعا مۇقيات قام­دانىپ جاتىر. دەمالىسىن قۇيقالى ءوڭىر­دىڭ سىباعا-سىيىنا ارناعىسى كەلگەن الەۋمەت كوكشەگە كەلىپ, كوركىنە كوزايىم بولسا, وكىنبەسى انىق.

اقمولا وبلىسى