التاي تاۋىن ارالاعان سايىن اسقار التايدىڭ «الپينيست» دەگەن اڭگىمەسىنە ارقاۋ بولعان قۇزعىندى شىڭىن ىزدەيمىز. مارقاكولدىڭ ماڭىنان دارالانعان شىڭ كورسەك بولدى, قۇزعىندى شىعار دەپ توپشىلايمىز. الگى شىڭعا اڭسارىمىز اۋادى. قاراپ تۇرىپ, اڭگىمەدەگى جانتۇرشىگەرلىك وقيعانى ەلەستەتەمىز.
اڭگىمە سيۋجەتى شىتىرمان وقيعاعا تولى بولعانىمەن, كوركەم ءارى جەڭىل جازىلعان. قولىڭىزعا الساڭىز, ءبىر دەمدە-اق وقىپ شىعار ەدىڭىز. جازۋشىنىڭ ءسوز اراسىنا سىناداي قاعىپ جىبەرگەن جۇپ-جۇمىر تەڭەۋلەرىنە تاڭداي قاعىپ, باس شايقايسىز. جالپى, اسقار التايدىڭ قاي اڭگىمەسىن الىپ قاراساڭىز دا ەرەكشە. قۇزعىندى شىڭىنداي دارالانىپ تۇرادى. تاقىرىپتارىنا دەيىن ايرىقشا. «كەنتاۆر», «كيللەر ساۋىسقان», «تاگانكا», «سەلەبە» دەگەن سەكىلدى تاقىرىپتاردى وزگە جازۋشىلاردان كەزدەستىرىپ كورىپ پە ەدىڭىز؟
«الپينيست». مازمۇنىنا قىسقاشا توقتالايىق. الماتىدا, تاس قالادا دالانى اڭساپ جۇرگەن تايشىن ءتۇس كورگەن. تۇسىنە بيىك شىڭ كىرگەن. قاي شىڭ ەكەنى ەسىنە تۇسپەي, قالانى ءبىر اينالىپ ۇيىنە كەلسە, سەگىز جاسار بالاسى «كۇرشىمنىڭ سۋلارى, قۇزعىندى شىڭدارى... قايىڭداي قىزدارى, قاراعاي ۇلدارى» دەپ, اندەتىپ ءجۇر ەكەن. سوندا عانا ويىنا قۇزعىندى شىڭى ساق ەتە قالعان. بۇل بيىك التايدىڭ ەڭ بيىك نۇكتەسى مۇزتاۋدان كەيىنگى اسقار شىڭداردىڭ ءبىرى دەسەدى. ءسويتىپ, تاۋ دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن تايشىن جانىنا سەرىك ىزدەگەن. تۋعان جەرىنە ساپارلاپ بارىپ قايتقىسى كەلگەن. ونداعى ويى اۋلىندا اۋناپ-قۋناپ جاتۋ ەمەس. ادام اياعىن قويىپ, ءتۇز تاعىسى بيىگىنە بارماق باسپاعان قۇزعىندىنى باعىندىرۋ ەدى. جو-جوق, تاۋ جان بالاسىنا باعىنبايدى. بيىگىنە شىعىپ قايتۋعا نيەتتەنگەن. جاس كەزىندە بارىس قۋىپ ءجۇرىپ, ورتان بەلىنە دەيىن شىعىپتى دا. ودان ءارى اسا الماعان كورىنەدى. ول ءۇشىن ءالپينيستىڭ اساي-مۇسەيى كەرەك ەدى. ءسويتىپ, اراعا ونداعان جىل سالىپ, قايتا نيەت قىلعان. قاسىنا ەس بولاتىن ساپارلاس ىزدەپ ءجۇرىپ, ويىنا سۇڭعات ەسىمدى ستۋدەنت تۇسكەن. ول بالا دا بيىك تاۋ كورسە, ۇشارىنا شىققانشا اسىعادى. ەكەۋىنىڭ ويى ءبىر جەردەن شىعارىن ءبىلىپ, سۇڭعاتتىڭ جاتاقحاناسىنا جەتىپ بارعان. البىرت جىگىت ۇسىنىستى بىردەن قابىل الىپ, ەكەۋى كافەدە جول جوسپارىن قۇرىسقان. وي ءبىر جەردەن شىققان سوڭ جوسپار قۇرۋ دا وڭاي. مۇنداي ساپارعا توپتاسىپ ەمەس, ەكەۋلەپ, بولماسا جالعىز جونەلگەن ابزال شىعار. ايتپەگەندە ونداعان ادامنىڭ ويى دا ون ءتۇرلى. جان-جاققا تارتىپ, ىمىراعا كەلىسە الماي ۋاقىت ولتىرەر ەدى.
ءسويتىپ, قوس جولاۋشى الماتىعا قوش ايتىسىپ, التايعا اتتانعان. مىڭداعان شاقىرىمدى باسىپ ءوتىپ, ءتۇن ءىشى بۇقتىرما سۋقويماسىنا جەتىپ توقتايدى. ەكى جاعانى جالعاپ جۇرگەن پاروم تاڭعى جەتىلەردەن باستاپ قانا قوزعالادى. سونداعى جازۋشىنىڭ تەڭەۋى قانداي؟! «تاسپيىقتىڭ تاسىنداي تىزىلگەن كولىكتەر» دەيدى. راس, كۇرشىم وتكەلىنە قاشان بارساڭىز دا, جاعادا كەزەك كۇتكەن كولىكتەرگە كوز تۇسەدى.
قۇزعىندىنى ماڭدايعا العان ەكەۋى بۋراباي, قويتاستان اسىپ, مارالدىعا جەتىپ جىعىلعان. مۇندا ءبىر-اق كۇن قونىپ, ەرتەسىندە جولباستاۋشى جەرگىلىكتى جىگىتتى الدارىنا سالادى. ءسويتىپ كۇن ءجۇرىپ, قۇزعىندىنىڭ يەك تۇسىنا جەتىپ تۇنەگەن. تاكاپپار تاۋ وسى جەردەن-اق مىنەزىن كورسەتكەن. تۇنىمەن بوران سوعىپ, مازالارىن قاشىرعان. مۇزعا توسەلگەن شاتىردى ج ۇلىپ الا جازداعان جەل ىشقىنا سوققان.
راس, تاۋدىڭ رۋحى باسقا. تاۋ ادامدى كەيدە تاربيەلەيتىندەي كورىنەدى. جازۋشى دا سونى ايتقىسى كەلگەن سەكىلدى. «ناعىز ادامدىق اسىل قاسيەت تاۋ باسىندا عانا ويانادى...» دەگەن وي كەلدى تايشىنعا. تاۋداعى دوستىق بارىنەن بيىك. تاۋداي بيىك, تاۋداي قاتال, تاۋداي ءتوزىمدى. تاۋدان تومەن تۇسكەن جەردە پەندەشىلىك بوي كوتەرەدى. تومەندە «دوستىق» دەگەننىڭ ءوزى «قاستىق» دەگەنمەن قاتار جۇرەدى. ويدا دوستىققا دا, قاستىققا دا ورىن بار. تاۋدا ورىن جوق. تاۋ – تارپاڭ» دەپ جازادى اسقار التاي.
ءيا, ادامنىڭ ادامدىعى, دوستىڭ دوستىعى جولدا سىنالادى. ال تاۋ مۇلدەم بولەك. ناعىز سىن وسىندا. قۇزعىندىنى بەتكە العان ەكەۋى ءبىر-بىرىنە قاباق شىتقان جوق. ەنتىگىپ تۇرىپ, ىممەن سويلەسكەن ساتتەرى دە بار. اتپەن, ودان ءارى جاياۋ-جالپى دارا شىڭعا سىنا قاققان, ورمەلەپ ءجۇرىپ, شىققان. بيىگىنە قازاقستاننىڭ الاقانداي تۋىن تىككەن. شىڭنىڭ توبەسى تاقياداي عانا ەكەن. ەكەۋى قاتار تۇرىپ, ريزا كوڭىلمەن راحمەت ايتىسقان. جان-جاعىنا ءتۇۋ بيىكتەن قاراعان. جەتۋى جەتىپ, تايشىننىڭ ارمانى ورىندالعانىمەن, تومەن ءتۇسىپ بارا جاتقاندا عوي, كوكسەڭگىر مۇزدا سۇڭعاتتىڭ اياعى تايىپ, ەكەۋى ءبىر ارقاندا سالاقتاپ تۇرىپ قالعان. تومەن جاعى شىڭىراۋ. سوندا تايشىن شىناشاقتاي ارقان ەكەۋىن كوتەرمەيتىنىن ءبىلىپ, قيىپ جىبەرگەن. ارقاندى عانا ەمەس, ءوز ءومىرىن سولاي شىڭ باسىندا قيىپ جىبەرگەن. ارمانى ورىندالعانمەن, ادام بالاسىندا ارمان تاۋسىلسىن با؟!
تاۋعا شىن عاشىق ادامعا جولدىڭ قيىندىعى, تاۋدىڭ بيىكتىگى كەدەرگى ەمەس. ءبىر ساتكە اۋرۋ-سىرقاۋدى, شارشاۋدى دا ۇمىتادى. ارمان جولىندا ءولىپ كەتۋگە دە دايىن ەكەن. نەتكەن قۇدىرەت؟!