سىرداريا اۋدانىندا بيىلعى ەگىلەر كۇرىشتىڭ العاشقى ءدانى سەبىلدى. وسىعان بايلانىستى اۋدانداعى «ماعجان جانە ك» جشس-نىڭ ن.ءىلياسوۆ اۋلىنداعى ەگىس القابىندا «دالا كۇنى» سەمينار-كەڭەسى ۇيىمداستىرىلىپ, وعان وبلىس اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى مۇرات ابەنوۆ, مارحابات جايىمبەتوۆ, مۇرات ەرگەشباەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرلەرى ابزال ەراليەۆ, يمامزادا شاعىرتاەۆ, شارۋا قوجالىقتارى وكىلدەرى مەن سالا ارداگەرلەرى قاتىستى.
ءوڭىر باسشىسى ارداگەرلەرمەن ەگىس القابىنا ءدان سەۋىپ, ەل بايلىعىن ەسەلەگەن ديقان ەڭبەگىنە تابىس تىلەدى. بيىل وڭىردە 187,5 مىڭ گەكتارعا ەگىن, ونىڭ ىشىندە 78,3 مىڭ گەكتارعا كۇرىش سەبۋ جوسپارلانعان. جىلدان-جىلعا جالعاسىپ كەلە جاتقان سۋ تاپشىلىعى «ۇيدەگى كوڭىلدى بازارداعى نارىق بۇزادىنىڭ» كەرىن كەلتىرىپ, شارۋالاردىڭ قولىن بايلاپ وتىر. وسىدان دا كەيىنگى جىلدارى وڭىردە سۋدى از قاجەت ەتەتىن مالازىقتىق, مايلى داقىلدار مەن كارتوپ, كوكونىس كولەمىن ارتتىرۋ قولعا الىندى.
كۇن جىلىپ, جەردىڭ توڭى ءجىبي سالا, كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا كىرىسكەن شارۋاشىلىقتار 32,2 مىڭ گەكتار جەرگە ەرتە ەگىلەتىن داقىل سەپتى. وسى كۇننەن باستالاتىن كۇرىش ەگىسىنە قاجەتتى تۇقىم قورى تولىق, تىڭايتقىش تا جوسپارعا ساي جەتىپ تۇر. كوكتەمگى دالا جۇمىستارى ءۇشىن وبلىسقا ۇكىمەت تاراپىنان ارزانداتىلعان باعامەن 12,9 مىڭ توننا ديزەل وتىنى ءبولىندى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ماسەلەلەر ايتىلىپ, شارۋا قوجالىعى يەلەرىنىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرى تالقىلانعان سەمينار-كەڭەستە وبلىس اكىمى اگرارلىق سالاداعى كەيبىر ءتۇيىندى تۇستاردىڭ تارقاتىلىپ جاتقانىن دا ايتىپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمىن الداعى 5 جىلدا ەكى ەسە ارتتىرۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەنىن بىلەسىزدەر. بيىل ۇكىمەت ماقۇلداعان ەگىلەتىن ەگىس كولەمى 187 مىڭ گەكتار بولىپ بەلگىلەندى. سۋ تاپشىلىعىنا بايلانىستى جىل باسىندا سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى كۇرىش كولەمىن ەداۋىر ازايتۋ جونىندە ۇسىنىس بەرگەن. ەكى جىل بۇرىن نەگىزگى داقىلدى 64 مىڭ گەكتارعا دەيىن قىسقارتۋ جونىندە شەشىم قابىلدانعان ەدى. ديقانداردىڭ جاعدايىن ەسكەرىپ, مەملەكەت باسشىسىنا ۇسىنىستار دايىندادىق. پرەزيدەنت پەن ۇكىمەتتىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ايماقتا سۋ تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋ شارالارى قابىلدانىپ, كۇرىش القابىن 78 مىڭ 600 گەكتارعا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك جاسالدى», دەدى ايماق باسشىسى.
بيىل دا ەگىسكە سۋ جەتكىزۋ وڭاي بولمايدى. وسىدان دا كۇرىشتى بەلگىلەنگەن كولەمنەن اسىرماي ەگۋ قاجەت. جالپى, سۋ تاپشىلىعىنىڭ جىلدان-جىلعا جالعاسا بەرەتىنى انىق. سوندىقتان دا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن وندىرىسكە ەنگىزىپ, ەگىستى ارتاراپتاندىرۋعا كوشكەن ءجون. لازەرمەن تەگىستەلگەن اتىز سۋدى 20 پايىزعا دەيىن ۇنەمدەپ, ونىمدىلىكتى 30 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وندىرىسكە جاڭالىق ەنگىزگەندەر ۇتىلمايدى. مىسالى, ەگىستىككە تىڭايتقىشتار مەن پەستيتسيدتەر بەرۋدە درون پايدالانۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدا ءتيىمدى. وبلىس اكىمى ءبىزدىڭ ايماقتا دا وسى تاجىريبەنى ەنگىزۋدى قولعا الۋ قاجەتتىگىن ايتىپ ءوتتى. «دالا كۇنى» سەمينار-كەڭەسىندە سىر ءوڭىرىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن تسيفرلاندىرۋداعى العاشقى قادام جاسالدى. قىتاي ينۆەستورلارى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «بايقوڭىر» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى عيزات ءابىلتاي جانە «سۇڭقار ەۆيجەن ينتەرنەيشنل لتد» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى ازات بەتەكباەۆ ءوزارا ارىپتەستىك ورناتۋدى كوزدەيتىن قۇجاتقا قول قويدى.
كەيىنگى جىلدارى ايماقتا جەرگىلىكتى تۇرعىندار كارتوپ, كوكونىس, باقشا ونىمدەرىمەن ءوز-ءوزىن قامتاماسىز ەتۋى ءۇشىن ەگىستىك جەر دايىنداپ بەرۋ تاجىريبەسى پايدا بولعان. جەرگىلىكتى جۇرت ءۇشىن ءتيىمدى جوبا بيىل دا جالعاسىن تابادى. ەكى جىل بۇرىن وسى ماقساتتا 1,8 مىڭ گەكتار جەر بەرىلسە, بىلتىر 5 500 وتباسىعا اۋىلداردان 3 300 گەكتار جەر دايىندالدى.
«بۇل ءار ءۇيدىڭ ءوز-ءوزىن ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ, وتباسى بيۋدجەتىن ەسەلەۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرعانىن بايقادىق. قاجەت بولسا, تۇرعىندارعا ارنايى تەحنيكالارمەن اتىزداردى تازالاپ, جەكە كوكونىس ساقتاۋ قويماسىن قازۋعا قولدان كەلگەنشە كومەكتەسۋ قاجەت. ۇلەسكەرلەردىڭ جەرىن پايدالاناتىن شارۋاشىلىقتار بۇل جۇمىستاردى قاپەردە ۇستاۋى كەرەك», دەدى نۇرلىبەك ماشبەك ۇلى.
وبلىس باسشىسى قالا, اۋدان اكىمدەرىنە جەر دايىنداۋعا باسا ءمان بەرىپ, جۇمىستى ۇتىمدى ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى.
قىزىلوردا