جىلىلىق ورناي باستادى

وڭىردە تاسقىن سۋمەن الەك بول­عان حالىقتىڭ الاڭى باسىلىپ كەلەدى. سوڭ­­­عى ەسەپكە قاراعاندا, وبلىس بو­يىنشا بارلىعى 3 419 ءۇي­دى سۋ باسقان, سونىڭ 3 223-ىندە ءالى سۋ تۇر. قالعاندارىنىڭ ماڭى قۇرعاپ, يەلەرى ۇيىنە كىرە باس­تادى. اۋلالارداعى قازان-شۇڭ­قىرلارعا, ويپات جەرلەرگە تۇرىپ قالعان سۋ سورعىلارمەن قۇرعاتىلىپ, سىرتقا ايدالىپ جاتىر. تجد حابارلاۋىنشا, بۇگىنگە دەيىن ەۆاكۋاتسيالانعان 14 388 ادامنىڭ 800-دەيى ۇيىنە ورالدى. وبلىستا اشىلعان بار­لىق 242 ەۆاكۋاتسيالىق بە­كەتتىڭ پەتروپاۆل قالاسىندا – 5-ەۋى, قىزىلجار اۋدانىندا 8-ءى ءالى جۇمىس ىستەپ تۇر. ولاردى پا­نا­لا­عان 906 ادام قاجەتتى دۇ­نيە­لەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. تجد تاسقىننىڭ ارەكەتى تۇپكىلىكتى جويىلعانشا ساق بولۋدى ايتىپ, حالىققا ەسكەرتىپ ءجۇر.

وتكەن سەنبىدە پەتروپاۆلدى سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ تۇرعان پەستروە كولىندە سۋعا باتپايتىن قۇرىلعىعا قوندىرىلعان جاڭا سورعى ستانساسى ورناتىلدى. «بۇل سورعى وبلىس ورتالىعىن سۋمەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كەرەك. كولدىڭ سۋى شەتكەرگى ايماقتا ازايا باستاسا, مىنا سورعىنى كولدىڭ ورتاسىنا اپارىپ, سول جەردەن سۋ سورۋعا بولادى», دەدى وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ.

ايتا كەتەتىن جايت, قالاعا ەسىل­دەن سۋ بەرەتىن «قىزىلجار سۋ» جشس سورعى ستانساسى تاسقىننىڭ الەگىمەن قيراعاننان بەرى قالاعا سۋ وسى پەستروە كولىنەن تارتىلىپ جاتىر.

ء«بىز كۇن سايىن جانە ساعات سايىن روتاۆيرۋستار, ءسىبىر جاراسى, تىرىسقاق, پارازيتولوگيالىق زەرت­تەۋلەرگە وندىرىستىك باقى­لاۋ اياسىندا سىناما الىپ, ۆيرۋ­سو­لوگيالىق جانە راديو­لو­گيا­لىق كورسەتكىشتەرگە, ساني­تار­لىق-حيميالىق زەرتتەۋلەر – ورگا­نو­لەپتيكاعا, رن حلوريدتەرگە, قالدىق حلورعا زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, اليۋميني, نيترات, ءنيتريتتىڭ بولۋىن تەكسەرەمىز. سۋ سىنامالارى سانيتارلىق-حي­ميالىق جانە باكتەريو­لوگيالىق كورسەت­كىشتەرگە, گيگيە­نا­­لىق نورماتيۆتەردىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلەدى», دەدى پەت­روپاۆل قالالىق سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ باس­­قار­ماسىنىڭ باسشىسى گالينا شاريپوۆا.

الايدا كولدىڭ سۋى قانشا تازارتىلىپ بەرىلسە دە, ىشۋگە جارامايدى. ءتىپتى ىدىستاردى جۋعاننان كەيىن ولاردى تازا سۋمەن شايۋ كەرەگى ەسكەرتىلگەن. تۇرعىندار اۋىزسۋدى قازىر دۇكەندەردەن ساتىپ الىپ ىشەدى. اي­تەۋىر, 5 ليترلىك تەتراپاكەتتەرمەن ساتىلاتىن سۋ جەتكىلىكتى, بارلىق دۇكەندە ەشقانداي تالاسسىز, ەمىن-ەركىن الۋعا بولادى. جان-جاقتان جەتكىزىلگەن قايىرىمدىلىق كومەكتەرمەن كەلگەن سۋ قىزىلجارلىقتاردى ازىرگە تولىق قامتاماسىز ەتىپ تۇر. ال مەكتەپتەگى وقۋ ونلاين رەجىمگە اۋىستىرىلعان. ويتكەنى قازىرگىدەي جىلى كۇندەردە ۇزى­لىس­تە جۇگىرىپ, شولدەگەن بالالار شىداماي, قۇبىردىڭ شۇ­مە­گىنەن سۋ ىشسە, جاپپاي اۋى­رىپ قالۋى مۇمكىن عوي. ءتىپتى ەپي­دە­ميالىق اۋرۋلار دا شىعىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس. قالالىق ساني­تار­لىق-ەپيدەميولوگيالىق قىز­مەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دانيار وسپانوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل سۋ تازارتۋدىڭ بار­لىق كەزەڭىنەن وتكەنىمەن, كەيبىر كورسەتكىشتەردىڭ سەبەبىنەن ونى ىشۋگە بولادى دەپ ايتۋعا قۇقى جوق ەكەن.

ء«بىز 12 ساۋىردەن بەرى سۋدىڭ 139 سىناماسىن الدىق. سونىڭ 83-ءى ۆيرۋستاردىڭ بارىنا تەرىس ناتيجە كورسەتتى, ال 11-ءى وڭ ناتيجە بەردى. دەمەك بۇل سۋ قولدانىلۋعا ءتيىستى سانيتارلىق-حيميالىق كورسەتكىشتەرگە ساي ەمەس», دەدى د.وسپانوۆ.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنەن الىنعان حابارعا قاراعاندا, ۇيلەرى تولىق بۇزىلعان قىزىلجارلىقتارعا مەملەكەت تاراپىنان تۇرعىن ءۇي الۋدىڭ ەكى ءتۇرلى بالاماسى ۇسىنىلادى. ار­ناۋ­­لى كوميسسيا تەحنيكالىق زەرتتەۋلەر جاساعاننان كەيىن بۇزىلعان ءۇيدى اكىمدىك تاپقان مەردىگەر ۇيىمدارى قالپىنا كەلتىرىپ بەرەدى. ال ءوزىم قالپىنا كەل­تىرەمىن دەگەن ادامدارعا قۇ­رىلىستىڭ شىعىنى ەسەپتەلىپ, وتەماقى بەرىلەدى. قالپىنا كەل­تىرۋگە مۇلدە بولمايدى دەپ انىق­تالعان ۇيلەردىڭ يەلەرىنە جاڭا ءۇي سالىنادى نەمەسە جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنان قالاعان ءۇيدى ساتىپ الۋعا اقشا بولىنەدى. بىراق بۇل قاراجاتتىڭ كولەمى بەكىتىلگەن تيپتىك جوبانىڭ قۇنىنان اسپايدى. ۇيلەرى سۋدا قالعان تۇرعىندار قازىر وسى حاباردى قىزۋ تالقىلاپ جاتىر.

تاسقىننىڭ سۋى ءبىرشاما ەرتە قۇرعاعان تايىنشا اۋدانىندا بۇزىلعان ۇيلەردىڭ شىعىنىن انىقتاۋ جۇمىسىنا ساراپتاۋ كوميسسياسى كىرىسىپ تە كەتتى. «باسقا اۋدان­­داردا جانە پەتروپاۆل قالا­­­سىندا بۇل جۇمىستاردى جۇر­­گىزۋگە ازىرگە مۇمكىندىك جوق. ۇي­لەر ءالى دە سۋدا تۇر», دەيدى وبلىس­تىق قارجى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ناتاليا دىشكانت.

سونىمەن بىرگە ول 19 ساۋىرگە دەيىن سولتۇستىككە 400 توننادان اسا قايىرىمدىلىق كومەك زاتتارى كەلگەنىن ايتتى. ال بىررەتتىك الەۋمەتتىك كومەك 1 092 وتباسىنا اۋدارىلىپتى. بۇعان بيۋدجەتتىڭ 403,2 ملن تەڭگە قاراجاتى كەتكەن.

سەنبى كۇنى ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتتەرگە قونىستانعان ءبىر توپ ادام م.جۇماباەۆ كوشە­سىن­دەگى ستۋدەنتتەردىڭ جاڭا جاتاق­حا­نا­سىنا كوشىرىلدى. بىرنەشە كۇن مەكتەپتەردىڭ سپورتزالدارىندا جاتقان جاندار جارقىراعان جاتاقحاناعا كىرگەندە, قۋانىشىن جاسىرا المادى. مۇندا ىستىق سۋ دا, جۋىناتىن, تاماق دايىندايتىن ورىن دا بار. ەڭ باستىسى, ءبارى جاپ-جاڭا, توسەك-ورىنداردىڭ ءوزى قىرى سىنباعان كۇيىندە. وسى جاتاقحاناعا ورنالاسقاندار تۇر­عىن ءۇي ماسەلەسى تولىق شەشىل­گەن­شە وسىندا بولاتىنىن ەستىپ قۋانىپ قالدى.

تاسقىننىڭ ەكىنشى تولقىنى تومەن بولادى دەگەن حابار تۇس­كەنىمەن, جاعداي ءالى دە كۇر­دەلى. بۇل تۋرالى جەدەل شتابتىڭ باسشىسى, تجد ازامات­تىق قورعانىس باسقار­ما­سىنىڭ باستىعى, مايور كيريلل يۆاننيكوۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن بريفينگتە ايتتى.

«وتكەن تاۋلىكتە پەتروپاۆل سۋ تورابىنىڭ دەڭگەيى 33 سم-گە ءتۇستى, الايدا ءدال وسى ۋاقىتتا سەرگەەۆ سۋ تورابى 32 سم-گە كوتەرىلىپ, بوگەتتەن اسقان سۋدىڭ دەڭگەيى 3 مەتر 48 سم-گە جەتتى. بۇل 2017 جىلعى 338 سم-دەن ءالى دە ارتىق», دەدى ك.يۆاننيكوۆ.

سونداي-اق ول قازىر قۇتقارۋ­شى­لار تاسقىننىڭ باعىتىن انىق­تاۋ­عا جاڭا موبيلدىك بەكەتتەر قويىپ, ءوز كۇشتەرىن ديسلوكاتسيالايتىنىن ايتتى. دەگەنمەن پەتروپاۆل مەن قىزىلجار اۋدا­نىنداعى سۋ دەڭگەيى ۇنەمى ءتۇسىپ, ەكىنشى تولقىن كەلگەندە تاس­قىن­نىڭ كۇشى ازايادى-مىس.

بۇگىندە سولتۇستىك قازاقستاندا توتەنشە جاعداي مينيسترلىگىنىڭ مىڭنان اسا قىزمەتكەرى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ولاردىڭ 116 تەحنيكاسى, 137 موتوپومپاسى, 39 جۇزگىش قۇرالدارى بار. ەكى تىكۇشاق قاۋىپتى جاعدايدا ۇشۋعا ءازىر. سونىمەن قاتار قۇتقارۋ جۇمىستارىنا جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ 4 مىڭنان اسا ادام كۇشى, 750 تەحنيكاسى, 900 سۋ ايداعىش قۇرالدارى, 87 جۇز­گىش تەحنيكالارى جانە ۇلت­تىق ۇلاننىڭ ءبىر تىكۇشاعى جۇ­مىل­دى­رىلعان.

تاسقىن باستالعاننان بەرى 5 مىڭنان اسا مال قاۋىپسىز جەرگە ايدالدى. پەتروپاۆل قالاسىنىڭ وزىندە مال باعاتىن 3 قابىلداۋ پۋنكتى اشىلعان. قازىر وندا 470 تۇياق مال بار. زارەچنىي كەنتىنىڭ تۇرعىنى لاريسا حيزبۋلينا 16 قويىن قالانىڭ ەسىلگە قارسى بەتىندە ورنالاسقان شاحوۆسكوي اۋلىنا اپارىپ, تانىستارىنىڭ قوراسىندا ساقتاعانىن ايتادى. «وسىندايدا قولۇشىن بەرگەن جاندارعا العىسىم شەكسىز. ءبىزدىڭ ماڭايدى تۇگەل سۋ باستى عوي, مال قىرىلىپ قالار ەدى. ايتەۋىر مىنا اۋىلدان قۇتقارۋشىلار ورىن تا­ۋىپ بەردى. مىنە, ەندى, مالىما جەمشوپ اپارا جاتىرمىن», دەيدى ول.

پەتروپاۆلدىڭ ۆەتەرينا­ر­لىق قىزمەتىنىڭ ايتۋىنا قارا­عاندا, تاسقىن باستالعاننان بەرى مال ءولىمى تىركەلمەگەن.

حالىق باسىنا كۇن تۋىپ جات­قان­دا, ەرىككەن قاسكۇنەمدەر دە تىنشىمايدى. 27 جاستاعى ءبىر ايەل ەۆاكۋاتسيالىق بەكەت ورنالاسقان ءبىر مەكتەپتىڭ مۇعالىمدەرىن قايى­رىمدىلىق كومەكپەن كەلگەن زاتتاردى توناپ جاتىر دەگەن جالعان اقپارات تاراتقان. مەكتەپ ديرەكتورى پوليتسياعا جۇگىنىپ, جالاقور دەرەۋ ۇستالىپ, سوتتىڭ شەشىمىمەن 36 920 تەڭگەنىڭ ايىپپ ۇلىن ارقالادى.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى