اتىراۋ وبلىسىندا ەلدى مەكەندەردى تاسقىن سۋدان قورعاۋ ماسەلەسى كۇن سايىن تالدانىپ, بوگەتتى نىعايتۋعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. ويتكەنى كورشىلەس باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى احۋال اتىراۋلىقتاردى دا الاڭداتادى.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك شاپكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, تاسقىن سۋعا بايلانىستى ەكى ءتۇرلى پىكىر قالىپتاسىپ وتىر. وپتيميستىك ۇستانىمداعىلار تاسقىن سۋدىڭ كەلمەيتىنىنە سەنىمدى. ماسەلەن, «قازگيدرومەت» رمك اتىراۋ وبلىستىق فيليالىنىڭ ينجەنەر-گيدرولوگى ليۋدميلا پريدانوۆانىڭ ايتۋىنشا, ماماندار سۋدىڭ كوتەرىلۋ دەڭگەيىن, اعىسىن, تەرەڭدىگىن, جايىلۋ ەنىن ۇدايى ولشەيدى.
«اتىراۋ وبلىسىندا تابيعي سيپاتتاعى توتەنشە جاعداي جاريالانعاننان بەرى جايىق وزەنىنىڭ دەڭگەيىن 4 ساعات سايىن ولشەۋگە كىرىستىك. ءتۇرلى ولشەم الىنعاننان كەيىن سۋدىڭ ورتاشا ەسەپپەن سەكۋندىنا قانشا تەكشە مەتر كولەممەن اعاتىنى ەسەپتەلەدى. باقىلاۋشىلار قورىتىندى ەسەپتى «قازگيدرومەت» ورتالىعىنا تاپسىرادى. سودان سوڭ گيدروگەولوگيالىق بيۋللەتەن جاسالادى», دەيدى ل.پريدانوۆا.
ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جايىق وزەنىنىڭ سۋى اتىراۋعا جەتكەنگە دەيىن جايىلما مەن كانالدارعا شىعادى. سول سەبەپتەن وزەندەگى سۋ اعىنى دا, كولەمى دە ازايۋى مۇمكىن. الايدا كورشى وڭىردەگىدەي قاۋىپتى جاعداي قالىپتاسۋى مۇمكىن ەكەنىنە الاڭدايتىندار از ەمەس. مۇنداي پىكىردىڭ ۇرەيگە بوي الدىرۋدان تۋىندايتىنى داۋسىز. وسىعان وراي وبلىس اكىمى س.شاپكەنوۆ ەلدى مەكەندەردى تاسقىن سۋدان قورعاۋ ماسەلەسى تالقىلانعان جەدەل شتابتىڭ جيىنىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ بارلىق جاعدايعا دايىن بولۋىنا نازار اۋداردى.
«بىرىنشىدەن, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى احۋالدى ەسكەرىپ, تۇرعىندار اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ قاجەت. تۇرعىندار تاسقىن سۋ كەلگەن جاعدايدا ناقتى قانداي قادام جاساۋ قاجەتتىگىن ءبىلۋى كەرەك. ەكىنشىدەن, جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىنداعى قاۋىپتى تۇستاردى انىقتاۋ ءۇشىن ۇدايى تالداۋ جۇرگىزگەنىمىز ءجون. تاسقىن سۋعا قارسى قاجەتتى ءىس-شارانى تەك اتىراۋ قالاسىندا عانا ەمەس, يندەر جانە ماحامبەت اۋداندارىندا دا قابىلداۋ قاجەت. ۇشىنشىدەن, جاعالاۋدا سالىنىپ جاتقان بوگەتتىڭ ساپاسى مەن تىعىزدىعىنا نازار اۋدارۋىمىز قاجەت. ماماندار بوگەتتىڭ ساپاسىنا قاجەتتى ولشەۋ مەن سىناقتاردى جۇرگىزىپ, وسال تۇستارىن انىقتاۋى كەرەك. تاسقىن سۋ بوگەتتىڭ ءالسىز تۇسىن بۇزىپ كەتسە, مىڭداعان اتىراۋلىقتىڭ, كومپانيالاردىڭ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ەڭبەگى زايا بولماق», دەدى س.شاپكەنوۆ.
وبلىس اكىمدىگى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ەلدى مەكەندەردى تاسقىن سۋدان قورعاۋ ءۇشىن بوگەتتىڭ ۇزىندىعى 512,2 شاقىرىمعا ۇلعايتىلعان. قازىر ءوڭىر اۋماعىندا 462,88 شاقىرىمعا بوگەت سالۋ, بۇرىنعىسىن بيىكتەتۋ جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر. سۋ ايدىندارىنىڭ جاعالاۋىنا قۇم تولتىرىلعان 2 ملن 700 مىڭنان اسا قاپ توسەلگەن. بۇل جۇمىستى اتقارۋعا 15 264 ادام, 1 745 تەحنيكا تارتىلعان. ماسەلەن, 21 ساۋىرگە دەيىن 221,1 شاقىرىم بوگەت تۇرعىزىلعان.
س.شاپكەنوۆتىڭ پىكىرىنشە, ارنايى بولىنگەن ءار ۋچاسكەدە كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرىلۋى كەرەك.
«اسىرەسە جايىق وزەنىندەگى سۋ دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋىن, اعىستىڭ جىلدامدىعىن, بوگەتتىڭ جايىن ۇدايى باقىلاماساق, كەيىن قاۋىپتى سەيىلتۋ قيىنعا ءتۇسۋى مۇمكىن. سول سەبەپتەن جەرگىلىكتى بەلسەندىلەر, توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى, اكىمدىكتەر مەن پوليتسيا وكىلدەرىنىڭ قاي ۋچاسكەگە جاۋاپتى ەكەنى جونىندە الدىن الا ءتىزىم جاسالۋى قاجەت. ۋچاسكەلەرگە باراتىن كەزەكشىلەر بارلىق قاجەتتىلىكپەن قامتاماسىز ەتىلەدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
قازىر جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا بوگەت تۇرعىزۋ دامىلسىز اتقارىلىپ جاتىر. بوگەت سالۋشىلار دايىندىقتى تاس-ءتۇيىن ەتۋ ءۇشىن تىنىم تاپپاي ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. سولاردىڭ قاتارىندا «بىرلىك» جشس وكىلى ءساتتىباي داۋلەتياروۆ تا بار. ونىڭ اتقاراتىن قىزمەتى – اۋىر جۇك كرانىنىڭ وپەراتورى. ول جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا كۇنىنە 12 ساعات جۇمىس ىستەيدى.
«قۇرىلىس يندۋسترياسىنداعى جۇمىستاردى اتقارۋعا اۋىر جۇك كرانى وتە قاجەت. قازىر المالى اۋلىنداعى وزەن جاعالاۋىنا بەتون پليتا توسەلىپ جاتىر. بۇل كران ءبىر مەزەتتە 30 توننا جۇك كوتەرەدى. مەنىڭ مىندەتىم – كولىكپەن جەتكىزىلگەن پليتالاردى ءتۇسىرىپ الىپ, جاعالاۋعا توسەۋ», دەيدى س.داۋلەتياروۆ.
ءوزى كوپ جىلدان بەرى اتىراۋ قالاسىنداعى گەولوگ ەلدى مەكەنىندە تۇرادى. ال المالى مەن گەولوگ جايىق وزەنىنىڭ ەكى جاعالاۋىندا ورنالاسقان. سول سەبەپتەن بولار, ءساتتىباي المالى اۋلىنداعى جۇمىسىنا كىرىسۋ ءۇشىن ۇيىنەن تاڭەرتەڭ ساعات 7.00-دە شىعادى. ال ونىڭ بالالارى گەولوگ اۋلىنداعى جاعا بەكىتۋ جۇمىسىن اتقارىپ ءجۇر.
«جۇمىسىمدى تاڭەرتەڭگى ساعات 8.00-دە باستايمىن. سودان كەشكى 20.00-گە دەيىن جۇمىس ىستەيمىن. ەلدى مەكەندەردى تاسقىن سۋدان قورعاۋعا جۇمىلعان ورتاق ماقساتىمىزعا جەتەتىنىمىزگە سەنەمىن», دەيدى س.داۋلەتياروۆ.
اتىراۋ وبلىسىنداعى سۋ تاسقىنىنا دايىندىقتى جەدەلدەتۋ ءۇشىن ءار وڭىردەن ىسساپارمەن كەلگەن جاۋاپتى ماماندار دا بار. ماسەلەن, پاۆلودار وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, ازاماتتىق قورعاۋ گەنەرال-مايورى جاسۇلان جۇماشەۆ ستراتەگيالىق نىسانداردى قورعاۋ جۇمىسىنا جەتەكشىلىك ەتىپ ءجۇر. بۇرىن مۇنايلى وڭىردەگى سالالىق دەپارتامەنتكە دە جەتەكشىلىك ەتكەن ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جايىق وزەنىندەگى تاسقىن سۋدىڭ اعىنىن تەجەيتىن جاڭا ءتاسىلدى قولدانۋعا شەشىم قابىلدانعان. بۇل – بونن قۇرىلعىسى. بوننىڭ العاشقى پارتياسى المالى اۋلىنىڭ تۇسىندا ورناتىلدى.
«الەمدەگى مۇناي-گاز كومپانيالارى بونندى سۋ ايدىنىنا توگىلگەن سۇيىقتىقتى جيناپ الۋ ءۇشىن قولدانادى. ويتكەنى بۇل قۇرىلعى سۋ ايدىنىنداعى اعىسقا توسقاۋىل بولىپ, تولقىندى باياۋلاتادى. بوننىڭ ءبىر بولىگىن جايىق وزەنىنىڭ المالى اۋلىنداعى جاعالاۋىنا ورناتۋعا مۇناي كومپانياسىنىڭ ماماندارى قاتىستى. ەندى بەسىكتى, تالقايراڭ, دامبى اۋىلدارىنىڭ تۇسىنا ورناتامىز. ماقساتىمىز – ەلدى مەكەندەردى, اۋىزسۋ بەرۋ قوندىرعىلار سەكىلدى ستراتەگيالىق نىسانداردى تاسقىن سۋدان قورعاپ قالۋ», دەدى ج.جۇماشەۆ.
اتىراۋ وبلىسى