بىرلەسكەن جوبالار سارالاندى

باستى ماسەلە – قۋاتتىلىعى جىلىنا 1,25 ملن توننانى, ال جالپى قۇنى شامامەن 7,7 ملرد دوللاردى قۇرايتىن الەمدىك قۋاتتاردىڭ 1%-نا تەڭ پوليەتي­لەن ءوندىرۋ بويىنشا العاشقى ينتەگراتسيالانعان گاز-حيميا كەشەنىن بىرلەسىپ سالۋ.

كەزدەسۋ بارىسىندا Sinopec-ءتىڭ جوبا قاتىسۋشىلارىنىڭ قۇرامىنا كىرۋىن رەسمي تۇردە اياقتايتىن ۇشجاقتى حاتتاماعا قول قويىلدى. وسىلايشا, زاۋىت يەلەرىنىڭ قۇرىلىمى كەلەسىدەي: قازمۇنايگاز – 40%, SINOPEC – 30%, سيبۋر – 30%.

ۇكىمەت باسشىسى جوعارى دەڭگەيدە ءونىم وڭدەۋگە باعىت­تالعان جوبانىڭ ماڭىز­دى­لىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

ماسەلەن, «پوليەتيلەن» جوباسىن شيكىزاتپەن (ەتانمەن) قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تەڭىز كەن ورنىندا گاز ءبولۋ كەشەنى (گبك) سالىنادى. گبك قۋاتتىلىعى جىلىنا 9,1 ملرد م3 قۇرعاق گاز وڭدەپ, ونىڭ ىشىندە جىلىنا 1,6 ملن توننا ەتان ءوندىرۋ كوزدەلىپ وتىر. ەتان ماگيسترالدىق قۇبىر ارقىلى تەڭىزدەن «كاراباتان» الاڭىنا («ۇيمت» اەا اۋما­عى, اتىراۋ وبلىسى) دەيىن جىبە­رىلەتىن بولادى, وندا پولي­ەتيلەن ءوندىرۋ زاۋىتى جۇ­مىس ىستەيتىن بولادى.

امەريكالىق ليتسەنزيا­لانعان «Chevron Phillips» جانە «Univation» تەحنولوگيالارىن قولدانا وتىرىپ, 22-گە جۋىق پوليەتيلەن ماركاسىن شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر, ونىڭ 40%-ى – پرەميۋم كلاسس. ونەركاسىپتىك جانە تۇرمىستىق ماقساتتاعى قولدانۋدىڭ كەڭ اۋقىمى پوليەتيلەندى الەمدە  ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە پوليمەرگە اينالدىرادى.

بۇگىنگى تاڭدا پوليەتيلەن مەديتسينا, پروتەزدەۋ, قورعانىس, تاماق ونەركاسىبى, قۇ­رىلىس, عارىش يندۋسترياسى جانە باسقا دا سالالاردا قولدانىلادى. پوليمەر تا­ۋار­لاردىڭ كەڭ جەلىسىن ون­دىرۋدە: پلاستيكالىق توزۋعا ءتوزىمدى قۇبىرلاردان, قۇ­رىلىس ماتەريالدارىنان, ءدارى-دارمەكتەردەن, شپريتستەر, پروتەزدەردەن باستاپ, عارىشكەرلەرگە ارنالعان ساۋىت-سايماندار مەن كيىمدەرگە, اۆتوموبيل بولشەكتەرىنە دەيىن قولدانىلادى. ماقساتتى نارىقتارعا قازاقستان, تمد ەلدەرى, قىتاي, تۇركيا جانە ەۋروپا ەلدەرى كىرەدى. بۇل رەتتە ىشكى تۇتىنۋ ءۇشىن وتكىزۋ باعاسى يمپورتتىق باعادان تومەن بولادى.

«مەملەكەت باسشىسى مۇناي-گاز سالاسىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە كومىرسۋتەكتەردى تەرەڭ وڭدەۋدى بەلگىلەدى. ەكو­نوميكامىز ءۇشىن با­سىمدىق – جوعارى دەڭگەيدە وڭدەۋ ءوندىرىسى – ەكسپورتقا باعدارلانعان تەحنولوگيالىق تىزبەكتە قوسىلعان قۇننىڭ جىلدام وسۋىمەن ءونىم شىعارۋ. باستاپقى شيكىزات – ەتان مەن ءۇشىنشى ساتىداعى قايتا وڭدەلگەن ءونىم – پوليەتيلەن اراسىنداعى قوسىلعان قۇن 20 ەسەگە, تونناسىنا 80-90-دوللاردان 1 600-1 800-دوللارعا دەيىن ارتادى. «پوليەتيلەن» جوباسى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ دە, جالپى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دا دامۋىنا ەلەۋلى سەرپىن بەرەتىنى ءسوزسىز. ساراپشىلاردىڭ ەسەپتەۋلەرى بويىنشا, جوبانى ىسكە اسىرۋدان 2030 جىلعا قاراي ەلدىڭ ءىجو-گە قوساتىن ۇلەسى شامامەن 1,2%-عا باعالانادى», دەدى و.بەكتەنوۆ.

زاۋىت قۇرىلىسىن 2029 جىلعا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. قۇرىلىس كەزەڭىندە 8 مىڭنان استام, پايدالانۋ كەزەڭىندە 850-گە جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى.

اتالعان جوبا ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى اتاپ ءوتىلدى. زاۋىت ءتيىستى ينفراقۇرىلىممەن جانە ارنايى سالىق رەجىمىمەن قامتاماسىز ەتىلە وتىرىپ, ارنايى ەكونوميكالىق ايماق اۋماعىندا سالىناتىن بولادى. وسىعان بايلانىستى پرەمەر-مينيستر جوباعا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن جەرگىلىكتى الەۋەتتى بارىنشا پاي­دالانۋ قاجەتتىگىنە اۋدار­دى.

ء«بىز مەملەكەت تاراپىنان ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن ماڭىزدى جوبالاردى ىسكە اسى­رۋدا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتەمىز. سونىمەن قاتار سىزدەر جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن ارتتىرادى دەپ كۇتەمىز. ول ءۇشىن وتاندىق وندىرۋشىلەردەن مىندەتتى تۇردە ساتىپ الىناتىن تاۋارلار مەن جابدىقتاردىڭ ءتىزىمىن انىقتاۋ قاجەت. ءبىز قازاقستاندىق مامانداردى وقىتۋعا جانە قۇزىرەتتەر بەرۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋىمىز كەرەك. ءبىز ءۇشىن جەرگىلىكتى كادر­لاردى, ونىڭ ىشىندە جوباداعى باسشىلىق لاۋازىمدارعا بارىنشا تارتۋ ماڭىزدى. ءبىز باسقا بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ كەزىندە دە وسىنداي تاسىلدەر كۇتەمىز», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

سونىمەن, «پوليەتيلەن» زاۋىتىنان بولەك گاز ءبولۋ كەشەنى مەن ماگيسترالدىق قۇبىر سالۋ جوسپارلانعان.