ۆاكۋمدىق تۇتىكشە شىعاراتىن كاسىپورىن

كاسىپورىن اسسورتيمەنتى قانداي؟

«ۇكىمەتتىڭ فارماتسەۆتيكالىق ءوندىرىستى قولداۋعا ارنالعان جاڭا باعدارلاماسىن ەكى-ءۇش ءتۇن قاتارىنان ۇيىقتاماي وقىعانىم ءالى ەسىمدە. ماعان وتە قىزىق كورىندى. ءيا, فيرمامىز بولدى, بىراق ءدارى-دارمەك ساۋداسىندا ارتىلاتىن پايدا از ەدى. اقشامىز بولماي ءدارىحانانى جالعا الاتىنبىز. ۋاقىت تاپشى بولعان­دىقتان كورمەلەردەن الىپ كەلگەن نۇسقاۋلىق پەن كىتاپشالار وقىل­ماي, ءبىر بۇرىشتا ءۇيىلىپ جاتۋ­شى ەدى. سولاردى دا ەرىنبەي قاراپ شىق­تىم. كۇيەۋىم, ەكى بالام ءبارى­مىز اقىلداسا كەلە مەدي­تسي­نا­لىق بۇيىم شىعاراتىن كاسىپ­ورىن اشايىق دەپ شەشتىك. ەسەپ­تەپ كورسەك, جىل سايىن ءار ازا­مات­تى مەديتسينالىق تەكسەرۋگە شا­مامەن 18 دانا تۇتىكشە  (پروبير­كا), 2 ينە جۇمسالادى ەكەن. سو­دان ۆاكۋمدى تۇتىكشە شىعارۋدى ۇيعاردىق», دەدى گ.جۇزەنوۆا.

– ول قان سىناماسىن الۋدا ەڭ قاۋىپسىز ءادىس سانالادى. ويتكەنى قان ارقىلى كوپتەگەن اۋرۋ جۇعىپ كەتەدى. ءتىپتى كارىز جۇيەسىنە تۇسكەننىڭ وزىندە كەمىرگىشتەر ارقىلى دا اۋرۋ تارالۋى مۇمكىن. بىراق ءوندىرىس اشۋعا تاجىريبەمىز جەتكىلىكسىز ەدى. كەڭەس سۇرايىن دەسەك, مامان تاپپايمىز. بار بىلگەنىمىزبەن كورەيادان كەرەكتى قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ اكەلىپ, ولاردى ورناتىپ 2012 جىلى العاشقى ءونىمدى شىعاردىق. سول جىلى «سك-فارماتسيا» ارقىلى 10 جىلدىق قولداۋ كەلىسىمشارتىنا تۇرىپ, ەمحانالار مەن اۋرۋحانالارعا ءونىم وتكىزىپ كەلەمىز.

كاسىپورىننىڭ ءونىم اسسور­تي­مەنتى وتە كەڭ. كۇرە تامىردان قان سىناماسىن الاتىن 57 ءتۇرلى ۆاكۋمدىق تۇتىكشە مەن ونىڭ قوسپالارى, 6 ءتۇرلى ينە بار. ينە­نىڭ ءارتۇرلى جىڭىشكەلىكتە بولۋىنىڭ ما­ڭىز­دىلىعى وتە ۇلكەن ەكەن. سەبەبى قان قۇرا­مى­نىڭ وزگەرىپ كەتۋىنە ينەنىڭ دە اسەرى بار كورىنەدى. الەمدە مەديتسينا سالاسى كۇن سايىن دامىپ بارادى. زامانعا ساي ءوندىرىس ۇردىسىنەن قالىپ كەتپەۋگە كاسىپورىن باسقا دا بۇيىمدار شىعارىپ, «سك-فارماتسيا» ارقىلى ساۋداسىن جۇر­گىزىپ جاتىر. ادەتتە مەديتسينالىق ءوندى­رىس تۋرالى ايتىلسا, ءبىرىنشى ويعا كەلە­تىنى ءدارى-دارمەك ەكەنى بەلگىلى. الايدا مە­دي­تسي­نالىق بۇيىمدار دا وتە ماڭىزدى ءرول وي­نايدى. ماسەلەن, وتا كەزىندە قاندى قويۋ­لاتپاي, سۇيىلتپاي بىرقالىپتى ۇستاپ تۇرا­تىن ارنايى تۇتىكشە كەرەك بولادى. «ەكوفارم ينتەرنەشنل» جشس ونى دا وندىرەدى.

سىرتقى نارىققا ساتا الماي وتىر

كاسىپورىن وتاندىق ءوندىرىستى قولداۋ باعىتى بويىنشا, سونداي-اق اشىق كونكۋرستارعا قاتىسۋ ارقىلى ەلىمىزدى ۆاكۋمدىق تۇتىكشە, ينەلەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتەدى. جىلىنا 45 ملن ۆاكۋمدىق تۇتىكشە, 15 ملن ينە, تاعى سونشا دانا ينەۇستاعىش شىعارادى. ءارى «ەكوفارم ينتەرنەشنل» – مۇنداي ءونىم شىعاراتىن ەلدەگى جالعىز زاۋىت. وزىمىزدەن ارتىلعان ءونىمدى رەسەيگە ەكسپورتتاۋعا بولار ەدى, الايدا باتىس سانكتسيالارىنا بايلانىستى بۇل شارۋا­نى دوڭگەلەتۋ مۇمكىن بولماي تۇر.

«بارلىق تەحنيكانى, تەحنولوگيانى­ جانە شيكىزاتتى ەۋروپادان اكەلە­تىن­دىكتەن, رەسەيگە ەشقانداي ءونىم ساتپايمىز دەپ ءتىلحات بەرىپ وتىرامىز. ولار سول ءۇشىن ءبىزدى تەكسەرىپ تۇرادى. ەگەر قانداي دا ءبىر ءونىمىمىز رەسەيدەن تابىلىپ قالسا, بىزگە شيكىزات بەرۋدى توقتاتادى», دەيدى.

كەلەسى ءتيىمدى نارىق وزبەكستان ەدى, بىراق ول ەلمەن جاسالعان كەلىسىمنىڭ كۇشى جويىل­ماق.

«وزبەكستان ءوز نارىعىن قاتتى قور­­عايدى ەكەن. ولاردا بىزدەگىدەي ۆاكۋم­دىق تۇتىكشە شىعاراتىن ءبىر كاسىپ­ورىن بولعاندىقتان, نارىعىنا تاۋار كىر­گىزگەنىمىز ءۇشىن ەكى رەت كەدەندىك باج سالىعىن تولەدىك. ياعني سىرتتان كەلەتىن ءبىر ءونىم وزبەكستاندا دا شىعارىلاتىن بولسا, ونىڭ كەدەندىك الىمىنىڭ باعاسىن ەكى ەسە قىمبات ەتىپ قويادى. ال بىزدە كەرىسىنشە, ءدال وسىنداي ۆاكۋمدىق تۇتىكشە شەتەلدەن اكەلىنسە, وعان ەشقانداي كەدەندىك باج سالىعى, قوسىمشا قۇن سالىعى تولەنبەيدى. تاپ-تازا كۇيىنشە نارىققا ەنەدى. ءالى ءونىمدى وندىرمەي تۇرىپ شيكىزاتتى شەتەلدەن اكەلۋ ءۇشىن بۇكىل سالىعىن تولەپ شىعامىز. شيكىزات 30%-عا قىمبات بولعان سوڭ ءونىمنىڭ دە باعاسى جوعارى بولادى. وسىدان كەيىن ەلۋ جىلدان بەرى ءونىم شىعارىپ كەلە جاتقان كاسىپورىندارمەن قالاي باسەكەلەس بولاسىڭ؟», دەدى كاسىپكەر.

مينيسترلىكتىڭ بۇيرىعىن كۇتكەلى كوپ جىل بولدى

ون جىلدىق قولداۋ اياقتالعان سوڭ كوم­­پانيا ءونىمىن اشىق كونكۋرس ارقىلى سا­تىپ جاتىر. ال ول قۇجاتتار ارقىلى ىستە­­­لەتىن كوپ جۇمىستى تالاپ ەتەدى. ەگەر ديس­­تريبيۋتورلىق ۇيىمدار ساتۋ ماسە­لەسىن تۇتا­س­تاي ءوز موينىنا السا بۇل كوم­پانياعا ءوندى­رىسىن ارتتىرۋعا, عىلى­مي-زەرتتەۋ جۇ­مىستارىن كۇشەيتۋگە كوپ جار­دەمىن تي­گىزەر ەدى. الايدا ديس­تري­بيۋتورلاردىڭ تەن­دەر شارتىندا وتان­دىق كاسىپورىندارعا ەش­قانداي جەڭىل­دىك قاراس­­تىرىلماعان. ولار­عا وتاندىق ونىم­نەن گورى باعاسى تومەن شە­تەل­دىك تاۋاردى تاڭ­داپ, ونى ساتقاندا ۇستى­نەن پايدا كورىپ وتىر­عان الدەقايدا ءتيىمدى.

ء«ونىمدى اشىق كونكۋرستا وتكىزىپ بول­عان سوڭ 60 كۇنتىزبەلىك كۇن بويى اقشا­نىڭ ءتۇ­سۋىن كۇتەسىڭ. 60 كۇنتىزبەلىك كۇن جالپى 90 كۇنگە كەتىپ قالادى. وندى­رىس­كە اقشا كەرەك بولعاندىقتان امال جوق نەسيە الا­سىڭ. ول ەرتەڭگى كۇنى تاعى دا ءونىم باعا­سىنىڭ قىمبات­تاۋىنا اكەپ سوعادى. وسىن­داي كەزدە ەلىمىزدەگى ءىرى ديستريبيۋتورلارمەن تاۋار باعاسىن تومەندەتىپ بەرەمىن دەپ كەلىسسەك, نەسيە دە الماعان بولار ەدىك. ويتكەنى ديستريبيۋتوردا اقشا كوپ, ولار تاۋاردى العان سوڭ بىردەن تولەم جاسايدى. مىنە, قازىر ورتاداعى الىپ-ساتۋشى ۇيىمدارمەن وسى كەلىسىمدى جاساي الماي وتىرمىز», دەدى گ.جۇزەنوۆا.

ءوندىرىس ورنى ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسى نەگى­زىندە جۇمىس ىستەپ, سونىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتتەن كوپ قولداۋ تاۋىپ وتىر. جەر­گىلىكتى اكىمدىك تە بار كومەگىن اياپ جاتقان جوق. سونىڭ ءبىرى رەتىندە كاسىپ­ورىن­نىڭ يندۋستريالدى ايماقتان اش­قان زاۋىتتارىنا مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن كوپتەگەن جەڭىلدىكتى اتاپ وتۋگە بولادى. ول زاۋىت قۇرىلىسىنا قاجەت­تى جەر ۋچاسكەسى, ءتيىستى ينجەنەرلىك ينفرا­قۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ, باسقا دا وسى سەكىلدى كومەكتەر.

«سك-فارماتسيا» كومپانيامەن الدىن الا تاعى دا كەلىسىمشارت تۇزگەن. ول بويىنشا 5 جىلدا ءونىم ءوندىرىلىپ سىناقتان وتۋگە ءتيىس. الايدا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە زاۋىت ەكى جىلدا اياعىنا تۇرىپ, بۇرىنعى تاجىريبەنىڭ كومەگىمەن جاڭا مەديتسينالىق بۇيىمدار دا ءتيىستى سىنامالاردان ءوتتى. كاسىپورىن «سك-فارماتسياعا» ەسەپ بەرىپ, بار­لىعى دايىن ەكەنىن بايانداعان. ەندىگى جەردە دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى «سك-فار­ماتسيا» ءوتىنىشىنىڭ نەگىزىندە جاڭا ونىم­دەردىڭ باعاسى, ەمدەۋ مەكە­مە­­لە­رىنىڭ ءتىزىمى سەكىلدى ماسەلەلەردى قام­تيتىن №77, 88, 96-بۇيرىقتاردى شى­عارۋى كەرەك. الاي­دا مينيسترلىكتىڭ الگى بۇيرىقتاردى شى­­عارماي جاتقانىنا بيىل ءتورت جىل بولىپتى.

«سونىڭ كەسىرىنەن شىعارىپ قويعان زاتىمىزدى ءتورتىنشى جىل قاتارىنان ساتا الماي وتىرمىز. سوسىن حالىقارالىق ISO 13485 ستاندارتىنا سايكەس كاسىپورىن قۇرىپ, ونىڭ تەحنولوگيالىق ءتىلىن بىلە­تىن ماماندارعا 3 جىلدان بەرى بوستان-بوسقا ايلىق تولەپ كەلەمىز. وسىنى ايتىپ ۆيتسە-پرەمەرگە دە كىرىپ شىقتىق. ۋادە بەرى­لە­دى, بىراق ناقتى ىسكە كەلگەندە ناتيجە بول­ماي تۇر. ءوندىرىس ورنىن قۇرۋعا 3-4 جىل, بۇيرىقتى دايىنداۋعا تاعى سونشا ۋاقىت جۇمسالادى. سوندا 9 جىلدان بەرى ءونىم ساتا الماي جاتىرمىز. وسى ۋاقىت ارا­لىعىندا ول زاتىمىز ەسكىرىپ تە كەتەتىن بول­د­ى. ءبىز ءبىر ەمەس, ەلىمىزدە مەديتسينالىق بۇيىم شىعاراتىن كاسىپورىندار وتە كوپ. سو­لاردىڭ بارلىعى دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيسترلىگىنىڭ اتالعان بۇيرىقتى كۇتىپ وتىر», دەدى گ.جۇزەنوۆا.

شىمكەنت