تشو جاساندى ينتەللەكت جەمىسىن كورىپ وتىر

كورمەگە جىل سايىن دەمەۋشىلىك كورسەتەتىن «تەڭىزشەۆرويل» جشس (تشو) باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى كوڭىلقوش سۇيەسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, شەتەلدىكتەرمەن بىر­لەس­كەن كومپانيانىڭ قىزمەتىن سەرىكتەستىكپەن تابىسقا جەتۋدىڭ جارقىن مىسالى دەۋگە بولادى. كومپانيا 30 جىلدان بەرى «تەڭىز» كەن ورنىنداعى جاڭا ءوندىرىس ورنىنا جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ەنگىزىلۋىنە ينۆەستيتسيا سالىپ كەلەدى. بۇل كەن ورنىنان ون­دى­رى­لە­تىن مۇناي كولەمىن جىلىنا 1 ميلليوننان 29 ميلليون تونناعا دەيىن ارتتىرۋعا سەرپىن بەردى.

ال كەيىنگى ون جىلدا تشو-نىڭ وندىرىستىك قىزمەتى ەلىمىزدەگى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ شامامەن 11%-ىن ىنتالاندىرىپ, مەملەكەتتىك كى­رىستىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىرىن قام­تا­ماسىز ەتتى. تەك وتكەن جىلى كومپانيا ەل بيۋدجەتىنە شامامەن 14 ميلليارد دوللار تولەدى.

– تشو رەسۋرستىق پەرسپەكتيۆاسى مول ەڭ ءىرى ءارى ەڭ كۇردەلى كەن ورىندارىنىڭ ءبىرىن يگەرەدى. ءبىزدىڭ حالىقارالىق ساپا جانە قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن, ساپالى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى, باسەكەگە قابىلەتتى باعالاردى جانە يننوۆاتسيالىق بيزنەس شەشىم­دەرىن ۇسىناتىن الەۋەتتى جەت­كى­زۋشىلەرمەن ستراتەگيالىق ارىپ­تەس­تىكتى قولدايمىز. سەرىكتەس كا­سىپورىندارمەن بىرگە جەرگىلىكتى قام­تۋ­دىڭ ۇلەسىن ۇلعايتىپ وتىر­مىز. بۇل – وتاندىق ەكو­نوميكانىڭ وركەندەۋىنە سەرپىن بە­رەتىن, وندىرىستىك قاجەتتىلىكتى قام­تاماسىز ەتەتىن, جەرگى­لىك­تى كادر­لاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارت­تى­رۋعا جول اشاتىن جۇيەلى ءارى ۇزاق­مەر­زىم­دى ءىس, – دەيدى ك.سۇيەسىنوۆ.

مۇناي-گاز سالاسىندا سان الۋان وپەراتسيالىق ۇدەرىس بار. وعان جاساندى ينتەللەكت جوباسىن قولدانۋعا بولا ما؟ تشو ساراپشىلارى بۇل قۇرالدى بولاشاققا جاسالعان بولجامدى دا وزگەرتە الاتىن قۋاتتى قۇرال دەپ سانايدى. ءتىپتى بۇل قۇرالمەن ستراتەگيالىق مىندەتتەردى دە شەشۋگە بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىرىپ وتىر.

كومپانيادا تسيفرلىق مادە­نيەتتى قالىپتاستىرۋ بار­لىق قىز­مەتكەردى قاجەتتى كومپيۋ­تەرلىك داعدى مەن بىلىمگە ۇيرەتۋ­دەن باستالعان. ويتكەنى تشو-داعى تسيفرلىق ترانسفورماتسيا­نى ازىرلەۋ كەزىندە ءوندىرىستىڭ, تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەر مەن قىزمەتكەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باسا نازار اۋدارىلعان.

كومپانياداعى تسيفرلىق تەح­نولوگيانىڭ بىلگىرى مارات قۋا­توۆتىڭ ايتۋىنشا, ادام رەسۋرسىنا, ءوندىرىستىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن باستامالار مەن تسيفرلىق ونىمدەرگە باسىمدىق بەرىلەدى.

– جاساندى ينتەللەكتىنى قول­دانۋ ءوندىرىستى وڭتايلاندىرۋعا, قاۋىپ­سىزدىكتى جاقسارتۋعا, سالاداعى وزگەرىستەردى بولجاۋعا, ءتىپتى بەيىمدەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ونى ەنگىزۋدى تەحنولوگيالىق قادام دەۋمەن شەكتەلمەۋ قاجەت. ويتكەنى بۇل – كومپانيانىڭ ۇزاقمەرزىمدى باسەكەگە قابىلەتتى ءارى تۇراقتى بولىپ قالۋىنا كومەكتەسەتىن سترا­تەگيالىق شە­شىم, – دەيدى مارات قۋاتوۆ.

تشو-داعى تسيفرلاندىرۋدىڭ بەرىك نەگىزى 2020 جىلى قالانعان. ماسەلەن, ككج-ۇەقبج جوباسىنا ءوندىرىس ۇدەرىسىن باسقارۋ جۇيەلەرى, كولىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ ينتەل­لەكتۋالدى تەحنولوگيا­لا­رى, دروندار مەن شىنايى كوزىل­دى­رىككە ارنالعان قاناتقاقتى باعدارلامالار ەنگىزىلدى. پاندە­ميا كەزىندەگى داعدارىس پەن توتەنشە جاعدايلاردى باسقارۋ توپ­تارى قىزمەتكەرلەردىڭ قاۋىپ­سىز­دىگىن قامتاماسىز ەتۋ, جۇمىستى ۇي­لەستىرۋ ءۇشىن تسيفرلىق پلاتفورمالاردى بەل­­سەندى تۇردە پايدالاندى. ال وتكەن جىلى تشو «كتل زاۋى­تىنىڭ تسيفرلىق ەگىزى» باعدارلاماسىن ءساتتى اياقتادى. بۇل كۇردەلى ۆيرتۋالدى مودەل كوم­پانيانىڭ فيزيكالىق اك­تيۆ­­تەرىن, ۇدەرىستەرىن جانە جۇمىس جۇيەلەرىن كورسەتەدى. ۆيرتۋالدى زاۋىت ساراپشىلارعا ءارتۇرلى جاعداي ءۇشىن ستسەناريلەر جاساۋعا, ۇدەرىستەردى سىناقتان وتكىزىپ, وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىنىڭ بارلىعى رەسۋرستاردى ءتيىمدى پاي­دالانۋعا, شىعىنداردى, قور­شا­عان ورتاعا تەرىس اسەردى ازايتۋعا ىقپال ەتەدى. ماماندار ۆيرتۋال­دى ەگىزدى ەنگىزۋدى بولاشاق­قا ناقتى قادام دەپ اتايدى. ويت­كەنى مۇندا تسيفرلىق شەشىم­دەر كومپانيا جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن تۇراقتىلىعىنىڭ كىلتىنە اينالىپ وتىر.

سۋ ەسەپتەگىشتىڭ كورسەتكىشى جيناۋ جۇيەسىنە ەنگىزىلگەن. بۇل «تەڭىز» كەن ورنى نىساندارىنداعى سۋ قورىن باسقارۋ سەكتورىنىڭ تيىمدىلىگىن ەداۋىر ارتتىرعان. دەرەكتەردى قاشىقتان جيناۋدىڭ تيىمدىلىگى نەدە؟ بىرىنشىدەن, قول جۇمىسىنىڭ قاجەتتىلىگىن قىسقارتقان. ەكىنشىدەن, جۇ­مىستىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرىپ وتىر. ال بۇل ەلەكتر قۋا­تىنا قوسىلماعان نىساندار­دان ۇزدىكسىز جوعارى ساپالى مالى­مەتتەر الۋعا جول اشادى.

كومپانيادا ەنگىزىلگەن جا­ڭا­­شىلدىق از ەمەس. سونىڭ ءبىرى – جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەلەك­تروندى جۇيەسىنە (ePTW) كوشۋ. بۇل قۇجات اينالىمىن ايتارلىقتاي قىسقارتىپ, كومپا­نيا­داعى قاۋىپسىزدىك تالاپتارى مەن قورعانىس شارالارىن ساقتاۋعا ىقپال ەتتى. مۇنداي ەلەكتروندى جۇيەنىڭ تيىمدىلىگى بىلتىرعى سوڭعى كۇردەلى جون­­دەۋدەن كەيىن دالەلدەنىپ وتىر. تشو ماماندارى ارنايى جەكە جەلىنىڭ جۇمىسىن جو­عا­رى باعالادى. ويتكەنى جەدەل تۇردە الىنباسا, جۇمىستى كە­يىنگە قالدىراتىن ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول جەتكىزۋ مۇم­كىن­دىگى ارتقان.

قۇجاتتارعا ەلەكتروندى قول قويۋ مۇمكىندىگى دە ۇدەرىستى جىل­دام­داتىپ وتىر. بۇل تەحنولو­گيالىق اۋىسىم تشو-نىڭ ون­دىرىس­تىك ورتاسىن جاڭعىرتىپ قانا قويماي, تيىمدىلىگى مەن جاۋاپ بەرۋ قابىلەتىن ايتارلىقتاي ارتتىردى.

«تەڭىز» كەن ورنىندا دەرەك­تەردىڭ اۋقىمدى كولەمى وڭدە­لەدى. بۇل دەرەكتەردىڭ سەنىم­دىلىگىن انىقتاۋعا, ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ويتكەنى وقىتۋ الگوريتم­دەرى سالا­داعى وزگە­رىستەردى بولجاۋ جانە بەيىمدەۋ ءۇشىن قول­دانىلادى. وسى ورايدا تشو ماماندارىنا كۇندە­لىك­تى قول­دانىلاتىن جاساندى ينتەللەكت كومەكتەسەدى.

– ءبىزدىڭ ۇستاناتىن باستى ماقساتىمىز – ءوندىرىس قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ. وسى ماقساتتا جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانامىز. ول جۇمىس ورىندارىندا بارلىق قاۋىپسىزدىك شاراسىن ساقتاۋ ءۇشىن ماتىندەر مەن قۇجاتتاردى تالدايدى. ءبىر تۇستا جوعارى تاۋەكەل بولسا, ءبىز تەز ارەكەت ەتەمىز. جاسان­دى ينتەللەكت بىزگە ىقتيمال قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى تۋرالى الدىن الا ەسكەرتەدى. بارلىق سالادا قولدانىلا باستاعان جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كومەگىمەن جۇمىس ورنىمىزدى قاۋىپسىز ءارى ءتيىمدى ەتىپ جاتىرمىز, – دەدى م.قۋاتوۆ.

كومپانيادا جاساندى ينتەل­لەك­تىنىڭ جيىرمادان اسا ءتۇرى بار. قازىر تشو ماماندارى ين­جەنەرلەردىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتىن جاڭا جاساندى ينتەللەكتىنى ازىرلەپ جاتىر. جاڭا قۇرال ينجەنەرلەردىڭ سۇرانىسىنا سايكەس 300-دەن اسا تەحنيكالىق سيپاتتاما قۇجاتىنا بايلانىستى جاۋاپ بەرىپ, جۇمىس تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن پايدالانىلادى. دەمەك  ونى ChatGPT بالاماسى دەۋ­گە بولاتىن شىعار. مۇنىڭ ءبارىن تشو-داعى كاسىبي IT ماماندار كومانداسى ىسكە اسىرىپ وتىر.

اتىراۋ وبلىسى