تاريح تولقىنىندا قازاق حالقىنىڭ تاريحى مىڭ سان وزگەرىسكە ۇشىراعانىن بۇگىندە ءبارى بىلەدى. ارىگە بارماعاندا كەشەگى جەتپىس جىل جەلكەمىزدە وتىرعان قىزىل يمپەريا وكتەمدىكپەن وزەۋرەپ ءتۇپ تاريحىمىزدان الشاقتاتۋعا بارىن سالىپ, جانتالاستى.
1944 جىلعى 9 تامىزدا بكپ (ب) ورتالىق كوميتەتىنىڭ قاۋلىسىمەن وداق حالقىنا تۇركى تاريحىن وقۋعا تىيىم سالىندى. تۇركى تاريحىن زەرتتەۋشىلەر قۋعىنعا ۇشىرادى. قولدان «مونگول» دەگەن ۇلت اتاۋى جاسالىپ, ەل قۇرىپ, ولاردى تۇركىلەردەن ءبولىپ تاستاپ, تۇتاستاي شىڭقۇز قاعان قاعاناتىن سوعان تەلىدى. تۇركىلەردى مونگولدىڭ قول استىندا بولعان دەپ كورسەتىپ باقتى. تاريحتى تالقانداۋشىلار سكيفتەردى يران-پارسىعا جاتقىزدى. ال تۇركى قاعاناتتارى جايلى ءۇن شىعارماۋعا بۇيىردى.
قالاي دەگەندە دە ءبىز ءوزىمىزدىڭ ءتۇپ تەگىمىز ساق, عۇن, تۇركى ەكەنىن جاقسى بىلەمىز. ودان بەرىدە التىن وردا, نوعاي ورداسى قازاق حاندىعى دەگەن قۋاتتى مەملەكەتتەر بولعانىن تاريحتان تام-تۇمداپ بولسا دا بىلەمىز. ەدىگە, توقتامىس, ماماي, قاراساي سىندى بەكتەر مەن حانداردى ماقتانىش ەتەمىز.
تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا وتىز جىلدان اسىپ, قىرىق جىلعا قاراي كەتىپ بارادى. وسى كۇنگە دەيىن قازاق ەلى ءوز تاريحىن ءالى تەرەڭنەن تارتىپ, جازا العان جوق. مەملەكەت باسشىسى بۇل تۋرالى پارمەن بەرگەنىنەن حاباردارمىز. الايدا تولىققاندى تاريح قولىمىزعا ءالى تيگەن جوق. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا: «بيىل جوشى ۇلىسىنىڭ نەگىزى قالانعانىنا 800 جىل تولدى. بۇگىنگى جيىنىمىز دا وسى مەرەيلى بەلەسكە تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. جوشى ۇلىسى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىلىك داستۇرىندە ايرىقشا ورىن الادى. ەلىمىزدىڭ وتكەنى, بۇگىنى مەن بولاشاعى ونىڭ تاريحي مۇراسىمەن تىعىز استاسىپ جاتىر. ەندەشە, التىن وردا تۋرالى حالىقارالىق ارەناداعى تۇسىنىك قازاقستانمەن تىكەلەي بايلانىستى بولۋى كەرەك» دەۋى بىزگە ۇلكەن كۇش-جىگەر بەرىپ قانا قويماي, كەلەلى ويلارعا جەتەلەيدى.
ولاي بولسا, ەندىگى جەردە ءتورت ءجۇز جىلداي بودان بولدىق دەپ بۇعا بەرمەي, باسىمىزدى كوتەرىپ جۇرەتىن ۋاقىت جەتتى. ءتول تاريحىمىزدى تۇگەندەپ, كەلەر ۇرپاق الدىندا ۇياتقا قالمايتىن ارەكەتتەرگە بارىمىزدى سالۋىمىز كەرەك.
سابىربەك ولجاباي,
حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى