ون كۇن تويلاناتىن بيىلعى ناۋرىز مەرەكەسى اياسىندا بەكىتىلگەن ۇلتتىق سپورت كۇنىنە وراي وسىدان ەكى جىل بۇرىن قازاقستاندا تۇڭعىش رەت كوك بايراعىمىزدى ىلگەن بۇركىتتى سامعاتىپ, رەكورد ورناتقان قۇسبەگى عابيت تاڭاتوۆپەن سۇحباتتاسقان ەدىك.
– ۇلتتىق سپورتتا قۇسقا ماتا بايلاپ ۇشىرۋ بار ەكەنىن بىلەتىن ەدىك. بىراق بۇركىتتىڭ تۋ ءىلىپ قالىقتاۋى تۋرالى بۇرىن-سوڭدى ەستىمەپپىز. ايرىقشا يدەيا قاشان پايدا بولدى؟
- ءيا, قۇسقا ماتا بايلاپ ۇشىرۋ ۇلتتىق سپورتتا بولعان, قازىرگى ۋاقىتتا الىنىپ تاستالدى.
استانا تسيركىندە اكروبات بولىپ جۇمىس ىستەدىم. تسيرك بالالارى جان-جاققا تاراپ كەتكەن سوڭ, الماتىعا كەلىپ, ون شاقتى بالانى الىپ, شاكىرت تاربيەلەدىك. سول ۋاقىتتا قازاقتىڭ بەس قارۋىن دارىپتەگەن قويىلىمدارمەن شەتەلدەرگە ءجيى باردىق. سونداي ساپاردان كەلگەن كۇندەردىڭ بىرىندە ويىما وسىنداي يدەيا كەلدى, 2014 جىل ەدى. قازاقتىڭ جەتى قازىناسىن شەتەلدە نەگە كورسەتپەسكە دەگەن ويمەن قۇسبەگىلەردى ىزدەدىم.
– بۇل يدەيا سىزگە 10 جىل بۇرىن كەلگەن ەكەن, ەندەشە 2022 جىلدان ەرتەرەكتەۋ نەگە جۇزەگە اسىرمادىڭىز الدە كەدەرگىلەر مەن قيىندىقتار بولدى ما؟
- ون جىل بۇرىن قۇسبەگىلەرمەن تانىسىپ, ولارعا «بۇركىتكە تۋ ءىلىپ ۇشىرايىق», دەپ ايتتىم. قۇسبەگىلەر: «قۇس – كونە زاماننان بەرى اڭ اۋلاۋ ءۇشىن تۇرمىستىق تىرشىلىككە ارنالعان جانە قازىرگى كەزدە ونداي دۇنيەنى جاساۋدىڭ قاجەتى جوق», دەپ قولدامادى. يدەيانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن, قۇسبەگىلىكتى ۇيرەنۋىمە تۋرا كەلدى. بۇل ونەردى مەڭگەرۋگە 6 جىل ۋاقىتىم كەتتى. كەيىنىرەكتە جارىستارعا دا قاتىسىپ, قازاقستاندا جانە قىرعىزستاندا بىرنەشە رەت جۇلدەگەر دە بولدىم. ال قۇسبەگىلىكتى مەڭگەرگەن كەزدە يدەيانى جۇزەگە اسىرۋىما اكىمدىك رۇقسات بەرمەدى, «بۇركىت – جىرتقىش قۇس, بىرەۋگە بارىپ ءتۇسۋى مۇمكىن», دەگەن جەلەۋلەر ايتىلدى.
– كوك بايراعىمىزدى ىلگەن بۇركىتتى قالىڭ قاۋىمنىڭ الدىندا ۇشىرۋىڭىزعا كىم مۇرىندىق بولدى, جالپى ايرىقشا ءىسىڭىز تۋرالى توقتالا ايتىپ وتسەڭىز؟
- 2022 جىلى «توپجارعان» ەتنو-ونەر ورتالىعىنىڭ قولداۋىمەن جانە پروديۋسسەر ەرلان ءجۇنىسباي مەن اكتەر قۋانىش كەرىمقۇلوۆتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن تاراز قالاسىنداعى «شاحريستان» الاڭىندا ناۋرىز مەيرامى اتاپ ءوتىلدى. ۇلتتىق سپورت ونەرىن دارىپتەپ جۇرگەن ءبىزدىڭ وسىنداي تۋىندىمىزدى ەرلان ءجۇنىسباي مەن قۋانىش كەرىمقۇلوۆ قۇپتاپ, وسى ناۋرىزدا كورسەتەيىك دەگەن ۇسىنىس جاسادى. قانشاما جىل ىشىمدە جۇرگەن تۋىندىم ەرلان ءجۇنىسبايدىڭ قولداۋىمەن جارىققا شىقتى. جالپى سول ءىس-شارادا ۇلتتىق سپورتىمىزدى جانە ءتول قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەگەن «توپجارعان» ەتنو-ونەر ورتالىعى ۇجىمىمىزبەن ونەر كورسەتتىك.
سول كەزدەگى وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ, تاراز قالاسىنىڭ اكىمى, اۋدانداردىڭ اكىمدەرى, دەپۋتاتتار جانە جينالعان قالىڭ قاۋىم كۋا بولدى. باۋىرجان مومىش ۇلى اتىنداعى سىيلىقتى الدىق. مارقۇم بەردىبەك ساپارباەۆ اعامىز قولىمدى قىسىپ تۇرىپ ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى, «قازاقتىڭ قۇندىلىعى جالعاسا بەرسىن», دەپ يگى تىلەگىن ارنادى.
ەكىنشى رەت قوناەۆ قالاسىندا ۇشىرعان كەزدە قازاقستاننىڭ گيننەس رەكوردتار كىتابىنا ەندىك. ويتكەنى, تارازدا ۇشىرعانىمىزدى سايتتاردان ەستىگەن «رەكوردتار كىتابى وكىلدەرى» وزدەرى بىزگە حابارلاسىپ, مينۋت, سەكۋندتارىن ەسەپتەپ, قولىمىزعا سەرتيفيكات بەردى. 2022 جىلدىڭ قازان ايىنىڭ 25-ءى كۇنى تىركەلدىك.
كوك بايراعىمىزدى كوك اسپاندا جەلبىرەتكەن بۇركىتىمدى بايتەرەكتىڭ بيىگىندە نەمەسە اقوردانىڭ اسپانىندا پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ الدىندا ۇشىرۋدى ارماندايمىن.
– بۇركىتتى دايىنداۋعا قانشا ۋاقىت كەتتى؟ تۋ ءىلىپ ۇشاتىن نەشە بۇركىتىڭىز بار؟
- بالاپان كەزىنەن «وتكىر» ەسىمدى بۇركىتىمدى دايىندادىم, وعان ەكى جىلداي ۋاقىت كەتتى. باستاپقىدا وعان ماتا بايلاپ ۇشىردىق, اسپاندا قالىقتاپ, ەش جەرگە قونباي, قولىمىزعا قايتا كەلىپ قونۋعا, ال, شاقىرماساق قىڭقىلداپ ۇشىپ جۇرە بەرۋگە ۇيرەتتىك. سودان كەيىن وزىندىك ەرەكشە تاسىلدەرمەن تۋ ءىلىپ ۇشۋعا ۇيرەتتىك. بۇرىن ءبىر عانا «وتكىر» بولسا, قازىرگى ۋاقىتتا سونداي ءۇش بۇركىتىمىز بار. جۋىردا ۇشەۋىن ۇشىرىپ كورىپ ەدىك, شامامەن 350-400 مەترگە دەيىن اسپانعا كەتىپ قالدى.
– بيىلعى ناۋرىزدا جاڭا دۇنيەلەر جاسايسىزدار ما؟ رەكوردتىق ءىستى جۇزەگە اسىرۋداعى ماقساتىڭىز قانداي؟
- وسى ناۋرىزدا اراعا ەكى جىل سالىپ, تاراز قالاسىنا جاڭا دۇنيە الىپ بارا جاتىرمىز (سول ۋاقىتتا بەلگىلى بولادى). بۇنداعى جالپى ماقساتىم – ادامنىڭ شەكسىز قيال-ارمانىن جارىققا شىعارۋعا بولاتىنىنا جۇرتتىڭ نازارىن اۋدارۋ. مىسالى, بۇركىتكە تۋ ءىلىپ ۇشىرۋعا جاس تا, كارى دە قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى.
وسىنداي ەرەكشەلىكتەر ارقىلى جاستاردىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتىپ, قيالدى جۇزەگە اسىرۋعا بولاتىنىن دالەلدەگىم كەلدى.
«وسىلاي جاساۋعا بولادى ەكەن عوي» دەپ وي سالۋ نيەتىمەن ءبىز ءار جىل سايىن جاڭا ەرەكشەلىك ويلاپ تاۋىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋعا تالپىنامىز.