ينكليۋزيانىڭ يگىلىكتى جوباسى

تاعدىرلى جاندارعا تايانىش بولار ينكليۋزيۆتى ورتا قۇرۋ بيلىك پەن ازا­ماتتىق قوعامنىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىن تالاپ ەتەدى. ميلليوندار توعىسقان مەگا­پوليستى تەڭ مۇمكىندىكتەر قالاسىنا اينال­دىرۋ باعىتىندا كەشەندى جوبالار قول­ع­ا الىنعان. مۇگەدەكتىگى بار ادام­داردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن ەسكەرىپ, ولارعا قول­داۋ كورسەتۋمەن اينالىساتىن ەكى بى­ردەي كە­ڭەسشى ورگاننىڭ قىزمەتى قايتا قۇرىلدى ءارى ينكليۋزيۆتى ورتانى دامىتۋ جونىندەگى كەڭەس ءوز جۇمىسىن باستادى. كۇنى كەشە ۇيىمنىڭ العاشقى وتىرىسى ءوتىپ, سالاداعى قوردالانعان ماسەلەلەر تالقىلاندى.

الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ەربولات دوساەۆ توراعالىق ەتەتىن كەڭەستىڭ جۇمى­سىن جەتىلدىرۋ ءىسى – اكىم ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆا مەن اكىمنىڭ شتاتتان تىس كەڭەسشىسى قاسيەت وماروۆاعا جۇكتەلگەن. سونداي-اق كەڭەس قۇرامىنا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى بوگدان دجەپكا, تاتيانا باكلاجانسكايا, مايرا سۇلەەۆا, ءاسيا احتانوۆا, راۋانا ساعاديەۆالار ەنىپ وتىر.

ق.وماروۆا ينكليۋزيا حالىقتىڭ از قوز­عا­لاتىن توبى ءۇشىن قالالىق ورتانىڭ فيزي­كالىق قولجەتىمدىلىگىن قامتاما­سىز ەتىپ, ازا­ماتتاردىڭ قالا ومىرىنە بەل­سەن­دى ارالاسۋى ءۇشىن تەڭ مۇمكىندىكتەر جاساۋ­­عا باعىتتالعان شارالاردىڭ كەڭ اۋقى­مىن قامتيتىنىن ايتادى. سون­داي-اق ول تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپا­سىن ارت­تىرۋعا باعىتتالعان «الماتى قالا­سىن دامى­تۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى باعدار­لا­ماسى مەن 2030 جىلعا دەيىنگى ورتامەر­زىمدى پەرسپەكتيۆالاردى» ىسكە اسىرۋدا ينكليۋزيا شەشۋشى ءرول اتقارۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«ماعان جاڭارتىلعان كەڭەستىڭ سىندارلى ءتاسىلى قاتتى ۇنادى. ول نەگىزىنەن قوعام­دىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىنەن ءارى ءوزىن-ءوزى ينكليۋزيالاۋ پروبلەمالارى تۋ­رالى بىلمەيتىن ادامداردان تۇرادى. ينكليۋ­زيۆتىلىك الەۋمەتتىك قورعاۋ جونىندەگى ور­گان­نىڭ جۇمىسىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار باسقا دا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىن دا قامتيتىنى, ياعني قالانىڭ دامۋى ءۇشىن قاجەتتى بارلىق باعىتتى اينالىپ وتپەيتىنى ماڭىزدى. ويتكەنى ادامدار بار جەردە ينكليۋزيا ماسەلەسىنىڭ بولۋى زاڭدى», دەيدى ق.وماروۆا.

جوبا اياسىندا الماتىدا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگى بار بالالارعا كومەك كور­سە­تۋ ءۇشىن 8 ەرتە ارالاسۋ قىزمەتى پايدا بول­ماق.

«ەرتە جاستاعى بالالار مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنا كومەك كورسەتۋ جانە قولداۋ ماقساتىندا قالانىڭ 8 اۋدانىنداعى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار بازاسىندا ەرتە ارالاسۋ قىزمەتتەرىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل قىزمەتتىڭ قۇرامىنا 56 مامان كىرەدى. ولار – ترانسديستسيپلينارلىق مامان, دامۋ پەدياترى, پسيحولوگ, ارنايى پەداگوگ, سەنسورلىق ينتەگراتسيا جونىندەگى مامان, لوگوپەد, كاسىبي تەراپەۆت», دەيدى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆا.

كەدەرگىسىز قالا قاعيداتىن ەنگىزۋ ءھام الماتىنىڭ ساپالى ينفراقۇرىلى­مىن دامىتۋعا ايرىقشا ماڭىز بەرىلىپ وتىر. قالا باسشىسى ورتالىقسىزداندىرۋدى ەسكەرە وتىرىپ, وسى باعىتتاعى وڭ وزگەرىس­تەردى اتاپ ءوتتى. بۇل تۇرعىدا اۋدان اكىمدەرى ينكليۋزيۆتى ورتا قۇرۋ ۇدەرىسىنە بەلسەندى كىرىسۋگە ءتيىس.

ء«بىز ودان ءارى ورتالىقتاندىرۋدى جال­عاس­تىرامىز. وتكەن جىلى اۋدان اكىم­دەرىنە بەرىلگەن وكىلەتتىكتەر قازىردىڭ وزىن­دە ناتيجە كورسەتتى. ءبىز ءوز الدىمىزعا ماڭىز­دى ماقسات قويا وتىرىپ, 2030 جىلعا دەيىن قالا تۇرعىندارىنا قولجەتىمدىلىك قاجەت بولاتىن بارلىق قالالىق ينفراقۇرى­لىم نىساندارىنىڭ ودان ءارى بەيىمدەلۋىن ­پاسپورتتاۋدى قامتاماسىز ەتۋىمىز قاجەت», دەيدى ە.دوساەۆ.

اتاپ وتەر جايت, قالالىق ينفراقۇرى­لىم نىساندارىن پاسپورتتاۋ العاش رەت الماتىدا جۇرگىزىلىپ جاتىر. 2023 جىلى 7,5 مىڭ نىسان قامتىلعان. الەۋمەت­تىك ينفراقۇرىلىمدى بەيىمدەۋدى, اتاپ ايت­قاندا, ەمحانالاردا, اۋرۋحانالاردا, حقو-لاردا پاندۋستار, قوسالقى تۇت­قا­لار, تاكتيلدى پليتالار ورناتۋدى 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جۇرگىزۋ جوس­­­پار­لانعان. كەلەر جىلدىڭ سوڭىنا قا­راي الماتىدا الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ ­30%-ى,­ 2030 جىلى قالالىق نىسانداردىڭ 75%-ى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا تولىق بەيىم­دەلۋگە ءتيىس.

ماسەلەن, بيىل قالادا «ينۆاتاكسي» قىزمەتىن پايدالانۋشىلار سانى 200 ادامعا ارتقان. ال جالپى ونى قولدانۋشىلار سانى 2 مىڭنان اسىپ جىعىلادى. ولاردىڭ 800-ءى – ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالار. ايتالىق, ينۆاتاكسي قىزمەتىن ۇسىنۋ بو­يىنشا قاناتقاقتى جوبا قولعا الىنعالى بەرى اۆتوموبيلدەر سانى 64-تەن 100-گە دەيىن ۇلعايعان. اكىمدىك ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە اگرەگاتورلار بولىگىندە ينۆاتاكسي قىزمەتتەرىن ۇسىنۋ قاعيدالارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حات جولداعان. وعان سەبەپ تاكسي اگرەگاتورلارىنىڭ الەۋمەتتىك قىزمەتتەر پورتالى ارقىلى جىبەرىلگەن قىزمەتتەردى ۇسىنۋى مۇمكىن ەمەس, وسىعان بايلانىستى قولدانىستاعى الەۋمەتتىك تاپسىرىستار ارقىلى قىزمەتتەردى ۇسىنۋدى قوسىمشا پىسىقتاۋعا تۋرا كەلەدى.

جاۋاپتىلار قالادا جىل سوڭىنا دەيىن ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار 2 مىڭ ازاماتتى جۇمىسپەن قامتيمىز دەپ وتىر. ازاماتتار بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, ەڭبەك ۇتقىرلىعى ورتالىعى ارقىلى وقۋدان وتۋگە مۇمكىندىك الادى. سونداي-اق ولارعا «Ten Qogam» ورتالىقتارى ارقىلى كاسىپتىك تەراپيا مەن كاسىبي داعدىلاردى دامىتۋ بويىنشا قىزمەتتەر قولجەتىمدى.

«2023 جىلى ەڭبەك ۇتقىرلىعى ورتا­لىعىنا ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار 2 860 ازا­مات جۇگىنىپ, 1 965 ادام جۇمىسپەن قام­تىلدى. بۇل رەتتە 244 ادام تۇراقتى جۇمىس ورىن­دارىنا, 502 ادام الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا, 661 ادام «باستاۋ بيزنەس» باعدارلاماسى بويىنشا وقۋعا جىبەرىلدى», دەپ اتاپ ءوتتى ءا.ءنۇسىپوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل جىل باسىنان بەرى ەڭبەك ۇتقىرلىعى ورتالىعىنا ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار 993 ازامات جۇگىنگەن. 533 ادام جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىمەن قامتىلسا, ال 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىمەن كەمىندە 2,2 مىڭ ادامدى قامتۋ جوسپاردا بار.

ء«بىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – ازاماتتاردىڭ ءوزىن-ءوزى تانۋى, ەڭبەگى ءۇشىن ماتەريالدىق سىياقى الۋى ءۇشىن ىنتالاندىرۋلار جاساۋ ءارى ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ. بۇل جالاقىنىڭ كەمىندە 70%-ى سۋبسيديالاۋ ارقىلى, سونداي-اق جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ارنايى جۇمىس ورىندارىن جابدىقتاۋعا ارنالعان جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا جانە ورناتۋعا جۇمساعان شىعىندارىن وتەۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى», دەپ اتاپ ءوتتى ءا.ءنۇسىپوۆا.

الماتى