بالالاردى شيراتاتىن ورتالىق

2021 جىلى 13 131 بالاعا العاشقى مۇگەدەكتىك دياگنوزى قويىلعان. ياعني ءبىر جىل ىشىندە 13 مىڭ بالا ەلدەگى مۇگەدەكتىگى بار ادامدار قاتارىن تولىق­تىردى دەگەن ءسوز. تار قۇرساعىن كەڭىتىپ, الپىس ەكى تامىرىن يدىرگەن نارەس­تەسى­نىڭ جارىق دۇنيەگە ون ەكى مۇشەسى كەم كەلۋىنەن اسقان سىناق جوق شىعار اتا-اناعا. «باسقا تۇسسە, باسپاقشىل», ارينە, ءوز قا­عىنان جەرىمەيدى, قاناتىن جالىنعا شالدىرعان قارلىعاشتاي بالاپانىن قورعاۋدىڭ قامىندا قانداي قاتەردەن دە تايسالمايدى. قۇرساعىنداعى شاراناسى ومىرگە كەم بولىپ كەلگەن قىزىلوردالىق باتىر انا باقىتگۇل بالماحانوۆانىڭ ارقالاپ جۇرگەن سىناعى – سوزىمىزگە دالەل. دۇنيەگە كەلگەن ءسابيىنىڭ جارىق الەمدە ون كۇن جاتىپ پىشاققا ءتۇسۋى وڭاي ما؟ وڭ جاق قولى مەن اياعى تۋمىسىنان سەمىپ, قيمىلسىز ومىرگە كەلگەن ۇلىنىڭ ءجۇرۋى ءۇشىن اناسى 12 جىلدان بەرى ۇلى مۇراتىن ارقالاپ كەلەدى. « ۇلىڭ جۇرە المايدى» دەگەن قاساڭ تۇسىنىك پەن كەسىرلى ۇعىمنىڭ كۇل-تالقانىن شىعارعان ورتالىق تۋرالى ايتقاندا, كوزىنە مولتىلدەپ جاس تۇندى. مۇنى ءبىر مۇشەل ۋاقىتتان بەرى وزدىگىنەن ءجۇرىپ-تۇرا المايتىن بالا­سىنىڭ اياعىن نىق باسىپ, ءتىپتى بوكس­پەن شۇعىلدانىپ جۇرگەنىنە قۋانعان انا جۇرەگىنىڭ مەيىرىمى دەپ تۇسىندىك.

ء«بىز استانا قالاسىنا قىزىلوردا وبلىسىنان كوشىپ كەلدىك. ۇلىمىز ەر­نۇر وسى «جاس جاۋىنگەر» ورتالىعىنا ءتورت جىلدان بەرى تۇراقتى كەلەدى. ءوزىم ءۇش بالانى ومىرگە اكەلدىم, ەرنۇردىڭ الدىنداعى ەكى اپكەسىنىڭ دەنى-قارى ساۋ. ءۇشىنشىمىز بالالاردىڭ تسەرەبرالدى سال اۋرۋى (تسسا) دياگنوزىمەن تۋدى. شارانادان شىققاننان-اق ارنايى قۇرىلعىدا ون كۇن جاتىپ, بىردەن وپەراتسيا جاسالدى. شىمكەنت قالاسىندا دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگى ارقاسىندا ۇلىمنىڭ جۇرەگى مەن وكپەسى تۇسىنداعى جىرتىلعان ءۇلبىر پەردە تىگىلدى. مۇنداي وپەراتسيادان كەيىن بالامنىڭ امان قالۋى نەعايبىل دەگەندەر دە تابىلدى. قاي انا بالاسىنىڭ اماندىعىن تىلەمەيدى, ون ەكى مۇشەسى ساۋ بولىپ ءومىر سۇرگەنىن قالامايدى؟ «بالاڭ ادام بولمايدى» دەگەندى ايتقانداردى دا كەزىكتىردىك. بىراق مەن تۇماننىڭ اراسىنان الىپ شىعار ءۇمىت ساۋلەسىنەن كۇدەر ۇزبە­دىم. ويتكەنى انام: «وسى بالاڭدى ەم­دە­تۋدەن قاجىما, تۇبىندە جازىلادى», دەپ قامشىلاپ وتىردى. ءبىر جىل بويى جولداسىم ەكەۋمىز قارجى جيناپ, استانا قالاسىنا ەم-دوم الۋعا اكەلە­مىز. ساۋىقتىرۋ ورتالىعىندا ەمدەلىپ, قىزىلورداعا قايتۋشى ەدىك. كەيىن ۇلىمىزدىڭ قامى ءۇشىن استاناعا قونىس اۋداردىق. ەرنۇر ۇلىمىز ءتورت جىل بۇرىن كلۋبقا كەلگەندە وڭ اياعى مەن قولى مۇلدە قيمىلسىز ەدى. ەمدەتۋ ءۇشىن قانشاما مەديتسينالىق ورتالىق, اۋرۋحانا ەسىگىن توزدىردىق. بىراق وسى ورتالىققا كەلگەلى بالامىزدىڭ قيمىلسىز اياق-قولىنا جان كىردى. قازىر ءوزى اياعىنا تۇرىپ, قادام باسىپ, بوكسپەن شۇعىلدانادى. «اناشىم, مەن وسكەندە گەننادي گولوۆكين سەكىلدى داڭقتى بوكس­شى بولامىن, وزىڭىزبەن بىرگە الەم­دى ارالايمىز», دەپ كوڭىلىمدى ءوسىرىپ قويا­دى», دەيدى ب.بالماحانوۆا.

تىرەك-قيمىل قوزعالىسى شەكتەلگەن, سال بولىپ تۋعان بالالاردىڭ قادامىن نىق باستىرىپ, سپورتقا باۋلىپ كەلە جاتقان «جاس جاۋىنگەر» بەيىمدەۋ ور­تالىعى 2018 جىلى قۇرىلعان. جەتەك­شىسى سادىق بايىمبەتوۆ ەرەكشە بالالاردى قوعامنان بولەكتەۋ ولاردىڭ جىگەرىن قۇم ەتىپ, ودان بەتەر جانشي تۇسەدى دەيدى. «جاس جاۋىنگەر» ورتالىعىنا كەلۋشى ەرەكشە بالالاردىڭ كەشكى جاتتىعۋ جيى­نىن ءوزىمىز دە بارىپ تاماشالادىق. وتىرسا, تۇرا المايتىن اياق-قولى سال بالالار ءبىر-ەكى جىلدىق جاتتىعۋدان كەيىن ىشكى قايراتىنىڭ ارقاسىندا قادام باسىپ, ءوز بەتىمەن ءجۇرۋدىڭ قانداي باقىت ەكەنىن سەزىنگەن. اتا-اناعا بالاسىنىڭ شادىمان كوڭىلىن كورگەننەن اسقان ماحاببات بار ما؟

جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ اتىنداعى جەكپە-جەك سارايىنىڭ بۇرىشىنان بۇيىرعان زالدا بالالار جاتتىعۋعا كىرىس­تى. اتشاپتىرىم اۋماققا توسەلگەن كىلەم­نىڭ ەكىنشى جاق شەتىندە ون ەكى مۇشەسى ساۋ كاسىبي سپورتشىلار دا شۇعىلدانىپ جاتىر. بۇل كەزدەيسوقتىق ەمەس, ەرەكشە بالالار كاسىبي سپورتشىلاردىڭ جاتتىعۋدى قالاي جۇرگىزەتىنىن كورىپ, ءوزىن قايراي تۇسەدى. ال كانىگى سپورتشىلار ەرەكشە بالاقايلاردىڭ تاباندىلىعى مەن قايسارلىعىنا قاراپ بويىن تىكتەيدى. سادىق بايىمبەتوۆتىڭ دە ۇستانىمى  وسى. ەرەكشە بالالاردى قوعامنان بولەك­تەپ ۇستاۋعا استە بولمايدى. ولاردىڭ دا بۇل ومىردەن الار نەسىبەسى بار ەكەنىن دالەلدەپ كەلەدى.

«مەديتسينالىق ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىندا ەم الۋ كۋرسى ءۇش اي مەر­زىم­دە جۇرگىزىلۋى مۇمكىن. ودان كەيىن بالا كەزەگىن كەلەسى جىلدان كۇتەدى. ارا­داعى ۇزىلىستە سىرقاتى قايتا سىر بەرۋى مۇمكىن. ال ءبىزدىڭ ورتالىقتا اپتاسى­نا ءۇش مارتە جىل ون ەكى اي جاتتىعۋ جۇر­گىزەدى. اياعىنا نىق تۇرىپ, قولىن بۇگە المايتىن بالالاردىڭ قيمىلعا كەلۋىنە وسى ۇزدىكسىز جاتتىعۋدىڭ تيگىزەر پاي­داسى وتە مول. ءبىزدىڭ باپكەرلەر كۇن­دىز جەكە شارۋاسىن, ءوزىنىڭ رەسمي قىزمە­تىن اتقارىپ كەلەدى دە, كەشكىسىن وسى بالا­لاردىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاتتىعۋ وتكى­زەدى. «بالاڭدى اياساڭ, اياما» دەگەن, سىرت كوزگە ءبىزدىڭ داۋسىمىز وكتەم شىق­قانى بالالارعا جەكىگەندەي بولىپ سەزىلۋى مۇمكىن. بىراق سپورت قايسار­لىققا, ەپتىلىككە, شىدامدىلىققا ۇي­رە­تەدى. اياۋشىلىق سەزىمىن تۋدىرىپ, مۇسىركەي بەرۋ ولاردى بوركەمىك ەتىپ جىبەرەدى. بۇلار ورتالىققا سپورتپەن شۇعىلدانۋى ءۇشىن ءوز اياعىمەن ءجۇرىپ, قولىن قيمىل­داتۋدى اڭساپ, ارمانداپ كەلدى. ماقساتىنا جەتكەندەرى قان­شاما. وكىنىش­تىسى, بىزگە بالاسىن ارقالاپ, ارباعا تاڭىپ اكەلەتىن اتا-انا­لار­دىڭ قاتارى جىلدان-جىلعا ارتىپ جاتىر. بۇگىندە «جاس جاۋىنگەر» ورتا­لىعىندا 80-گە جۋىق ەرەكشە بالا جاتتىعۋ جاسايدى», دەدى س.بايىمبەتوۆ.

سونىمەن قاتار باپكەر «جاس جاۋىنگەر» ورتالىعى ەلىمىزدىڭ سەگىز قالاسىندا اشىلىپ, ەرەكشە بالالاردى سپورتقا باۋلىپ كەلە جاتقانىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى. ارينە, بۇتىندەيتىن تۇسى, كەم-كەتىگىن تولتىراتىن دۇنيە ءالى دە جەتەرلىك. بالالاردى سپورتقا باۋليتىن باپكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ – ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماسەلە. ودان كەيىن زالدىڭ تارلىعى دا قىسقا ءجىپتى كۇرمەۋگە كەلتىرمەي وتىر. سەبەبى سپورتپەن شۇعىلدانعىسى كەلەتىن ەرەكشە بالالاردىڭ قاتارى تىم كوپ. ال ولاردىڭ ءبارى شيراۋى ءۇشىن جاتتىعۋ زالدارى اۋا­داي قاجەت.

ورتالىقتىڭ يگى ءداستۇرىنىڭ ءبىرى – تۇساۋكەسەر. كادىمگى قازاقتىڭ ءجون-جو­رالعىسىمەن ءجۇرۋ باقىتىنا يە بولعان بالاقايلاردىڭ تۇساۋى كەسىلىپ, العاشقى قادام باسۋ ءساتىن مەرەكەلەيدى. التى جىلدىڭ ىشىندە 50-دەن اسا ەرەكشە بالانىڭ اياعىنا الا ءجىپ بايلانىپ, بەلگىلى تۇلعالار جولىمىزدى بەرسىن دەپ ءجون-جورالعىسىن جاساپتى. ەرەكشە بالالار سپورتتىڭ ارقاسىندا شەت مەملەكەتتەرگە دە ءجيى ساياحاتتاپ تۇرادى ەكەن. بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە بىرنەشە بالا بارىپ كەلىپتى. الدا تۇركيا ەلىنە اتتانباق. مۇنداي مۇمكىن­دىك پەن ورايلى ءساتتى كاسىپكەرلەر تۋدى­رىپ وتىر. ورتالىققا اتا-انا بالاسىن تەگىن قاتىستىرادى. ەرەكشە بالالار­دى سپورتقا باۋلۋدى قولعا العان ۇجىم بۇگىندە «قازاقستان حالقىنا» قورى­مەن مەموراندۋم جاساسقان. «جاس جاۋىن­گەردىڭ» سەگىز قالادا بولىمشەسى اشىلىپ, ەرەك­شە بالالاردى سپورتپەن شىڭداپ كەلەدى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى تاڭساۋلە سەرىكوۆ مۇنداي ورتالىقتاردىڭ كوپتەپ اشىلۋى ەرەكشە بالالاردىڭ بويىنداعى سەنىم وتىن مازداتاتىنىن ايتادى.

«جاس جاۋىنگەر» كلۋبىنداعى باپكەر­لەردىڭ بالاعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مەن مەيىرىمدىلىگى, قامقورلىعى ايرىقشا. ورتالىققا كەلەتىن بالالاردىڭ كوزىندەگى ۇشقىندى كورگەندە رۋحىڭ ويانادى. س.بايىمبەتوۆ سەكىلدى ساۋاپتى ءىستى اتقا­رىپ جۇرگەن ازاماتتارعا قاشاندا قولداۋ قاجەت. سپورت تەراپياسىن تەرەڭدەي سىڭىرەتىن مۇنداي بەيىمدەۋ ورتالىعىنان قامقورلىقتى اياماۋ كەرەك», دەيدى دەپۋتات.