لوس-اندجەلەستە اتوي سالعان بالۋان

ءدال سول كەزدەرى كسرو مەن اقش اراسىندا قىرعي-قاباق سوعىس ءورشىپ تۇرعان. 1980 جىلى امەريكالىقتار مەن ولاردىڭ وداقتاستارى كەڭەس وداعىنىڭ اۋعانستانعا باسا-كوكتەپ كىرۋىن اشىق تۇردە ايىپتاپ, ماسكەۋ وليمپياداسىنا قاتىسۋدان باس تارتتى. جاۋاپ كوپ كۇتتىرگەن جوق. ارادا ءتورت جىل وتكەننەن سوڭ ءتۇرلى جاع­دايدى جەلەۋ ەتىپ, كسرو دا ءدال سونداي قادامعا باردى. وسىلايشا, سپورت سالاسى ساياساتتىڭ ويىنشىعىنا اينالىپ, سپورتشىلار قاۋىمى سونىڭ زاردابىن مولىنان شەكتى. ولاردىڭ جىلدار بويى جاتتىعۋ زالىندا شەلەكتەپ توككەن تەرى زايا كەتتى. باسقالاردى ايتپاعاندا, سول تۇستا قازاقتىڭ ءتورت بىردەي بەلدى بوكسشىسىنىڭ داڭقى دۇركىرەپ تۇرعانىن كوزىقاراقتى كورەرمەندەر جاقسى بىلەدى. اتاپ ايتساق, 1984 جىلدىڭ 25 اقپانى مەن 4 ناۋرىزى ارالىعىندا تاشكەنتتە جالاۋى جەلبىرەگەن وداق چەمپيوناتىندا كارىمجان ءابدىراحمانوۆ, سەرىك نۇرقازوۆ, سەرىك قوناقباەۆ جانە اسىلبەك قيلىموۆ سىندى قازاقتىڭ ءتورت بىردەي تارلانبوزى قارسى كەلگەندەردىڭ بارلىعىن وڭدىرماي ساباپ, باس جۇلدەنى ولجالادى. فينالدا كارىمجان مەن قوس سەرىك ارمەنيانىڭ اتاعى الىسقا جايىلعان ارلاندارى – نشان مۋنچيان, سامسون حاچاتريان جانە يسراەل اكوپكوحياندى سوق­قىعا جىقسا, اسىلبەك بەلارۋستىڭ بەتكەۇستارى الەكساندر بەلياەۆتان باسىم ءتۇستى. قانداستارىمىز وسى جارقىن جەڭىستەرىنىڭ ارقاسىندا وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى. بىراق امەريكاعا ولاردىڭ جولى تۇسپەدى. ونىڭ سەبەبىن جوعارىدا ايتتىق. باسقا دا سپورت تۇرلەرى بويىنشا تولاعاي تابىستارعا قول جەتكىزىپ جۇرگەن جەرلەستەرىمىز ءدال سونداي جاعدايعا دۋشار بولدى.

دەسەك تە قازاقستاندا تۋعان ءبىر سپورت­شىعا لوس-اندجەلەس وليمپياداسىنا قاتىسۋ باقىتى بۇيىرعان ەكەن. ول – كلاس­سيكالىق كۇرەستىڭ حاس شەبەرى حارالامبوس حوليديس. بۇل جىگىت 1956 جىلدىڭ 1 قا­زا­نىندا اتىراۋ قالاسىندا دۇنيەگە كەلدى. ونىڭ بالالىق شاعى جايىقتىڭ جا­عالاۋىندا, قالىڭ قازاقتىڭ اراسىندا ءوتتى. كەيىننەن حارالامبوستىڭ اكە-شەشەسى تاريحي وتانىنا ورالدى. افينادا ول بالۋاندىق ونەردىڭ قىر-سىرىنا قانىقتى. 1971 جىلى 15 جاسىندا گرەكيا چەمپيو­نى اتانىپ, ۇلتتىق قۇراما ساپىنا قا­بىلداندى. 17 جاسىندا العاش رەت الەم بىرىن­شىلىگىنە قاتىسىپ, ۇزدىك التى سپورت­شىنىڭ ساناتىنا قوسىلدى.

حالىقارالىق ارەناداعى ءوزىنىڭ ال­عاشقى ءىرى تابىسىنا حوليديس 1976 جىلى قول جەتكىزدى. لەنينگرادتا ۇيىمداس­تىرىلعان ەۋروپا چەمپيوناتىندا ول قولا مەدالدى موينىنا ىلسە, ارادا 10 جىل وتكەننەن سوڭ پيرەيدەگى قۇرلىقتىق دودادا كۇمىس جۇلدەگە قول جەتكىزدى. في­نالدا كەيىپكەرىمىز كسرو-نىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتكەن تاتار بالۋانى تي­مەر­جان كاليمۋلينگە ەسە جىبەردى. الەم چەمپيوناتىندا ەكى رەت جۇلدەگەرلەر قاتا­رىنان كورىندى: 1978 جىلى مەحيكودا جانە 1986 جىلى بۋداپەشتتە ۇزدىك ۇشتىكتى تۇيىندەدى. ودان بولەك, حارالامبوس جەر­ورتا تەڭىزى ويىندارى جانە باسقا دا اسا ءىرى حالىقارالىق تۋرنيرلەردە جەڭىس تۇ­عىرىنا كوتەرىلدى.

قازاقستاننىڭ تۋماسى ءتورت بىردەي وليمپياداعا قاتىستى. 1976 جىلى مون­رەال جانە 1980 جىلى ماسكەۋدە 52 كگ سال­ماقتا كۇش سىناستى. وكىنىشكە قاراي, ەكەۋىندە دە جولى بولمادى. 1984 جىلى اقش-قا اتتاندى. لوس-اندجەلەستەگى ويىن­داردا 57 كگ سالماق دارەجەسىندە بەلدەستى. جاڭا سالماق وعان جاقتى. جارىس بارىسىندا مىسىرلىق ابدەل لاتيف حالاف, موروككولىق ءالي لاشكار, شۆەتسيالىق بەنني يۋنگبەك (وليمپيادانىڭ قولا جانە الەمنىڭ ەكى دۇركىن كۇمىس جۇلدەگەرى) جانە رۋمىنيالىق نيكولاە ءزامفيردى ۇتىپ, جاپونيالىق ماساكي ەتومەن (الەم چەمپيونى) تەڭ ءتۇستى. سول كەزدەردەگى ەرەجەگە ساي قوسىمشا كورسەتكىشتەر بويىنشا كۇنشىعىس ەلىنىڭ وكىلى جەڭىسكە جەتسە, حارالامبوس قولا مەدالدى قاناعات تۇتتى.

1988 جىلى سەۋلدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا حارالامبوس حوليديس ءوز ەلىنىڭ تۋىن ۇستاپ شىقتى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وڭتۇستىك كورەيا استاناسىندا بارلىق سپورت تۇرىنەن گرەكيانىڭ ورەندەرى ءبىر عانا قولا مەدال ولجالادى. سول جالعىز جۇلدەنى ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز جەڭىپ الدى. گرەك-ريم كۇرەسىنەن وتكەن جارىستا 57 كگ سالماق دارەجەسىندە سىنعا تۇسكەن ەجەلگى ەللادا ەلىنىڭ بالۋانى كسرو-نىڭ وكى­لى الەكساندر شەستاكوۆ (كەيىننەن ەكى دۇركىن الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇل­­دەگەرى, ەۋروپا چەمپيونى اتاندى), شۆە­تسيالىق بەنني يۋنگبەك, كورەيالىق حو بيون حو, امەريكالىق ەنتوني امادو جانە قىتايلىق يان چانگ چەندى قاپى قالدىرىپ, بول­گاريالىق ستويان بالوۆقا (الەم چەمپيونى, ەۋروپا بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس جۇل­دەگەرى) ەسە جىبەردى.

سەۋل وليمپياداسىنان كەيىن حوليديس بوزكىلەمنەن قول ۇزگەنىمەن, بۇل سالادان الىستاپ كەتكەن جوق. العاشىندا ول جاسوسپىرىمدەردى جاتتىقتىرسا, كەيىننەن گرەكيانىڭ ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى بولدى. ءبىر سوزىندە حارالامبوستىڭ «ەگەر مەن كەڭەس وداعى نەمەسە بولگاريا سەكىلدى مىقتى باپكەرلىك مەكتەبى بار مەملەكەتتەردىڭ بىرىندە دايارلانعاندا, كەمىندە 10 جىل بويى قامشى سالدىرمايتىن ەدىم. شىنى كەرەك, گرەكيادا بىزدە ونداي جاعداي بولمادى. سونىڭ سالدارىنان التىن تۇعىرعا كوتەرىلە المادىم», دەپ اعىنان جارىلعانى بار. ەجەلگى ەللادا ەلى سپورتىن ورگە سۇيرەگەن ابزال ازامات 2019 جىلدىڭ 26 ماۋسىمىندا 63 جاسقا قاراعان شاعىندا جۇرەك تالماسىنان جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىستى.

حارالامبوس حوليديس وزىمەن بىرگە ءبىر ۋاقىتتا كۇرەسكەن قازاقستاننىڭ بالۋان­دارىمەن جاقسى ارالاستى. اسىرەسە ول ماس­كەۋ وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى, الەمنىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى ءشامىل سەرىكوۆتىڭ شەبەرلىگىنە ەرەكشە ءتانتى بولدى. قازاق جىگىتىنىڭ ەرىك-جىگەرى مەن قيمىل-قوزعالىسىنا ايرىقشا سۇيسىنەتىن. جۋرناليستەرگە بەرگەن ءبىر سۇحباتىندا حارالامبوس ء«شامىلدىڭ كىلەمدەگى كۇ­رەسى ماعان نۋريەۆتىڭ ساحناداعى ءبيىن ەلەس­تەتەدى» دەگەن ەدى. مىنە, گرەكيانىڭ ماق­تانىشى قازاقتىڭ ءبىرتۋار بالۋانىنىڭ ونەرىنە وسىنداي باعا بەردى.