عالامتورداعى قىلمىس

وبلىستىق كريمينالدىق پو­ليتسيا باسقارماسى كيبەر قىل­مىس­قا قارسى كۇرەس توبىنىڭ اعا جەدەل ۋاكىلى اسحات نۇرمانوۆ­تىڭ ايتۋىن­شا, الاياقتاردى ۇستاۋ وڭاي ەمەس. اسىرەسە بانك سالاسى­نا قا­تىستى الاياقتاردى قۇرىق­تاۋ قيىندىق تۋدىرعان.

«بىلتىر ينتەرنەتتەگى الاياق­تىققا بايلانىستى 104 قىل­مىس سوتقا جولداندى. ال 276 قىل­­مىستىق ءىس تاراپتاردىڭ ءوز­ارا كەلى­سىمىنە بايلانىستى قىس­قار­تىلدى. جابىرلەنۋشىلەردىڭ اراسىندا الەۋمەتتىك مارتەبەسى ءارتۇرلى ازاماتتار بار. ونىڭ ىشىندە بيۋدجەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر, زەينەتكەرلەر, ءتىپتى جەكە كاسىپكەرلەر دە زارداپ شەككەن. وتكەن جىلى الاياقتار اتىراۋلىقتارعا شامامەن 400 ملن تەڭگەگە جۋىق شىعىن كەلتىردى», دەيدى ا.نۇرمانوۆ.

ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ەڭ ءجيى كەزدەسەتىن الداۋ ءتۇرى – ينتەرنەت ارقىلى «جوق تاۋارلاردى» ساتۋ نەمەسە قىزمەت كورسەتۋ كە­زىندە الدىن الا اقى تولەتۋ. بانك قىز­مەتكەرلەرىنىڭ اتىنان قوڭى­راۋ سوعاتىن الاياقتار دا كوبەيگەن. ونلاين-قارىزدى رەسىمدەۋ ارقى­لى جاسالاتىن قىلمىستىڭ ۇلەسى ءۇشىنشى ورىندا تۇر. سوندىقتان قۇ­قىق قورعاۋشىلار تۇرعىن­­دار­­عا ارقاشان ساق بولۋ قاجەت­تىگىن, كەز كەلگەن قوڭىراۋ مەن حابار­لان­­دىرۋعا الدانىپ قالماۋدى ەسكەرتەدى.

الاياقتاردىڭ ايلاسى الۋان ءتۇرلى بولىپ وتىر. ماسەلەن, 27 جاس­­­تاعى الەۋمەتتىك جەلىدەگى پا­راق­­شالاردا پاتەردى جالعا بەرۋ جو­نىن­دە حابارلاندىرۋ جاريالاعان. وسى حابارلاندىرۋدان 20-عا جۋىق تۇرعىن زارداپ شەككەن.

«كريمينالدىق پوليتسيا باس­قارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى «Hi-Tech» ءىس-شاراسى كەزىندە كۇدىك­تىنىڭ «Krisha.kz» پاراق­شا­سىندا پاتەردى جالعا بەرۋ جو­نىندە جالعان حابارلاندىرۋ بەرىپ كەلگەنىن انىقتا­­دى. ول حابارلاسقان تۇرعىنداردىڭ الدىن الا تولەم رەتىندە اۋدارعان قارجىسىن الاياقتىق جولمەن يەم­دەنگەن. نازار اۋداراتىن ءبىر جايت, كۇدىكتى تەلەفونداعى داۋىسىن ءارتۇرلى ۇنگە وزگەرتىپ, بىردە جاس قىز, كەلەسىدە ورتا جاستاعى ايەل بولىپ سويلەسكەن. ماسەلەن, 37 جاستاعى تۇرعىن كۇدىكتىمەن Whatsاpp مەسسەندجەرى ارقىلى حات الماسىپ, الدىن الا 50 مىڭ تەڭگە اۋدارعان. سوڭىندا الاياققا الدانىپ قالعان. تەرگەۋ كەزىندە كۇدىكتىنىڭ وسىنداي 3 قىلمىستىق ىسكە قاتىسى بارى دالەلدەندى», دەپ حابارلادى دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

ال كيبەر قىلمىسقا قارسى كۇرەس توبىنىڭ قىزمەتكەرلەرى الەۋ­­مەتتىك جەلىدە جۇمىسقا ورنا­لاس­تىرۋ ءۇشىن جالعان جارناما بەرگەن كۇدىكتىنى انىقتادى. كۇ­دىكتى Whatsاpp مەسسەندجەرى ار­قىلى «Denholm Zholdas» جشس-عا جۇمىسقا ورنالاستىراتى­نى جونىندە جالعان جارناما شىعار­عان. جارناما بويىنشا 1970 جىل­عى ەر ادام Whatsاpp جەلىسى ار­قى­لى كۇدىكتىمەن حات الماسقان. كۇ­دىكتى ەر ادامعا جۇمىسقا ورنا­لاسۋ ءۇشىن الدىن الا تولەم تولەۋ قاجەت­تىگىن ايتىپ, Kaspi Gold قوسىم­شا­سىندا تىركەلگەن ءنومىردى ۇسىنعان. ەر ادام سول نومىرگە اۋەلى 500 مىڭ, كەيىن 300 مىڭ تەڭگەنى بولەك اۋدار­عان. سالدارىنان جۇمىس ىزدە­گەن ازاماتقا 800 مىڭ تەڭگە ماتە­ريالدىق شىعىن كەلگەن. جەدەل ىزدەستىرۋ ءىس-شاراسى كەزىندە Kaspi Gold قوسىمشاسىنا تىركەلگەن ءنو­مىر­دىڭ يەسى انىقتالدى. ول ءوز جا­ۋا­بىندا اتالعان اقشانى 1990 جىل­عى كۇدىكتىگە بەرگەنىن ايتىپتى.

تاعى ءبىر دەرەككە توقتالساق, تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇرعىنى 2023 جىلدىڭ اقپانىندا شىمكەنت قالاسىنان ارزان جيھاز ۇسىنىپ, WhatsApp جەلىسىندە ءموبيلدى تەلەفون ءنومىرىن قالدىرعان. بۇل جارناماعا اتىراۋلىق تۇرعىندار قىزىعۋشىلىق تانىتقان.

اتىراۋ قالاسىنىڭ تۇرعىن­دارى بانك قوسىمشاسى ارقىلى ­6 ايعا نەسيە راسىمدەگەن. جارناما بەرۋشىگە الدىن الا تولەم رەتىندە قوماقتى قارجى اۋدارعان. ماسە­لەن, اتىراۋ قالاسىنىڭ 1957 جىل­عى تۇرعىنى شىمكەنت قالاسى­نان 24 ورىندىق الدىرۋعا تاپسىرىس بەرگەن. ول 6 ايعا 675 996 تەڭگە نەسيە راسىمدەپ, 833 مىڭ تەڭ­گە كولەمىندە اۋدارىم جاساعان. الاي­دا تاپسىرىس بەرگەن تاۋارى جەت­كىزىلمەي, ساتۋشىمەن بايلانىس ۇزىلگەن. كەيىننەن 66 جاستاعى قالا تۇرعىنىنا 1 ملن 508 مىڭ 996 تەڭگە ماتەريالدىق شىعىن كەلگەنى دالەلدەنگەن.

وبلىستىق پوليتسيا دەپار­تامەنتى كريمينالدىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وسىعان بايلانىستى جەدەل ىزدەس­تىرۋ ءىس-شاراسىن جۇرگىزدى. ءسويتىپ, تۇركىستان وبلىسىنىڭ 1994 جىلعى تۇرعىنىن انىقتاعان. «كۇدىكتى­نىڭ ءدال وسىنداي الاياقتىق جولمەن اتىراۋ قالاسىنىڭ ءۇش تۇرعىنىن الداپ, جابىرلەنۋشىلەردىڭ 4 ملن تەڭگەسىن يەمدەنگەنى بەلگىلى بول­دى. سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ كەزىن­دە 29 جاستاعى كۇدىكتى ءوزىنىڭ قىل­مىس جا­ساعانىن مويىندادى. اتى­راۋ قالاسىنىڭ №2 سوتىنىڭ شە­شى­مىمەن كۇدىكتى قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋ­شىلىق ءۇشىن كىنالى دەپ تا­نى­لىپ, 3 جىل مەرزىمگە باس بوس­تان­دىعىن شەكتەۋ جازاسى تاعا­يىندالدى», دەپ ءمالىم ەتتى دە­پارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن.

اتىراۋ وبلىسى