تابيعاتى كوركەم, شۇرايلى اۋدانداردى ءتۋريزمى دامىعان اۋماقتاردىڭ قاتارىنا قوسۋ ءۇشىن الدىمەن ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتىپ, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جەتىلدىرۋگە كوڭىل ءبولۋ قاجەت. بۇل قاعيدانى تۋريزمگە تاپتىرمايتىن اۋدانداردىڭ باسشىلارى جاقسى بىلگەنىمەن, بەرىك ۇستانا بەرمەيدى. ايتەۋىر, كەيىنگى جىلدارى ەل ۇكىمەتى تۋريزم سالاسىنداعى ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا باسىمدىق بەرىپ, كاسىپكەرلەردى مەملەكەتتىڭ قولداۋ شارالارىنان قالىس قالماۋعا شاقىرىپ وتىرعانى قۋانتادى. ەندى وسى يگى باستامالار ۋاقىت ساتىمەن جەمىستى بولسا جارار.
ىشكى تۋريزم مەن سىرتقى ءتۋريزمنىڭ ۇلەسى
ءبىرىنشى كەزەكتە تۋريستىك ايماقتاردا ينتەرنەت جىلدامدىعى جوعارى ءارى دەمالىس ورىندارىنا اپاراتىن اۆتوجول ستاندارتتارعا ساي بولۋى كەرەك. ۆيزالىق كوشى-قون رەجىمىن جەتىلدىرىپ, كۋرورتتىق ايماقتارعا قاتىنايتىن اۋە رەيستەردىڭ جيىلىگىن ارتتىرۋدى ەستەن شىعارماعان ءجون. بۇل تۇستا دەمالىس ايماعىنداعى قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن كۇشەيتىپ, ايشىقتى نىسانداردى, ۇلتتىق-رۋحاني دۇنيەلەردى, تاعىسىن-تاعى ارتىقشىلىقتارىمىزدى قوناقتارعا دۇرىس تانىستىرىپ, ۇسىنا ءبىلۋ – وڭاي شارۋا ەمەس. تۋريزمنەن تابىس تاۋىپ وتىرعان كاسىپكەرلەر جىل ون ەكى اي قىزمەت كورسەتە بەرمەيدى. ول ازداي كارانتين كەزىندە تۋريستەر اعىنى تومەندەپ, كاسىبىن اۋىستىرعاندار كوبەيدى. كۇتپەگەن وزگەرىستەرگە دايىن بولىپ, ەرتە قامدانعاندار تۇراقتىلىقتى ساقتاپ قالدى. ەسەسىنە, قازىر ەلگە كەلەتىن تۋريستەر اعىنى قايتا كوبەيە باستادى. كارانتيننىڭ سالدارى اۋىر بولعانىمەن, سول كەزدەگى وزگەرىستەر ىشكى ءتۋريزمنىڭ ورىستەۋىنە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە اسەر ەتتى. بىلتىر 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 5,4 ميلليونعا جۋىق ازامات ەل ىشىندە ساياحاتتاعان. بۇل 2022 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 550 مىڭ ادامعا ارتىق. شەتەلدەن كەلەتىن تۋريستەر اعىنىندا دا ءوسىم بايقالعان. بىلتىر 9 ايدا بۇل كورسەتكىش 2022 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 1,5 ەسە وسكەن. وسىنىڭ ەسەسىنە قوناقۇيلەر, دەمالىس ورىندارى, جاتاقحانالار جانە باسقا دا كاسىپكەرلىك نىساندارى 175 ملرد تەڭگەدەن اسا تابىس تاپقان. بۇل كىرىستى الدىڭعى جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 36% ارتىق سومما شىعىپ تۇر.
بىلتىر اشىقتىق ساياساتى ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا وڭ ىقپال ەتەتىنىن بايقاتتى. ناق قازىر الەمنىڭ 82 ەلىمەن ۆيزاسىز رەجىم بەكىتىلگەن. بۇل قاتاردا تۋريستىك نارىعى الەۋەتتى قىتاي, ءۇندىستان بار. وسى ەلدەردەن كەلەتىن تۋريستەردىڭ ءوسىمى بايقالادى. بىلتىر قاراشادان باستاپ قىتايمەن ارادا ۆيزاسىز رەجىم ەنگىزىلگەلى قىتايدان كەلەتىن قوناقتار سانى 12 ەسە وسكەن. سول سەكىلدى ءۇندىستاننان كەلەتىن قوناقتاردىڭ سانى ءۇش ەسە ۇلعايعانى بايقالادى. ستاتيستيكا كورسەتكەندەي, سالاداعى وڭ ديناميكاعا قاراماستان, ەلگە ساپارلاۋدى ءجون كورگەن تۋريستەر ءبىردى-ەكىلى قيىندىقتارعا تاپ بولىپ جاتاتىنى بار. قۋانتارلىعى, وسى ماسەلەلەرگە ەل ۇكىمەتى, تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى نازار اۋدارىپ, شەشىمىن تابۋعا كۇش سالىپ كەلەدى.
مەملەكەت كاسىپكەرلەردى ىنتالاندىرۋ شارالارىنان شەت قالىپ وتىرعان جوق. مىسالى, بىلتىر تۋروپەراتورلاردىڭ قىزمەتىن سۋبسيديالاۋعا, قۇرىلىس نىساندارىنا, اتتراكتسيوندارعا وتەماقى بەرىلگەن. سونداي-اق مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا قابىلدانعان وتىنىشتەردىڭ سانى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 8 ەسە ءوسىپ, 800 ملن تەڭگەگە جەتكەن. جۋىردا تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا ماجىلىسىندە مينيستر ەرمەك مارجىقپاەۆ ءتۋريزمدى دامىتۋ ىسىندەگى باسىم مىندەتتەردى, بىلتىر ىسكە اسقان جوبالاردى ەكشەلەپ ايتىپ بەرگەن ەدى.
– بىلتىر ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا قاتىستى جالپى قۇنى 131 ملرد تەڭگەگە 33 جوبا ىسكە استى. قازىردە 289 ملرد تەڭگەگە 70 جوبا ۇيلەسىم تاپتى. ماڭىزدى جوبالاردىڭ ىشىندە «جىلى جاعاجايدىڭ» تۋريستىك وبەكتىلەرىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالعان «كاسپي» تۇششىلاندىرۋ زاۋىتىنىڭ قۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ جوباسىن اتاپ وتكىم كەلەدى. سونىمەن قاتار باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى حان ورداسى وبەكتىسىنە, اتىراۋ قالاسىنداعى سارايشىق قالاشىعىنا جانە ۇلىتاۋ وبلىسىنداعى جوشى حان كەسەنەسىنە دەيىنگى جولداردا قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل مادەني-تۋريستىك نىسانداردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ايتارلىقتاي ارتتىرادى», – دەپ باياندادى ە.مارجىقپاەۆ.
تۋريستىك الەۋەتى جوعارى اۋداندار ناقتىلانادى
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, تۋريستىك الەۋەتى جوعارى اۋماقتاردىڭ سانى 10-نان 20-عا دەيىن ۇلعايادى ەكەن. وسىلايشا, ەلىمىزدىڭ ءاربىر وڭىرىندە ءتۋريزمدى دامىتۋعا قولايلى اۋداندار ناقتىلانىپ, سول اۋماقتارعا باسىمدىق بەرىلەدى. بۇل دا بولسا, تۋريزمگە بولىنگەن قاراجاتتىڭ ماقساتتى ءارى ءتيىمدى جۇمسالۋىنا اسەر ەتەدى دەپ تۇسىندىك. مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋعا جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر ارالاساتىنى بەلگىلى عوي. وڭىردەگى كاسىپكەرلەرگە ءتيىمدى شارتتاردىڭ بارىن ايتىپ, مەيلىنشە تۋريزم تارتاتىن دا سولار. ايتكەنمەن, قولداۋ شارالارىنا بىردە-ءبىر كاسىپكەر تارتا الماعان وڭىرلەر كەزدەسەدى. بۇل قاتاردا جەتىسۋ, ۇلىتاۋ, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وڭىرلەرىندەگى اۋداندارمەن قاتار, استانا قالاسى دا بار ەكەن. تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەرمەك مارجىقپاەۆ بيىل دا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردى تۋريزم سالاسىن وركەندەتۋدى كوزدەگەن كاسىپكەرلەردى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنان قالىس قالدىرماۋعا, ىنتالاندىرۋعا شاقىرىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە مينيسترلىك سالانى دامىتۋ ءۇشىن جاڭا, تىڭ باستامالاردى ۇيلەستىرۋگە نيەتتى ەكەنىن بايقاتتى. وسىنداي باستامالاردىڭ ءبىرى بىرەر كۇن بۇرىن عانا كۇشىنە ەنىپ, حالىقارالىق فرانشيزاسى بار قوناقۇيلەر ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەندىرۋ مەرزىمى 7-دەن 10 جىلعا دەيىن ۇلعايعان. بۇل – قوناقۇي بيزنەسىن وركەندەتۋدى ويلاعان كاسىپكەرلەرگە ينفراقۇرىلىم مەن قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا ءتاپ-ءتاۋىر جاردەم.
مينيسترلىك فەرمەرلەرگە ءوز جەرىندە اگروتۋريزممەن اينالىسۋعا رۇقسات بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس ازىرلەۋگە كىرىسكەن. وسى شەشىمدى قابىلداۋ ارقىلى 10 مىڭنان اسا اۋىل تۇرعىنىن قوسىمشا جۇمىسپەن قامتىپ, سايكەسىنشە, اۋىل-ايماقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋگە بولادى ەكەن. بۇل, اسىرەسە, ەلىمىزدىڭ شىعىس جانە وڭتۇستىك وڭىرلەرىندە وزەكتى بولعالى تۇر. سونىمەن قاتار جاڭا جانە قولدانىستاعى وبەكتىلەردە قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قوناقۇيلەر جۇيەسىن رەفورمالاۋ ۇسىنىلىپتى. بىلسەڭىزدەر, قولدانىستاعى كريتەريلەر 2008 جىلى قابىلدانعان. دەمەك بۇل ەرەجە-تالاپتار قىزمەت كورسەتۋدىڭ قازىرگى الەمدىك ستاندارتتارىنا ساي كەلمەيدى دەگەن ءسوز.
كوشپەلىلەر ءومىرى تانىستىرىلادى
ءتۋريزمدى تۇرلەندىرۋدى جوسپارلاعان سوڭ, شەتەلدىك قوناقتارعا قولايلى جاعداي جاساۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيدى. بۇگىندە شەتەلدىكتەر ءۇشىن شەكارالاردا QR-كودتار ورناتىلىپ جاتقان كورىنەدى. ەلگە كەلگەن قوناقتار سول QR-كود ارقىلى جۇيەگە ءوتىپ, جول كورسەتەتىن گيد, تاكسي قىزمەتىنەن باستاپ باسقا دا قاجەتتى اقپاراتتاردى انىقتاي الادى. سونداي-اق جول نۇسقاۋشى گيدتەردىڭ جۇمىسىن تسيفرلاندىرۋعا باسىمدىق بەرىلىپتى. الدا ءالى بىلىكتىلىگى بار گيدتەر مەن ەكسكۋرسوۆودتاردىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق بازاسى قالىپتاسادى. كەيىن مۇنداي گيدتارعا ارنايى بەيدجدەر ۇلەستىرىلىپ, ولار سول بەيدجدىڭ كومەگىمەن تۋريستەردى مۋزەي, ۇلتتىق پاركتەرگە جانە باسقا دا ورىندارعا الىپ بارا الادى. تۋريزم سالاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا باسىمدىق بەرىلىپ جاتقانىن ايتتىق. سونىمەن, بىلتىر نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 787 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. بۇل دەگەنىڭىز, الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 1,5 ەسە جوعارى. جالپى, ستاتيستيكا كوڭىلدەن شىققانىمەن, ينۆەستيتسيا بويىنشا ماڭعىستاۋ, تۇركىستان قىزىلوردا, ۇلىتاۋ وبلىستارىندا تەرىس ديناميكا بايقالىپتى.
بيىل ءتۋريزمدى دامىتۋعا تىكەلەي ىقپال ەتەتىن ءىس-شارالار جوسپارى اۋقىمدى. مىسالى, 2024 جىل قىتايداعى قازاقستان ءتۋريزمى جىلى بولىپ جاريالاندى. سونىمەن, 28-29 ناۋرىزدا بەيجىڭدە مەرەكەلىك ءىس-شارالاردىڭ اشىلۋ سالتاناتى باستالسا, جىل ىشىندە ءتۋريزمنىڭ ءتۇرلى باعىتتارى بويىنشا اپتالىقتار وتكىزۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق قىركۇيەكتە ەلوردادا بەسىنشى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى وتەدى. دوداعا الەمنىڭ جۇزدەگەن ەلىنەن 4 مىڭعا جۋىق قاتىسۋشى كەلەدى دەگەن اقپار بار. بىلە بىلگەنگە بۇل تەك سپورتتىق الامان عانا ەمەس, وقيعالى تۋريزم. وسى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, الىس-جاقىن ەلدەردەن كەلگەن قوناقتارعا ەلىمىزدىڭ وتكەنى مەن بۇگىنى جايىندا حابار بەرەتىن تاريحي-مادەني ورىنداردى تانىستىرىپ, كورىكتى ولكەلەرگە ساياحات ۇيىمداستىرۋعا ابدەن بولادى.