• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 15 اقپان, 2024

بابادان جەتكەن ادەپ

230 رەت
كورسەتىلدى

حالقىمىزدىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن ىلكىمدى ىستەرى, تۇتاستاي شەجىرەسى مەن تاريحي دەرەكتەرى اۋىز ادەبيەتى ارقىلى ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتتى. قيلى زامانداردا تاريحتىڭ سىن-قاتەرىنە توتەپ بەرىپ, اتاجۇرتىن, ۇلى دالاسىن ساقتاپ, كەيىنگى ۇرپاعىنا اماناتتاعان بابالارىمىزدىڭ مۇرالارى ءبىزدى رۋحاني كەمەلدەنۋگە شاقىرادى. كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە ۇستانىپ, قادىرلەپ, قاستەر تۇتار حالقىمىزدىڭ سالت-داستۇرلەرى مەن ادەت-عۇرىپتارى, جورالعىلارى ءتۇپ قالپىندا ساقتالىپ, وسيەتتەرى مەن وي ۇشقىندارى جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا رۋحاني ازىق بەرەدى.

پرەزيدەنت جارلىعىمەن مەم­لە­كەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ادەپ كودەكسى بەكىتىلىپ, ادال نيەتتىلىك, ادال­دىق, ادىلدىك, اشىقتىق, سىپايى­لىق, تۇتى­نۋ­شىعا باعدارلانۋ سىندى مەم­لە­كەتتىك قىزمەتتىڭ ادەپتىك قاعي­دات­تارى اي­قىن­دالدى.

بايىپتاپ قاراساق, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ادەپ كودەكسى مەن بابالار وسيەتى اراسىندا ءوزارا ۇن­دەستىك كوپ. ۇلىلار وسيەتى مەن ادەپ نورمالارى – وتكەننەن ونەگە الىپ, ۇلاعاتتى جولدان اينىماي, وركە­نيەت كوشىنە قادام باسۋعا ۇندەپ, مەم­لە­كەت­تىك قىزمەتشىلەردى الەۋ­مەتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا جۇمىلدىرادى.

مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ تە­­­­مىر­­قازىعى سانالاتىن ادەپ كو­دەكسى­نىڭ قاعيدالارىن حالقىمىزدىڭ وسيە­تىمەن ساباقتاستىرىپ كورەلىك. كودەكستە ادال نيەتتىلىك دەپ قوعام يگىلىگى ءۇشىن مەملەكەتكە كاسىبي جانە جاۋاپتى قىزمەت ەتۋدى ايقىندايدى. سونى­مەن قاتار ءوز مىندەتتەرىنە شى­نايى كوز­­قاراسپەن قاراپ, جەكە جانە زاڭ­دى تۇل­عا­لاردىڭ, قوعامدىق توپتار مەن ۇيىم­داردىڭ ىقپالىنا قا­راماستان, زاڭدى شەشىم قابىلداۋ جانە كەز كەلگەن ءمان-جايلار بويىنشا بىرجاقتىلىق پەن سۋبەكتيۆتىلىك سە­بە­بىنەن ادامداردى كەمسىتۋگە جول بەرمەۋ كودەكستىڭ نەگىزگى قاعيدالارى سانالادى.

ادال نيەتتىلىك, ادىلدىك پەن ادال­دىق­تى تاريحي تۇلعالارىمىزدىڭ افو­ريزم­­دەرىمەن تانىسقاندا كوپتەپ كەز­دەس­تىرەمىز. اتاپ ايتساق, شىعىس تۇركى قاعاندىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋ­شىلاردىڭ ءبىرى تونىكوك: «تۇندە ۇيىقتامادىم, كۇندىز وتىرمادىم. قىزىل قانىمدى اعىزدىم, قارا تەرىمدى توكتىم, تۇركى حالقى ءۇشىن!» دەسە, الاش ارداقتىسى ءاليحان بوكەيحان: ء«تىرى بولسام, قازاققا قىز­مەت قىلماي قويمايمىن» دەپ, ۇلتقا ادال نيەتپەن, ادالدىق ءارى ادىل­دىكپەن قىزمەت ەتۋگە ۇندەگەن.

جىراۋلار پوەزياسىنىڭ وكىلى اسان قايعى ءسابيت ۇلىنىڭ «ادىلدىكتىڭ بەلگىسى», دوسبول ءبيدىڭ «جاقسى دەگەن نەمەنە؟!» تولعاۋلارى ادالدىق پەن ادىلدىك تۋراسىنداعى كوپ جۇمباقتىڭ شەشۋىن شەشسە, ءابۋ ناسىر ءال-فارابي باقىتتىڭ كىلتىن پاراساتتىلىقتان ىزدەيدى. اباي مەن ماعجان ادام بولۋعا باۋلىسا, ءاليحان مەن باۋىرجان وتانسۇيگىشتىككە جانە تۋعان جەرگە ايانباي ەڭبەك ەتۋگە شاقىرادى.

ماسەلەن, ءاليحان بوكەيحان: «قازاق بالاسى بىرىگىپ, تىزە قوسىپ ءىس قىلسا,  حالىق ماقساتى ورىندالادى» دەپ, ازا­­ماتتىڭ الدىنا جا­ۋاپتى مىندەت قويعان. ال ءابۋ ناسىر ءال-فارابي «ارە­كەتىمىز دۇرىس بولۋى ءۇشىن سوعان باراتىن جولىمىزدىڭ قاندايلىعى ماڭىزدى» دەپ, وسيەت قالدىرعان.

تۇرعىنداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭ­داي ءبىلۋ جۇرتشىلىقتىڭ مەملەكەت­تىك ورگانعا دەگەن كوزقاراسىن قالىپ­تاس­تىرادى. اشىق­تىق پەن شىنايىلىق, تۋراشىلدىق پەن باتىرلىقتى تۋ ەتكەن باۋىرجان مومىش ۇلى: «حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا قۇ­لاق اسپاعان ادام – ازامات ەمەس. ول – حا­لىقتىڭ ءبىرىنشى جاۋى» دەپ, باعا­لا­عان.

دانالىققا قاتىستى وتكەن مەن بۇگىن­نىڭ ساباقتاستىعىن سارالاي كەلە, وزى­مىزگە قاجەتتى قۇندىلىقتاردى الەۋ­مەت­­تىك جەلىلەردەگى جەڭىل ويىنعا, ازىل­گە جىعىپ بەرمەي, اتا-بابامىز­دىڭ وسيەتىن رۋحاني جان دۇ­نيە­مىز­دى بايى­تۋىمىز, جۇمساۋىمىز كەرەك. سوندا عانا اباي ايتقان «تولىق ادام» بولىپ قا­لىپ­تاسامىز.

 

ءبىرجان ءاشىر,

وتىرار اۋدانى اكىمى اپپاراتىنىڭ باسشىسى, ادەپ جونىندەگى ۋاكىل

 

تۇركىستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار