ەسىم تاڭداۋى ەرەكشە

– قازاق بالانى سانامايدى. Cانىن دا ايتپاعان, – دەدىم امان­دىق سۇراسقاننان سوڭ. – كوپبالالى انا ەكەنىڭىزدى ەستىپ, ادەيى بۇرىلدىم. ماعان قىزىعى, بالا­لارىڭىزدىڭ اتى بولىپ تۇر. ەسىم قويۋدا ەستىلىك تانىتقان سىز­دەر­دىڭ اۋلەت تۋرالى سىرتتاي ەستۋىم بار ەدى.

– ايتايىن, قۇداي بەرگەن, كوز الدىمىزدا تاربيەلەگەن جەتى قىز, التى ۇل بار. كوپتىك ەتپەسىن, اللام, – دەپ اشىلا ءسوز باستادى كۇلاش اپا. ىشتەي «ون ءۇش بالانى دۇنيەگە اكەلگەن قازاق ايەلىن سوڭعى رەت قاشان ەستىپ ەدىم» دەپ ويلانىپ ۇلگەرگەنشە بولمادى, الاسا بويلى, شاعىن دەنەلى جاڭاقورعاندىق انامىز بالالارىنىڭ اتىن سانامالاي جونەلدى.

– ۇلكەنىم – اقنۇر, سوسىن – گۇلنۇر, نۇرگۇل, نۇرماحان, نۇرسۇلتان, نۇرلان, نۇربولات, ىممم, – دەپ ەرنىن تىستەلەپ ءسال ويلاندى دا, قايتا جالعاستىردى. – نۇرجامال, نۇرسۇلۋ, نۇرجىگىت, نۇرعالي, بالنۇر, نۇردانا.

– بارلىعى «نۇر» ەكەن, – دەدىم مەن. ءتىپتى بۇرىننان ءبىلىپ تۇرسام دا, كۇلاش اپا ۇل مەن قىزدى سانا­ما­لاعاندا تاڭدانىسىمدى جاسىرا الماعانمىن.

– قاينىلارىمنىڭ ءۇيشاشار­لارى دا وسىنداي عوي, – دەدى ول بۇل ازدىق ەتسە, تاعى دا بار دەگەندەي كوزقاراسپەن.

– راس پا؟

– وسى ۇيدەگى اعاڭنان كە­يىن­گى ەكى ۇلدىڭ بالالارىنىڭ اتىنا «نۇر» ءسوزى باسى نە اياعىندا تىركەسكەن, – دەدى اڭقىلداي ك ۇلىپ.

– اتتارىن ايتىڭىزشى.

– قاسىمبەكتىڭ بالالارى اينۇر, نۇرلىبەك, نۇرمان, ودان كە­يىن كىم ەدى؟ وسى جولى بالالار ەسى­مىنەن شاتاسا باستاعان كۇلاش اپاعا كىشى قىزى كومەكتەستى.

– ماما, نۇرداۋلەت, سوسىن نۇربەرگەن, – دەپ دەمەپ جىبەرگەن سول ەدى, اپامىز ءارى قاراي ىلە كەتتى.

– ءاا, ءيا, ودان سوڭ نۇرتورە, نۇرايلىم, ءنۇربيبى. بۇل ورتانشى قاينىمنىڭ سەگىز بالاسى. كىشى قاينىم اسقاردان – نۇرجان, نۇرمۇحاممەد, نۇرلىباي, نۇريسلام.

– 25 «نۇر» ەكەن, – دەدىم مەن ىشتەي ەسەپتەپ بولعان سوڭ تاپقىرلىق تانىتقانداي.

– ەنەمنىڭ قويعانى كوبىسى. ءبىز نەگىزى ءۇش كەلىن ءبىر شاڭىراق استىندا 30 جىل تۇرعانبىز. شىناشاقتاي كەمپىر ءۇش كەلىندى 30 جىل قازاقي داستۇرمەن تاربيە­لەگەن. سول ەنەمنىڭ ايتقانى عوي. مىنا بالالاردىڭ اتىن «نۇر» سوزىنەن باسقاعا اۋىستىرعىمىز كەلەدى عوي. ەنەم مارقۇم «مەنىڭ ەرتەڭ تالقانىم تاۋسىلار, سول كەزدە «لاۋرا-پاۋرا», «ايدا-ساي­داڭدى» قويىپ الارسىڭدار» دەپ ءبىر-اق رەت كەسىپ ايتتى. سول «نۇردان» الىستامادىق, سول نۇرعا شومىلعان باقىتتى اۋلەتپىز, مىڭ شۇكىر.

– جەرگىلىكتى جەردىڭ اتقامى­نەر­لەرى كومەكتەسىپ تۇراتىن شى­عار...

– شىراعىم-اي, قول جا­­يىپ بارۋعا جوقپىن. ءار بالا ءوز نە­سى­بەسىمەن تۋىلادى. 25 بالا كەشەگى كۇنگە دەيىن, دۇرىسى 2010 جىلعا دەيىن ءبىر داستارقان با­سىندا تاماق ءىشىپ, ءبىرىنىڭ كيى­مىن ءبىرى كيىپ, تاتۋ ءوستى عوي, قاراعىم. سەنسەڭ ايتايىن, تۇسكە دەيىن وقيتىن ۇلدىڭ اياق كيىمىن وعان تەتەلەس ءىنىسى ەسىك بۇرىشىندا كۇتىپ تۇراتىن. ويتكەنى تۇستەن كەيىن ساباققا بارۋعا اعاسىنىڭ اياق كيىمى كەرەك. سول كەزدە بارىنە بىردەي كيىم قايدا؟ قازىر نە كەرەك, ءبارى بار. ەڭبەك ەت, اقشا تاپ, دۇكەندە تولىپ تۇر.

راسىمەن, وتباسى بىرلىگىن بەكەمدەگەن اۋلەتتىڭ كوپبالالى بول­عانىمەن قويماي, قازاقى ەسىمدى بەرىك ۇستانۋىندا دا ۇلكەن ءمان بار. كەيىنگى جىلدارى تىم ءمانى قاشىڭقىراعان ەسىمدەردى ەستىپ ءجۇرمىز. ماعىناسىن دا اشىپ ايتا المايمىز. ەسىم تاڭ­داۋدا وزگەلەرگە ەلىكتەۋ باسىم عوي بىزدە. مويىنداۋ كەرەك.

ايتپاقشى, پايعامبار جاسىنان اسقان وتاعاسى اسىلبەك يساەۆ ۇلدارىن ەڭبەككە تاربيە­لەپ, ۇستالىقتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتكەن. سودان بولار, قارا ەڭبەكتىڭ ار­قاسىندا بۇل وتبا­سى­نىڭ داستار­قانى ادال. بالالار تاربيەسىندە قالعىماي, قازاقى ايەلدىڭ بەينە­سىن بىزدەن الىس­تات­پا­عان كۇلاش ءجۇنىسوۆا اپانىڭ تىلەگى بىرەۋ-اق.

– كورگەن جەردە, اعايىن اراسىندا, توي-دومالاقتا ءبىر-اق ءسوز ايتامىن. مەنىڭ جولىمدى بەرسىن. كەيبىر كەلىندەر مۇرنىن تىرجيتادى. ىشتەي جاقتىرماس. مەن ايتا بەرەم سوندا دا. قۇداي ءوزى بەردى مە, ولتىرمەيدى. نەسىبەسىن قوسا بەرەدى. تۋىڭدار دەيمىن. بالاڭ كوپ بولسا, باۋىرمال بولادى, ءبىر-ءبىرىن كوتەرىپ باعادى. ءبىر-ەكەۋمەن شەكتەلىپ, ءبىز وسپەيمىز عوي...

جاڭاقورعاندىق انانىڭ ءسوزىن اينا-قاتەسىز قاعازعا وسىلاي ءتۇسىردىم. ويتكەنى شىنايى لەبىزى ەدى. بىزگە دە جەتىسپەي جۇرگەنى وسى عوي.