بىلىكتى دارىگەرلەر – ۇلت ساۋلىعىنىڭ عانا ەمەس, ەل دامۋىنىڭ كورسەتكىشى. ءبىلىمى تەرەڭ, تاجىريبەسى تولىسقان, ىزدەنىمپاز دارىگەرلەر كوپ بولسا, ەلدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا وركەندەيدى. سوندىقتان دا مەديتسينا سالاسىنا ساپالى كادرلار قاجەت.
سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە وزگەرىس كوپ. دارىگەرلەر شەتەلدە ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, الەمگە تانىمال ۇزدىك كلينيكالاردا كاسىبي شەبەرلىكتەرىن شىڭداپ جاتىر. عىلىم مەن ءبىلىم وركەندەپ, اقپاراتتىق تەحنولوگيا دامىپ جاتقان زاماندا جاڭالىقتى جاتسىنباعان ابزال. قازاقستانداعى جوعارى وقۋ ورىندارى تەك وتاندىق قانا ەمەس, شەت ەلدەرگە دە مەديتسينا ماماندارىن دايارلاپ جاتىر. س.ج. اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ حالىقارالىق فاكۋلتەت دەكانى نۇرجامال جاردەماليەۆامەن سۇحباتتا مەديتسينا ماماندارىن دايارلاۋداعى جاڭاشىلدىقتى سۇرادىق.
- نۇرجامال جەڭىسقىزى, مەديتسينا ماماندارىن دايارلاۋ ىسىندە وزگەرىستەر, جاڭاشىلدىقتار كوپ ەكەن, تارقاتا ايتساڭىز.
- وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, س.ج. اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ - بۇل قازاقستاننىڭ مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرى اراسىندا تامىرى تەرەڭگە بويلاعان وقۋ ورنى. 94 جىلدىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ, سونداي-اق جاقىن جانە الىس ەلدەردىڭ مەديتسيناسىنىڭ ماقتانىشى بولىپ جۇرگەن تالاي ساڭلاقتاردى دايىنداپ شىعاردى. جاقىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: ء«بىز, وزىق ويلاۋشى ەل رەتىندە, تەك العا قاراي قاراۋعا ءتيىسپىز...», دەدى. پروگرەسس, وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ءبىر ورىندا تۇرمايدى, ونىڭ ىشىندە مەديتسينالىق ءبىلىم-عىلىم كۇن ساناپ دامىپ كەلەدى. مەديتسينا تەرەڭىرەك تانىلادى, ءبىلىم جەتىلدىرىلەدى. حالىقارالىق فاكۋلتەتتە ستۋدەنتتەر اعىلشىن تىلىندە ەكى ماماندىق – «جالپى مەديتسينا» جانە «پەدياتريا» بويىنشا وقيدى. وسى ەكى ماماندىق بويىنشا ەكى جىلدا وقۋ پروتسەسى ءۇيمب (ۇزدىكسىز ينتەگراتسيالانعان مەديتسينالىق ءبىلىم) باعدارلاماسى ارقىلى وقىتىلادى. جانە ءۇش ءبىلىم دەڭگەيىن بىرىكتىرەتىن 6 جىلدىق باعدارلاما بار: باكالاۆريات, ينتەرناتۋرا جانە ماگيستراتۋرا.
- حالىقارالىق فاكۋلتەت سانالعاندىقتان شەتەلگە قاجەتتى مەديتسينا ماماندارىن دا وقىتاسىزدار.
– قازۇمۋ حالىقارالىق فاكۋلتەتى بەرتىندە اشىلدى, بيىل سەگىز جىل تولدى. وسى كەزەڭدە 974 ستۋدەنت تۇلەپ ۇشتى, ونىڭ ىشىندە 777 ستۋدەنت وزگە مەملەكەتتەردەن كەلگەن. تۇلەكتەرىمىز ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە, الىس-جاقىن ەلدەردە جەمىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ فاكۋلتەتتە 3044 ستۋدەنت وقيدى, ونىڭ ىشىندە 2700-ءى الەمنىڭ 36 ەلىنەن كەلگەن شەتەلدىكتەر, قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا ەڭ كوپ شەتەلدىك ستۋدەنتتەر ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە وقيدى.
2021 جىلدان باستاپ ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت QS World University Ranking الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ەڭ ەليتالىق رەيتينگىنىڭ قۇرامىندا بولدى, سول جىلى ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ 60% كىرىپ, بۇكىل الەم بويىنشا توپ 1000-عا كىرەتىن 4 مەديتسينالىق جوو-نىڭ ءبىرى سانالدى. 2023 جىلى QS Stars قازۇمۋ «وقىتۋ» جانە «جۇمىسقا ورنالاستىرۋ» ساناتتارى بويىنشا 5 جۇلدىز جانە «ينتەرناتسيونالداندىرۋ» ساناتى بويىنشا 4 جۇلدىز بەردى. بۇل ساناتتار ۋنيۆەرسيتەت ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى, ويتكەنى ولار ونىڭ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى ءمانى سانالادى.
ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەردى اعىلشىن ءتىلدى 400-دەن استام وقىتۋشى وقىتادى, ولاردىڭ 27-ءسى ءۇندىستان, پاكىستان, اۋعانستان, رەسەي جانە ت.ب. شەتەلدىك ازاماتتار. سونداي-اق حالىقارالىق فاكۋلتەت ستۋدەنتتەرى قازۇمۋ ۇزدىك كلينيتسيستەرى مەن الەمنىڭ ەڭ ۇلى عالىمدارى-ۆيزيتينگ-پروفەسسورلارىنىڭ دارىستەرى مەن ماستەر-كلاستارىنا قاتىسا الادى, سونىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەر كوپتەگەن حالىقارالىق پاندىك جانە كلينيكالىق وليمپيادالارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورالىپ ءجۇر.
جىل سايىن اكادەميالىق موبيلدىلىك باعدارلاماسى اياسىندا فاكۋلتەتتە نەگىزىنەن ەۋروپا ەلدەرىنەن (رۋمىنيا, پولشا, اۆستراليا, تۇركيا, مىسىر, يسپانيا, سلوۆاكيا, گەرمانيا) شەتەلدىك ستۋدەنتتەر وقيدى. قازۇمۋ ءبىلىم الۋشىلارى ءۇشىن شەتەلدە وقۋ اكادەميالىق جولدىڭ كەز كەلگەن كەزەڭىندە قولجەتىمدى. سونىمەن, سوڭعى 4 جىلدا حالىقارالىق فاكۋلتەتتىڭ ستۋدەنتتەرى اقش جوعارى وقۋ ورىندارىندا (دجونس حوپكينس ۋنيۆەرسيتەتى, ۆايومينگ ۋنيۆەرسيتەتى, وڭتۇستىك ينديانا ۋنيۆەرسيتەتى, ليتۆا دەنساۋلىق تۋرالى عىلىم ۋنيۆەرسيتەتى جانە ت.ب.) وقىدى. KazMSA جەلىسى بويىنشا حالىقارالىق فاكۋلتەت ستۋدەنتتەرى تۇركياعا, مىسىرعا, فرانتسياعا, گەرمانياعا جانە پولشاعا باردى. 2023 جىلى قازاقستاندا العاش رەت قازۇمۋ بازاسىندا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ەۋروپالىق بيۋروسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى. ەۋروپانىڭ ونداعان ەلدەرىنەن ساراپشىلار دەلەگاتسياسىنىڭ قوناقتا بولۋى ء بىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە دەگەن قىزىعۋشىلىق الەمدىك ارەنادا ايتارلىقتاي ارتۋىنا سەرپىن بەرىپ, سەپتىگىن تيگىزدى.
- ءسىز ايتقان 36 ەلدەن كەلگەن ستۋدەنتتەر ءبىزدىڭ ەلدە اۋەلى نەنى باعالايدى؟ جالپى بىزدە ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىم الۋىنا قانداي جاعدايلار جاسالعان؟
- ەلىمىزدە مەديتسينا سالاسىن دامىتۋ - قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل ماسەلەگە ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. ماسەلەن, 2023 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى جولداۋىندا: «دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ءۇشىن دارىگەرلەردى دايارلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ قاجەت. مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا كوپسالالى اۋرۋحانالار مەن كلينيكالار اشىلادى... مۇنىڭ ءبارى ۇلت دەنساۋلىعىن سوزبەن ەمەس, ءىس جۇزىندە جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدى» دەگەن ەدى. مەن دە بۇل پىكىردى قولدايمىن. ءبىزدىڭ شاكىرتتەرىمىز تەوريا مەن پراكتيكانى قاتار الىپ جۇرەدى. پراكتيكالىق داعدىلاردى پىسىقتاۋ ارقىلى تەوريالىق ءبىلىمدى نىعايتۋعا مۇمكىندىكتەر مول. بۇل تۇرعىدا ءبىز ساپالى ماماندار دايارلاپ جۇرگەندىكتەن وزگە ەلدەردىڭ قىزىعۋشلىعى وتە جوعارى. ونى جوعارىدا ناقتى فاكتىلەرمەن ايتتىم.
مەملەكەت قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ۋنيۆەرسيتەتتە شەتەلدىك ستۋدەنتتەر ءۇشىن قولايلى اتموسفەرا, بارلىق جاعداي جاسالعان. 420 ورىنعا جۋىق جەكە جاتاقحانا بولىنگەن. بارلىق ءبىلىم الۋشىلار قازۇمۋ-دىڭ 3 كلينيكاسىنا جانە الماتى مەن الماتى وبلىسىنىڭ 147 كلينيكالىق بازاسىنا ەركىن قول جەتكىزە الادى. وندا شاكىرتتەرىمىزدى ەلىمىزدىڭ ۇزدىك كلينيتسيستەرى - ەڭ تانىمال, ەڭ بىلىكتى دارىگەرلەر وقىتادى.
حالىقارالىق فاكۋلتەت تالىمگەرلەرى ءتۇرلى ستۋدەنتتىك ۇيىمداردىڭ قۇرامىندا ۋنيۆەرسيتەت ومىرىنە بەلسەندى قاتىسادى. ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتىك ۇيىمداردىڭ جارمەڭكەلەرى ۇنەمى وتكىزىلىپ تۇرادى. قازۇمۋ-دىڭ ەڭ كوپۇلتتى فاكۋلتەتىنىڭ مادەنيەت كۇندەرى اتاپ وتىلەدى, وندا ستۋدەنتتەر وزدەرىنىڭ مۋزىكالىق جانە اسپازدىق شەبەرلىكتەرىن شىڭدايدى.
جالپى بىزدە شەتەلدىك ستۋدەنتتەر وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىنان باستاپ كەلدى دە, العاشىندا ورىس تىلىندە وقىدى. اعىلشىن تىلىندە شەتەلدىك ستۋدەنتتەر 2006 جىلدان باستاپ ءدارىس الا باستادى. قازىرگى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ تۇلەكتەر بۇكىل الەمدە جۇمىس ىستەيدى, جوعارى دەڭگەيلى جەتەكشى ماماندار سانالادى. اراسىندا تانىمال كلينيكالاردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى دا بار.
قازاقستاندا مەديتسينالىق ءبىلىم بەرۋدىڭ كوشباسشىسى رەتىندە ءبىزدىڭ ءبىلىم ورداسى شەت ەلدەردىڭ جاستارى اراسىندا وتە تانىمال جانە ۇلكەن سۇرانىسقا يە. ويتكەنى ءبىزدىڭ وقۋ ورنىندا العان ءبىلىم دەڭگەيى تۇلەكتەردىڭ 70% ءبىرىنشى رەت ءوز ەلىندە بىلىكتىلىك ەمتيحانىن تاپسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتە مامان دايارلاۋ ساپاسىنىڭ جوعارى ەكەنىنىڭ ءبىر دالەلى.
– بۇگىندە قانداي عىلىمي ماسەلەلەر وزەكتى سانالادى؟ ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم الۋمەن قاتار, عىلىممەن اينالىسىپ, مەديتسينانىڭ وركەندەۋىنە ۇلەس قوسامىن دەيتىن جاستار شوعىرى قالىڭ با؟
– مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالارعا سايكەس, عىلىمي الەۋەتتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان نەگىزگى ءىس-شارالار بەلگىلەندى: جاس عالىمداردىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرىنە جىل سايىن قوسىمشا قاراجات ءبولۋ, قولدانبالى عىلىمدى, ونىڭ ىشىندە بيزنەستىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرىن قارجىلاندىرۋ ەسەبىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ۇلعايتۋ, سونداي-اق عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ ءۇشىن, اتاپ ايتقاندا, جىل سايىنعى گرانتتار ءبولۋ ارقىلى جاعداي جاساۋ, جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ءىرى كاسىپورىنداردىڭ جانىنان مامانداندىرىلعان ينجينيرينگتىك ورتالىقتاردى, عىلىمي-تەحنيكالىق پاركتەردى قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ.
جوعارىدا اتالعان رەفورمالار اياسىندا 2023 جىلى قازۇمۋ «Asfen.forum, جاڭا بۋىن-2023» 1-ءشى حالىقارالىق فورۋمى وتكىزىلدى. فورۋمعا كۇندىزگى جانە قاشىقتان 1000-نان استام ادام قاتىستى, پلەنارلىق وتىرىس پەن سەكتسيالاردا 252 بايانداما تىڭدالدى. فورۋم بارىسىندا جارقىن تالانتتى جاس عالىمدار وزدەرىن كورسەتۋگە, جەتىستىكتەرىمەن بولىسۋگە جانە الەمدەگى ەڭ جاقسى كلينيكالار مەن ۇلى عالىمداردىڭ ۇسىنىسى نەمەسە كەڭەسىن الۋعا تاماشا مۇمكىندىك تۋدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ءۇندىستان كلينيكالارىمەن ستۋدەنتتەرىمىزدىڭ كوشپەلى پراكتيكاسىن ۇيىمداستىرۋ تۇرعىسىنان كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتىر, سونداي-اق قازۇمۋ ستۋدەنتتەرى مەن وقىتۋشىلارىنىڭ اكادەميالىق موبيلدىلىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ۇندىستانداعى مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم جاساسۋ قاراستىرىلىپ جاتىر.
جالپى, ءبىز ستۋدەنتتەرگە ەڭ جاقسى مەديتسينالىق ءبىلىم بەرۋدى جالعاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قازۇمۋ كوپتەگەن ەلدەردىڭ تالاپكەرلەرىنىڭ ءبىزدىڭ ستۋدەنت بولۋعا نيەت بىلدىرگەن رەكرۋتەر كومپانيالارىنا جۇگىنەدى, سوندىقتان جاقىن ارادا ءبىزدىڭ گەوگرافيامىز كەڭەيەدى. بۇل ارينە ءبىزدى باسكەگە قابىلەتتى ەتە تۇسەدى.