ەلىمىزدە جاستاردىڭ اۋىر قىلمىسقا بارۋ فاكتىسى ازايماي تۇر. ستاتيستيكانى باعدارلاساق, كەيىنگى ءۇش جىلدا كامەلەت جاسىنا تولماعان بەس مىڭعا جۋىق بالا اۋىر قىلمىس جاساعان. وڭ-سولىن باعامداپ ۇلگەرمەگەن جەتكىنشەكتەر, اسىرەسە توناۋ, قاراقشىلىقتان بولەك, ەسىرتكىگە ءۇيىر كورىنەدى.
باس پروكۋراتۋرا قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋسلان الكەنەۆ جاسوسپىرىمدەر قىلمىسى تۇراقتى ءوسۋ ۇردىسىنە يە ەكەنىن مالىمدەدى. جازاعا تارتىلعان جاسوسپىرىمدەر ماسەلەسى «Amanat» پارتياسى جانىنداعى جاستاردى قولداۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا كەڭىنەن تالقىلاندى.
– كەيىنگى ءۇش جىلدا قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە 4 919 كامەلەتكە تولماعان ءجاسوسپىرىم تارتىلدى. جاسوسپىرىمدەر جاساعان قىلمىستاردىڭ نەگىزگى تۇرلەرى – ۇرلىق, توناۋ, بۇزاقىلىق, الاياقتىق, ەسىرتكى قىلمىسى جانە جىنىستىق قاتىناسقا قاتىستى قىلمىستار. الاياقتىق پەن ەسىرتكى قىلمىستارىن جاساۋدا ۇستالعان جاسوسپىرىمدەر سانىنىڭ ايتارلىقتاي ءوسۋى ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى. بالالار قىلمىسىنىڭ ءوسۋ سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – «تاۋەكەل توبىنداعى» كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قاراۋسىز قالۋى جانە ولاردىڭ ساباقتان تىس ۋاقىتتا باقىلاۋسىز ءجۇرۋى. قىلمىس جاساعان كامەلەتكە تولماعانداردىڭ جالپى سانىنىڭ 48%-ى نەمەسە جارتىسى ەش جەردە وقىمايدى نەمەسە جۇمىسسىز جۇرگەندەر. وتكەن جىلعى تالداۋ كورسەتكەندەي, بۇل نەگىزىنەن 9-سىنىپتان كەيىن وقۋىن جالعاستىرماعان بالالار, – دەدى ر.الكەنەۆ.
كوميتەت وكىلى كامەلەت جاسىنا تولماعانداردىڭ قىلمىسىنىڭ وسۋىنە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پروفيلاكتيكالىق جۇمىستى دۇرىس ۇيىمداستىرماۋى جانە يۋۆەنالدى پوليتسيا ىقپالىنىڭ بولماۋى دا سەبەپ دەپ وتىر. ال وتىرىسقا جينالعاندار پروبلەمانىڭ نەگىزگى وزەگى جاستاردىڭ بويىنداعى تاربيەدە دەگەن پىكىردى ورتاعا سالدى.
– وتباسىنداعى سۇيىسپەنشىلىكتەن باستاۋ الاتىن پاتريوتتىق سەزىم كەمەلدەنۋ جولىندا سان ءتۇرلى كەزەڭنەن ءوتىپ, جالپىحالىقتىق پاتريوتتىق ساناعا, ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىككە ۇلاسادى. ول – الەۋمەتتىك قۇبىلىس رەتىندە كەز كەلگەن ۇلت پەن مەملەكەتتىلىكتىڭ دامۋىنىڭ نەگىزى. ءپاتريوتيزمدى قوعامدىق سانانىڭ ەڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى رەتىندە جەتە باعالاماۋ قوعام مەن مەملەكەتتىڭ السىرەۋىنە اكەلەدى, – دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى نارتاي سارسەنعاليەۆ.
جيىندا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى تاربيە جۇمىسى جانە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى مەرۋەرت مەدەتبەكوۆا پاتريوتتىق سەزىمدى قالىپتاستىرۋ بويىنشا جاسالعان جۇمىستارعا توقتالدى. سالا وكىلى مەكتەپكە دەيىنگى, جالپى ورتا, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ تاربيە مازمۇنىنا ء«بىرتۇتاس تاربيە» باعدارلاماسى بىلتىر قىركۇيەك ايىندا ەنگىزىلگەنىن, باعدارلاما ۇلتتىق, ادامي قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەنىن ايتتى.
– قۇجاتتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى تاربيە جۇمىسىن تولىققاندى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ بويىندا قالىپتاستىرىلۋعا ءتيىس قۇندىلىقتار مەن تاربيەنىڭ ماقساتى, مىندەتتەرى ايقىندالدى. بالانىڭ ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋ, ساباقتان تىس ۋاقىتتاعى سىنىپتان تىس ءىس-شارالارمەن قامتۋ ماڭىزدى. قازىرگى قوعام وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋگە, اتاپ ايتقاندا, ءوز بەتىنشە شەشىم قابىلدايتىن, ىنتىماقتاستىق جاساۋعا قابىلەتتى, باستاماشىل ادامداردى تاربيەلەۋگە جاڭا تالاپتار قويىپ وتىر. مۇنداي قاسيەتتەر بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردە ادامگەرشىلىك ماقساتتارى بار قوعامدىق قوزعالىستا قالىپتاسادى, – دەدى ول.
ءوز كەزەگىندە ءماجىلىس دەپۋتاتى جارقىنبەك امانتاي مۋزەي ارالاتىپ, كوك تۋدى جەلبىرەتۋمەن پاتريوتتىق سەزىم قالىپتاسپايتىنىن اشىق سىنعا الدى. دەپۋتات بۇل باعىتتا كورەيا مەن جاپونيا تاجىريبەسىن قاراستىرۋدى دا ۇسىندى.
– ءبىز بالالاردى تاربيەلەۋگە كەلگەندە ونىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا, بولمەسىنىڭ قانشا شارشى مەتر بولۋىنا, اتا-اناسىنىڭ داۋىس كوتەرىپ ۇرىسپاۋىنا قاتتى ءمان بەرىپ كەتتىك. بىراق بۇل «جاناشىرلىق» قوعامداعى تاربيەگە, «تولىق ادامدى» قالىپتاستىرۋعا اسەر ەتپەيتىنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. قازىر قوعامدا كىمدەر كوبىرەك ناسيحاتتالىپ جاتىر دەگەن سۇراق بار. تەلەارنالار مەن ينتەرنەت رەسۋرستارىندا بۇگىنگىنىڭ باتىرلارى, ەڭبەك ادامدارى جۇلدىزعا اينالعان كەزدە عانا پاتريوتتىقتى قالىپتاستىراتىن مەملەكەتكە بەت بۇرامىز. ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن شوۋ-بيزنەس جۇلدىزدارىن ناسيحاتتاپ, رەيتينگتىڭ سوڭىنا ءتۇسىپ كەتكەنىمىزدى كورسەتەمىز. بالا قۇقىعى دەگەن ۇعىممەن الەمنىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن الدىق دەگەن ويمەن, توزىق تاجىريبەسىن العانىمىزدى ونىڭ سالدارىنان كورۋگە بولادى. 700 بالانى مۋزەي ارالاتتىق دەگەن ناتيجە ەمەس. كوك تۋدى جەلبىرەتۋمەن عانا يدەولوگيانى قالىپتاستىرا المايمىز, – دەدى دەپۋتات.
ال مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جاستار جانە وتباسى ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى قايرات قامباروۆ وتانشىلدىق جانە مەملەكەتشىلدىك قاسيەت ءار بالانىڭ بويىنان تابىلۋى قاجەت دەپ سانايدى.
– بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى شىنايى پاتريوتتىق سەزىمگە تاربيەلەيتىن پاتريوتتىق ۇيىمداردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ – ماڭىزدى ءىس. وتاندى ءسۇيۋ وتباسىنان باستاۋ الاتىندىقتان, تاربيە بەرۋ دە سول ورتادان قالىپتاسۋى قاجەت. ءوزىڭ تۇراتىن ءۇيدى, اۋلاڭدى, قالاڭدى تازا ۇستاۋ, قوعامدىق ورىنداردى بۇلدىرمەۋ, ۇقىپتى بولۋ – اينالاڭنان, وسكەن ورتاڭنان باستالاتىن تاربيە ەكەنى بەلگىلى,– دەدى مينيسترلىك وكىلى.
جيىن سوڭىندا نارتاي سارسەنعاليەۆ بىلتىر اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالدى. ونىڭ سوزىنشە, مامىر ايىنان باستاپ رەسپۋبليكالىق جاستاردى قولداۋ كەڭەسىنىڭ 7 وتىرىسى وتكەن. سونداي-اق 79 ايماقتىق كەڭەس وتىرىسى ۇيىمداستىرىلعان. وندا 195 سۇراق قاراستىرىلىپ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا 302 ۇسىنىم بەرىلىپتى.
– كەڭەس وتىرىستارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا 133 ۇسىنىم جولداندى, قازىرگى تاڭدا ونىڭ 122-ءسى ورىندالىپ, 11-ءى قارالىپ جاتىر. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ 20 ايماعىندا وڭىرلىك جاستاردى قولداۋ كەڭەسى قىزمەت اتقارادى. كەڭەس قۇرامى بىلىكتىلىك تالاپتارىنا ساي ارنايى كۆوتا ارقىلى جاساقتالعان. ءبىز بارلىق سالانى قامتۋدى تىرىستىق. وسى ارقىلى ءار سالانىڭ وزەكتى سۇراقتارىن اشىق ايتاتىن ازاماتتاردى ءبىر ارناعا توعىستىرا الدىق, – دەدى نارتاي سارسەنعاليەۆ.