كەيىنگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە كرەاتيۆتى يندۋسترياعا باسا ءمان بەرىلىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى بىلتىرعى جولداۋىندا كرەاتيۆتى يندۋستريانى ەكونوميكانى وركەندەتەتىن, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا ىقپال ەتەتىن باعىت رەتىندە اتاپ وتكەن ەدى. «قازىرگى زاماندا ازاماتتاردىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىنە جانە زياتكەرلىك كاپيتالىنا ارقا سۇيەيتىن «كرەاتيۆتى ءوندىرىس» سالالارى شىنايى ينكليۋزيۆتى ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ قاينار كوزى سانالادى. بۇل از دەسەڭىز, كرەاتيۆتى ەكونوميكا دارىندى ءارى شىعارماشىل ادامداردى وزىنە تارتاتىن ءىرى قالالاردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋشى كۇشكە اينالدى. قازاقستاندا بۇل سالا ءالى دامىماعان. كرەاتيۆتى يندۋستريانىڭ ىشكى جالپى ونىمدەگى ۇلەسى ءبىر پايىزعا دا جەتپەيدى, جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى ۇلەسى وتە تومەن», دەگەن ەدى ق.توقاەۆ.
وسى ورايدا پرەزيدەنت جولداۋىندا بىرقاتار تاپسىرما بەردى. ماسەلەن, قازىرگى تاڭدا كرەاتيۆتى يندۋستريا ورتالىقتارى 3 ءىرى قالادا (استانا, الماتى, شىمكەنت) شوعىرلانعانىن, وڭىرلەر نازاردان تىس قالىپ وتىرعانىنا توقتالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پايىمداۋىنشا, دارىندى ازاماتتاردى وزىنە تارتاتىن ورىندار, ياعني كرەاتيۆتى يندۋستريا نىساندارى بارلىق وبلىس ورتالىعىندا بولۋعا ءتيىس. وندا كرەاتيۆتى ادامداردىڭ ءوز ءونىمىن كوممەرتسيالاندىرۋىنا كومەك كورسەتىلۋى كەرەك.
بۇگىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا قىزۋ جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. ماسەلەن, جۋىردا عانا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ۇلتتىق ەكونوميكا جانە قارجى مينيسترلىكتەرىمەن بىرگە كەشەندى شارا قابىلداپ, شىعارماشىلىق سۋبەكتىلەرىنە سالىناتىن سالىق جەڭىلدەتىلدى. ۇكىمەت قاۋلىسىنا سايكەس, 40 قىزمەت ءتۇرى ارنايى بولشەك سالىق رەجىمىنە ءوتتى. ياعني بيزنەس كتس, جەكە تابىس سالىعى, ققس تولەۋدەن بوساتىلدى.
«اتالعان قىزمەت تۇرلەرىمەن اينالىساتىن سۋبەكتىلەر ەندى بىرىڭعاي سالىقتى عانا تولەيدى. بۇل جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن 2%-دان 4%-عا دەيىن, جشس ءۇشىن 8%-عا دەيىن بولادى. تەك كومپانيانىڭ جىلدىق اينالىمى 2,2 ملرد تەڭگەدەن اسپاۋى, ال شتاتتا 200 ادامنان كوپ بولماۋى قاجەت. سالىقتى جەڭىلدەتۋ كينو, بەينەكونتەنت پەن تەلەباعدارلامالاردى وندىرۋگە جانە ودان كەيىنگى وندىرىسكە, مۋزىكالىق شىعارمالارعا دىبىس جازۋ مەن باسىپ شىعارۋعا, تەاتر جانە مۋزەي ونەرىنە, ساۋلەت جانە ديزاينعا, قولونەر بۇيىمدارىنا, حالىق شىعارماشىلىعىنا جانە كادەسىيلار وندىرىسىنە اسەر ەتەدى», دەيدى مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا.
مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى كرەاتيۆتى يندۋستريالار دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى گ ۇلىسحان ناحباەۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا «كرەاتيۆ حاب «حالىقارالىق كرەاتيۆتى يندۋستريا ورتالىعى» كورپوراتيۆتىك قورىن (بۇدان ءارى – قور) قۇرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«قوردىڭ نەگىزگى ماقساتى – قارجىلىق قولداۋ, تالانتتاردى ىزدەۋ, ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ, سونداي-اق زياتكەرلىك قىزمەت ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋعا جانە كوممەرتسيالاندىرۋعا جاردەمدەسۋ ارقىلى كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى دامىتۋ بولىپ تابىلادى. بۇگىندە قوردىڭ جۇمىس ىستەۋ تەتىكتەرى مەن بولاشاقتاعى جوسپارى تالقىلانىپ جاتىر. كرەاتيۆتى يندۋستريا تاۋەكەلدىڭ جوعارى دەڭگەيىنە بايلانىستى بيۋدجەت قاراجاتىن ەمەس, ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋدى كوزدەيدى», دەيدى دەپارتامەنت باسشىسى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, بۇگىندە 133 مىڭنان استام ادام كرەاتيۆتى يندۋستريا سالاسىندا جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار 39 564 شاعىن جانە ورتا بيزنەس تىركەلگەن. حالىقارالىق قولونەرشىلەر اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, «التىن وردا» ديزاين ءۇيىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, شەبەر ىرزا تۇرسىنزادا كرەاتيۆتى يندۋستريا قازاقتا باعزىدان دامىپ كەلە جاتقان ەكونوميكانىڭ كونە سالاسى ەكەنىن ايتادى.
ء«بىزدىڭ حالىق ءوزى جاراتىلىسىنان شىعارماشىلىققا جاقىن. ماسەلەن, قازاق ءۇيدى الايىق, الاقانداي ۇيدە انالارىمىز ءتوردىڭ ورنىن بولەك, قىزدىڭ ورنىن, اكەنىڭ ورنىن, اس پەن وشاقتىڭ ورنىن بولەك قويىپ, ءىشىن قول ەڭبەگىمەن اشەكەيلەگەن. كيىز باسۋ, الاشا تەرۋ, كەستەلەۋ, قۇراق, ويۋ... سونىڭ ءبارىنىڭ مودەلىن ولارعا ەشكىم بەرگەن جوق, ءوز قيالىمەن, شابىتپەن, ىشكى ويىنان دامىتىپ, الاقانداي قاراشاڭىراعىن بەزەندىرگەن. ناعىز كرەاتيۆتى يندۋستريانىڭ باعزى زاماننان كەلە جاتقان كورىنىسى وسى», دەيدى شەبەر.
سونداي-اق ول كرەاتيۆتى يندۋستريا يدەولوگيانى ناسيحاتتاۋدىڭ جاقسى ءبىر قۇرالى بولىپ وتىرعانىن دا اتاپ ءوتتى.
ء«بىز – قولونەرشىلەر, قازاقتىڭ ءتول ونەرىن جاڭعىرتامىز. وسى سياقتى كينولار دا وتاندىق ءونىمدى ناسيحاتتاسا ەكەن دەيمىن. كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتۋ تۇرعىسىندا يدەولوگيالىق جاعىن دا ەسكەرۋىمىز كەرەك. جارىققا شىعاتىن, حالىققا ۇسىنىلاتىن كەز كەلگەن تۋىندى نەمەسە ءونىم جاناما تۇردە وتاندىق ءونىمدى ءۇنسىز بولسا دا جارنامالاپ ءوتۋى كەرەك», دەدى ى.تۇرسىنزادا.
كينوداعى جاستار شىعارماشىلىعىن جانە كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيانى دامىتۋ جونىندەگى «Startkino» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ارمان ءالىمجانوۆ بۇگىندە جارىق كورىپ جاتقان تاريحي كينولاردىڭ كوبىسى مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن شىعىپ جاتقانىن ايتتى. سونداي-اق كينوتەاترلاردا ۇسىنىلىپ جاتقان كومەديالىق فيلمدەر ءوز قارجىسىنا تۇسىرىلەدى. ال اتالعان پلاتفورما جاستار اراسىنداعى اۆتورلىق جانە موبيلدىك كينو باعىتىندا جۇمىس جاساپ جاتىر.
ء«بىزدىڭ جوبالاردىڭ وسى كۇنگە دەيىن كاسىبي نارىققا شىقپاۋىنىڭ ءبىر سەبەبى, ءوزىمىزدىڭ تاپقان قاراجاتىمىزدان ارتىق قولدانا الماي وتىرمىز. ماسەلەن, ءبىر جوبانىڭ بيۋدجەتى ونىڭ شىعىندارىنان – جالاقى سالىعى مەن جالپى سالىقتاردان, كەرەكتى جابدىقتاردان ارتىلمايدى. ەندى بيىلدان باستاپ كرەاتيۆتى يندۋسترياعا سالىق جەڭىلدەتىلدى. بۇل از بولسا دا جاڭادان باستاپ كەلە جاتقان جاس پروداكشن ستۋديالارعا وتە جاقسى مۇمكىندىك. بىراق بۇل تەتىكتى تەرەڭدەتە دامىتۋ ءۇشىن ساراپشى كەڭەس قۇرۋ قاجەت. ونەر سالاسىندا اناليتيكا جۇرگىزەتىن, ستاتيستيكالىق تۇجىرىمدار جاسالاتىن شىعارماشىلىق رەەستر كەرەك. بۇل پلاتفورمادا رەسپۋبليكانىڭ ءار تۇكپىرىندەگى ءتۇرلى پروداكشنداردىڭ دەڭگەيى مەن جەتىستىگى ايقىندالىپ وتىرادى, ورتاق الاڭدا ءبىر-بىرىمەن تاجىريبە الماسادى. ەڭ باستىسى, باسەكە داميدى», دەيدى ا.ءالىمجانوۆ.
ال «Base» پروديۋسەرلىك كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان سەيفۋللين جاڭا قاۋلى اقشا اينالىمى قوماقتى ءىرى كومپانيالار ءۇشىن ءتيىمدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل سالاعا العاش كەلگەندە شىعىن وتە كوپ بولدى. قازىر تاجىريبە جيناقتاعان سوڭ تابىس پەن شىعىن ءبىر قالىپقا ءتۇستى. جالپى, جۇمىستى ارقاشان زاڭ مەن ەرەجەگە ساي جۇرگىزەمىن. بيىل كرەاتيۆتى يندۋسترياعا جاقسى كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. جەڭىلدەتىلگەن سالىقتىڭ, اسىرەسە قوماقتى قارجىمەن جۇمىس ىستەيتىن ۇلكەن كومپانيالارعا يگىلىگى كوپ بولماق. ياعني كرەاتيۆتى سالادا جۇرگەندەردىڭ ءبارى اۋقىمدى كاسىپكە يە ەمەس», دەيدى ب.سەيفۋللين.
قازىر كەي مەملەكەتتەر ءوزىنىڭ شيكىزاتىن نەمەسە ءونىمىن ساتۋدان گورى, ازاماتتارىنىڭ «اقىلىن» ساتۋدان وراسان پايدا كەلەتىنىن ءتۇسىندى. سول ارقىلى ەكونوميكاسى دا ۇزدىكسىز العا جىلجىپ وتىر. كەيىنگى جىلدارى قازاق تىلىندە كونتەنت جاساۋشىلاردىڭ دا, كورەرمەندەردىڭ دە ارتقانىن ەسكەرسەك, كرەاتيۆتى يندۋستريانىڭ ەلىمىزدە دە مۇمكىندىگى مول. الدىمەن, سالىعى جەڭىلدەتىلدى, ەندى ءار تاراپقا ءتيىمدى جوسپارى مەن جولى, باعىتى مەن ەرەجەسى بەكي تۇسسە, ۇلتتىق ەكونوميكاعا قۇيىلار التىن بۇلاق بولارى ءسوزسىز.