جەتپىسىنشى جىلدان بىلايعى ۇرپاق اراسىندا مۇحتار شاحانوۆتىڭ رۋحىمەن تىنىستاماعانى كەمدە-كەم شىعار. كىتاپ, گازەت-جۋرنال وقىمايتىندار اندەرگە جازىلعان ولەڭدەرىن تىڭداپ وسسە كەرەك. «عايشا جەڭگەي», «عاشىقتىق عالاماتى», «جىگەرلەندىرۋ», ء«تورت انا» سياقتى شىعارمالارى اۋىلداعى تالاي قارا دومالاقتىڭ بەتىن ادەبيەتكە, ولەڭگە بۇرعانىن بىلەمىز. ەكىمىڭىنشى جىلداردىڭ العاشقى ونجىلدىعىندا اۋىلداعى ءار قازاقتىڭ تەلەفونىنان شاحانوۆ جىرلارى ساڭقىلداپ ەستىلىپ جاتاتىنىن ۇمىتا قويعانىمىز جوق.
سونداي ارمانشىل ورتادا ەسەيگەن ءبىز «تاناكوز» بەن «عاشىقتىق عالاماتىن» وقىپ وستىك دەسەك, ازدىق ەتەر ەدى. كەمشىن سوعار ەدىك. ءبىز وسى ەكى شىعارمامەن ءومىر سۇردىك. مەكتەپ وقۋشىسى كەزىمىزدە-اق جاستاپ وقىدىق. بۇلاقتاي ءمولدىر سەزىمدەردى بىلعاپ الماۋدى, دوستىقتا ار-وجداندى بيىك ۇستاۋعا تالپىندىق. اسقاق سەزىم قاناتىندا ارمان-قيالعا كوز جىبەردىك. ىزگىلىك پەن ىزەتتىڭ ءبارى شىن اقىن جازعان شىعارمالاردا تۇراتىنىن سەزدىك. كەۋدەمىزدەگى جان كوكەيدەگى سىردى وياتقاندا بارىپ كۇش الاتىنىنا كوز جەتتى. ماحامبەتتەي جىگەرلەندىرىپ جىرلايتىن مۇحتار شاحانوۆ شىعارمالارىن ءبىر قىدىرىپ شىققاندا ءالى دە وسىنداي ويعا قالامىز.
«ىزگىلىك پەن ىزەتتىڭ بايلاۋىندا,
ماما قازدار سامعايتىن قويناۋىندا.
دوستىق اتتى قازىنا ارالى بار,
سوناۋ ماقسات تاۋىنىڭ جايلاۋىندا»
دەپ باستالاتىن «تاناكوزدى» وقي باستاعاندا-اق جانىمىز ەرەكشە نۇرعا بولەنەر ەدى. قازاق دالاسىندا قانشاما بۋىننىڭ اۋزىنان تۇسپەگەن پوەما ءومىردى ادال سەرتپەن سۇيۋگە, ماحاببات پەن دوستىقتىڭ تۋىن ولسەڭ دە جىقپاي وتۋگە ۇندەگەن جالىندى جاستىقتىڭ جۇرەگىندەي كەۋدەلەردە سوعىپ ءجۇردى.
كەز كەلگەن ولەڭ, ولەڭ عانا ەمەس, شىن تالانتتىڭ جانىنان تۋعان ادەبي تۋىندى قۇدىرەتكە جۇگىندىرمەي قويمايدى. ءبىر قاراعاندا ماعان جۇگىن, قايتالاپ مەنى وقى دەپ جالىنداپ نەمەسە مولدىرەپ تۇرعانداي كورىنگەنىمەن, وي كوزىمەن قايتا ۇڭىلسە, قۇدىرەتكە جۇگىندىرەدى. سەزىمدى, اردى, كوڭىلدى, پەيىلدى, ىقىلاستى, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءتاڭىردىڭ ادام بالاسىنا سىيلاعان ەڭ باستى ارتىقشىلىعى ماحابباتتى تۇيسىندىرەدى. قانداي جاعداي تونسە دە, پەندە بالاسىنىڭ ادام بولىپ قالۋى – كەۋدەسىندەگى سۇيىسپەنشىلىك سەزىمگە, ماحابباتقا بايلانىستى ەكەنى بۇرىننان بەلگىلى. وسىنداي ەڭ اياۋلى سەزىم – ماحاببات پەن دوستىققا داق تۇسىرمەۋدى تۇڭعىش رەت «تاناكوزدەن» تۇيسىنگەندەيمىز.
بالا كۇنىمىزدەن قۇلاعىمىزدا قالعان ءاننىڭ ءسوزى ەكەن: «قۋانىش پەن باقىتتى مۇسىندەگەن, كەلبەتىڭنەن سەنىمنىڭ كۇشىن كورەم». دۇنيەدە قۋانىش پەن باقىتتىڭ ولشەمى مەن كەسكىنى بار دا شىعار, كىم ءبىلىپتى؟ سەزىنىپ قانا بىلەتىن دەرەكسىز نارسەلەردىڭ قۇنى ولشەۋسىز عوي. اقىندار ءومىر بويى جىرلاپ وتەتىن قۇبىلىستار ەكى-اق جولعا سىيىپ كەتكەنىنە قايران قالدىرماي قويمايدى اۆتور. ادامزات بالاسىن وسى كۇنگە دەيىن ۇستاپ تۇرعان ءۇمىتتىڭ ءجىبى مەن سەنىمنىڭ كۇشى دەسەك, ولار دا وسى ەكى جولدا. باقىت فورمۋلاسىنا پارا-پار ەكى جول. سۇلۋ جار, سۇيگەن جار, اسىل جار, ارينە باقىت فورمۋلاسى.
«دارمەنسىز عوي, دارمەنسىز بىلەك ەندى,
شىكام كوڭىل كوتەرمەس مىنەگەندى.
جۇرەگىمنىڭ جازيرا كۇنگەيىنەن
سەنىڭ بەينەڭ اسقاقتاپ تۇرەگەلدى»
دەيدى اۆتور «العاشقى ماحابباتقا حات» اتتى تسيكلدىك ولەڭدەرىنىڭ بىرىندە. قايسىسىن بۇرىن جازعانىن بىلمەيمىز, الدىڭعى ەكى جولدى ءھام وسى شۋماقتى تارقاتىپ, اشىپ بەرگەن «تەرەڭدىك جىرى» دەگەن ولەڭى بار. اقىننىڭ ىڭكار سەزىممەن سۇلۋلىققا باس ءيۋى. شاحانوۆتىڭ باس ءيۋىنىڭ ءار جاعىندا ەرلىك جاتادى نەگىزى. جالپى, ادامزات بالاسى سۇلۋلىقتى, اسىلدى مويىنداعانىمەن, ءتۇيسىنىپ باس ءيۋىن ءجيى كەزدەستىرۋ قيىن. سوعان تالپىنىپ نەمەسە قاسيەتىنە جەتىپ ءومىر ءسۇرۋ باسقا اڭگىمە دەگەن ويدامىز. ونداي بيىككە شىعاراتىن قاسيەت ەرلىك, كەسەك مىنەز دەپ بىلەمىز. «قۋانىش پەن باقىتتى مۇسىندەگەن» سەنىمى كۇشتى سۇلۋلىقتى مويىنداۋ ءوز الدىنا, سوعان پارا-پار سەزىم مەن رۋحتى ارقاۋ قىلىپ, ونىمەن ءومىر سۇرۋگە قۇدىرەتىڭ جەتۋى كەرەك قوي. اۆتوردىڭ ءبىز ايتىپ وتىرعان «تەرەڭدىك جىرى» الگىندەي سەرتتىڭ ەسىگىن ايقارا اشادى. سوعان قاراعاندا, ماحاببات پەن ەرلىك ەگىز سياقتى. جۇرەگىندە ماحابباتى كۇشتى جان عانا ەرلىك جاساي الادى. ال ماحاببات, سۇلۋلىق بولماسا ەرلىك تە بولمايتىنداي كورىنەدى.
«وزىمە-ءوزىم ەتە الماي قالسام يەلىك,
كۇشىمدى جيدىم, ارمانىم, ساعان سۇيەنىپ.
سەن مەنىڭ اسقار بەلىم بوپ,
شالقيسىڭ كەيدە شادىمان شالقار كولىم بوپ.
كوڭىلىندە تەرەڭ كولى بار جاندار باقىتتى,
كوڭىلىندە تەرەڭ كولى بار جانعا ءولىم جوق» دەگەن اقىن اراسىندا سۇيگەن جارىنا شەكتىرگەن ازابى مەن مەحناتىن, ونىڭ سەنىمى مەن شىدامىن ايتادى. سونىڭ بارىنە توزگەن «ايەل حالقىنىڭ پاراسات كوركى» ءبىر سۇيسە قۇلاي سۇيەرىن, قۇلاي سۇيگەندەر اسقاق تۇرارىن ايگىلەي كەلىپ, «سول ءۇشىن تاۋداي مەرەيىم, سول ءۇشىن باقىتتىمىن مەن!», دەپ اياقتايدى.
كوكەيدەن ءسوز سۋىرۋ – كەۋدەدەن جان سۋىرۋمەن پارا-پار بىلگەنگە. تاۋدان سارقىراي قۇلاعان وزەن سۋىنىڭ تابيعاتىندا سول تاۋدىڭ رۋحى مەن تۇيسىگى بارىن ۇقتىرادى شاحانوۆ جىرلارى. جان-جۇرەگىنىڭ ەڭ اياۋلى, اسىل سەزىمدەرىن وزەگىنەن ج ۇلىپ بەرگەن اقىن وزگەنىڭ جۇرەگىنە جىلۋ سىيلاپ, تۇيسىگىن وياتىپ قانا قويا ما؟ جان بىتىرەدى. اقىلىنا, ويىنا, سەزىمى مەن ارىنا. سەزىمگە قانات ءبىتىرىپ, سوزگە جان ءبىتىرۋدىڭ ءوزى وقىرماننىڭ رۋحاني الەمىن بايىتۋ دەگەن ءسوز. دەمەك اۆتور وزىنە تۇقىمدىققا عانا الىپ قالىپ, جارتى جانىن ج ۇلىپ بەرگەن شىعارماعا. ەڭ اياۋلى, نازىك جاراتىلىسقا سانالعانىمەن, ءتاڭىرىنىڭ قالاۋىمەن دۇنيەگە كەلىپ, ءوسىپ-جەتىلگەن جان مەن رۋحتان كۇشتى ءارى دامىتۋشى قۇبىلىس جوق دەر ەدىك. ماناعى بۋىرقانعان تاۋ وزەنى قايدا اسىعىپ بارادى؟ ءبىر جۇرەكتەن سايا تاۋىپ تىنشۋعا نەمەسە وزىنەن دە ۇلى ارنالار تۋدىرۋعا. سول ارقىلى ادامزات يگىلىگىنە اينالۋعا سەرت ەتكەن اقىن شىعارمالارى دا سونداي.