مەگاپوليسكە جاقىن اۋداندارعا قونىستانعان تۇرعىنداردىڭ ءتورت قۇبىلاسى تۇگەل دەۋ قيىن. ەلدى مەكەندەردەگى جارىق, سۋ, جول ماسەلەسىندەگى قيىندىقتار كۇرمەۋىنىڭ تارقاتىلۋى ءالى دە وزەكتى. ەندى وعان ۇرى-قارىنىڭ جولىن كەسىپ, ۇيلەرىن كۇنى-ءتۇنى قاراۋىلداۋ ماشاقاتى قوسىلىپ وتىر. ولاي دەيتىنىمىز, جۋىردا تالعار اۋدانىنا قاراستى قىزىلقايرات اۋلىنىڭ حاسانوۆ كوشەسىندەگى بىرنەشە ءۇي بىرىنەن سوڭ ءبىرى تونالعان. تۇرمىستىق باعالى زاتتاردى ۇپتەپ كەتكەن ۇرىلاردىڭ ءىسى تۇرعىنداردى اياعىنان تىك تۇرعىزدى.
«24 قاراشا كۇنى ۇلىمنىڭ ۇيلەنۋ تويىن وتكىزىپ, ۇيگە كەلسەك, تەرەزە شالقاسىنان اشىق جاتىر. ءۇي ءىشى استان-كەستەڭ, اياق الىپ جۇرگىسىز. بالامنىڭ نوۋتبۋگى مەن ايفونىن, جيناپ جۇرگەن قاراجاتى مەن مەنىڭ قول سومكەمدەگى ۇساق-تۇيەك تيىن-تەبەندەرىمدى الىپ ۇلگەرىپتى. اۋداندىق پوليتسيا بولىمىنە تەلەفون سوعىپ, ءمان-جايدى ايتتىق. ساعات تۇنگى بىردە شاقىرعان ۋچاسكەلىك پوليتسيا تاڭعى تورتكە تاياۋ كەلىپ, جوعالعان زاتتاردى تىزىمگە الىپ كەتتى. نە ءوتىنىش جازدىرمادى, نە ساۋساق, اياق ىزدەرىن المادى. سوندا بۇل توناۋ ءىسى قالاي انىقتالادى؟ وسى جاعدايدان سوڭ ءوزىمىزدىڭ ەسىمىز اۋىپ قالدى», دەيدى ءۇيى تونالعان دينا نۇسىپبەكوۆا.
ءۇي توناۋ مۇنىمەن بىتپەگەن. جاپا شەككەن دينا نۇسىپبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, ىلە-شالا كورشىسىنىڭ ۇيىنەن قىمبات باعالى سۋ جاڭا تەلەۆيزوردى قولدى قىلعان ۇرىلار تاعى 3-4 ۇيگە كىرىپ, باعالى بۇيىمدارىن الىپ كەتكەن. سونىمەن ون شاقتى كۇننىڭ ىشىندە باس-اياعى 20-عا جۋىق ءۇيدىڭ تەرەزەسىنەن تۇسكەن كانىگى ۇرىلاردىڭ تايراڭداعان بۇل ارەكەتىنەن شوشىعان حاسانوۆ كوشەسىنىڭ تۇرعىندارى جيىلىپ, شۋ شىعاردى. ولار اۋىلدىق ۋچاسكەلىك پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءوز ىسىنە سالعىرت قاراعانىنا اشۋلى. بۇل ماسەلەگە الماتى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىلىعى دا بەيجاي قاراماي, شۇعىل شارا قابىلداپ, پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار جۇرگىزدى.
قىزىلقايرات اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ قۇرامىنا شىمبۇلاق, التىن ءدان, بايبۇلاق, المالىق, امانگەلدى, رىسقۇلوۆ, بەرەكە جانە ورمان اۋىلدارى كىرەدى. 2010 جىلعى ساناق بويىنشا حالىق سانى – 17656, وكرۋگ بويىنشا 174 كوشە بار.
«بۇگىندە اۋىلداردا حالىق سانى ارتىپ كەلەدى. جاڭا شاعىن اۋداندار پايدا بولدى. سوعان ساي اتقارىلار جۇمىستاردىڭ دا اۋقىمى كەڭەيىپ وتىر. ەكى جىل بۇرىن قىزىلقايرات اۋلىنداعى استانا كوشەسىنە قيىرشىق تاس توسەلسە, وتكەن جىلى تەمىروۆ, روزىباكيەۆ, جاندوسوۆ كوشەلەرىنە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى جانە جاقانوۆ, حاسانوۆ كوشەلەرىنە مارشرۋتتىق ادىسپەن جول جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. جول جوندەۋ جۇمىستارى رىسقۇلوۆ, بەرەكە, باسقا دا اۋىلداردا اتقارىلدى. جاسىراتىنى جوق, 20-30 جىل جوندەۋ كورمەگەن كوشەلەر دە جوق ەمەس. جاڭا قۇرىلىستار بويىنشا 8 كوشەگە اسفالت توسەلدى. ەندىگى كەزەكتە ەلەكتر جارىعى تارتىلادى. سوعان قاراماستان اۋىل ىرگەسىنىڭ كەڭەيۋىنە بايلانىستى ماسەلەنىڭ ءبىرى بىتسە, ەكىنشىسى تۋىندايدى.
كەيىنگى ەكى جىلدا وكرۋگتە 25-كە جۋىق كوشە ەلەكتر جارىعىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. ۇرلىق جاسالعان حاسانوۆ كوشەسىنە بىلتىر مارشرۋتتىق جوبامەن تاس توسەلىپ, 2200 مەتر جارىقتاندىرۋعا بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرىلدى. كەلەر جىلى جارىقتاندىرىلادى. بۇدان وزگە المالىق, امانگەلدى, بايبۇلاق, التىن ءدان جانە شىمبۇلاق اۋىلدارىن تالعار توپتىق سۋاعارىنا قوسۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. رىسقۇلوۆ اۋلىنىڭ سۋ جۇيەسىن قايتا جاڭعىرتۋ جانە سالۋ جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر. 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا قىزىلقايرات اۋلىنا 900 ورىندىق جانە بايبۇلاق اۋلىنا 1200 ورىندىق مەكتەپتەر سالۋ جوسپاردا بار», دەپ اۋىلدىڭ جاي-جاپسارىن تىلگە تيەك ەتكەن قىزىلقايرات اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ازامات سەيىتوۆ بەينەباقىلاۋ كامەرالارى الەۋمەتتىك نىساندار مەن دۇكەندەردە ورناتىلعانىن ايتتى.
توعىز اۋىلدىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىرعان قىزىلقايرات اۋىلدىق وكرۋگى بويىنشا 4 ۋچاسكەلىك ينسپەكتور جۇمىس ىستەيدى. اۋىلدا پوليتسيا پۋنكتى جوق. بيىلعى 11 ايدا وكرۋگ اۋماعىندا 31 قىلمىس تىركەلىپ, ونىڭ 17-ءسى اشىلسا, 14-ءى ءالى اشىلماعان. بۇلاردىڭ 5-ەۋى پاتەر توناۋ فاكتىسى بويىنشا تىركەلگەن. اۋىر دەنە جاراقاتىن سالعان 2 قىلمىس تىركەلگەن.
«الاتاۋ سەلولىق وكرۋگى №7 ۋچاسكەلىك پوليتسيا پۋنكت تىرەگىندە 3 ۋچاسكەلىك ينسپەكتور جانە ءبىر كومەكشى قىزمەت ەتەمىز. بىراق شتات سانى ازدىق ەتەدى. مۇندا 9 اۋىل, 27 ساياجايداعى حالىق سانى 22 مىڭنان اسادى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ 2015 جىلعى 10/95 بۇيرىعىنا سايكەس ءار ينسپەكتورعا قارايتىن حالىق سانى 2 مىڭنان اسپاۋعا ءتيىس. دەي تۇرعانمەن, اۋىل تىنىشتىعىن كۇزەتۋگە بار مۇمكىندىگىمىزدى جۇمىلدىرۋدامىز. ەلدى الاڭداتىپ وتىرعان حاسانوۆ كوشەسىندەگى قىلمىسقا ۇرىلار «كاسىبي» دايىندىقپەن كەلگەنى بايقالادى. بۇل كوشەدە بۇرىننان ەسەپتە تۇراتىن نەمەسە قىلمىسقا بەيىم ادام تىركەلمەگەن. تۇرعىنداردىڭ بارلىعى – شەتتەن كوشىپ كەلگەن ازاماتتار. بۇگىندە تەرگەۋ, تەكسەرۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى», دەيدى تالعار اۋداندىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى ءبولىمىنىڭ ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورى, پوليتسيا مايورى ماديار جاقاباەۆ.
اۋىلدىق ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلاردىڭ قاراماعىندا ەكى قىزمەتتىك كولىك بار. ونىڭ ءبىرى جاڭا بولسا, ەكىنشىسى جوندەۋدەن وتكەن. وسىنداي ۇلكەن اۋماقتى قامتۋ ءۇشىن شتات پەن كولىك جەتىسپەۋشىلىگىمەن قاتار, راتسيا سىندى قاراپايىم بايلانىس قۇرالى, سونداي-اق تىرەك پۋنكتى دە جوق. ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلار ءبىراز جىلدان بەرى اۋىلدىق اكىمدىك عيماراتىنان ورىن الىپ, جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
ءسوز اراسىندا اۋىل اكىمى ازامات سەرىك ۇلى الداعى جىلى تالعار اۋداندىق قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمى قىزىلقايرات اۋلىنان قىزمەتتىك تۇرعىن ۇيمەن قوسارلانعان پوليتسيا پۋنكتىنىڭ سالىنىپ جاتقانىن, بۇل كۇندە قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ اياقتالىپ قالعانىن العا تارتتى. عيمارات پايدالانۋعا بەرىلسە, وسى سالادا 10 جىل قىزمەت ەتىپ, 3 بالامەن پاتەر جاعالاپ جۇرگەن پوليتسيا مايورى ماديار قالي ۇلى سىندى ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلاردىڭ باسپانا ماسەلەسى شەشىلىپ تە قالار.
قىزىلقايرات اۋىلدىق وكرۋگىندە تىركەلگەن ءۇي توناۋ ماسەلەسىنە قاتىستى الماتى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى تومەندەگىدەي مالىمدەمە جاسادى. وندا: «جىل باسىنان بەرى تالعار اۋدانى قىزىلقايرات كەنتىندە 12 ۇرلىق تىركەلىپ, 4 ۇرلىق اشىلعان. بۇل ىستەر بويىنشا قاجەتتى تەرگەۋ ءىس-شارالارى اتقارىلىپ جاتىر. قازىرگى ۋاقىتتا اۋداندىق پوليتسيا بولىمشەسىنىڭ باسشىسى تۇرعىندارمەن پروفيلاكتيكالىق سۇحبات جۇرگىزىپ, تۇرعىنداردان وتىنىشتەر قابىلداندى. بارلىق كورسەتىلگەن ماسەلە بويىنشا الماتى وبلىسى پد باستىعىنىڭ جەكە نۇسقاۋىمەن قاجەتتى تەرگەۋ ارەكەتتەرى جۇرگىزىلەدى. ونىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا كىنالى تۇلعالار زاڭنامادا بەلگىلەنگەن شەڭبەردە انىقتالىپ, جاۋاپقا تارتىلاتىن بولادى», دەپ جازىلعان.
الماتى وبلىسى