شيرەك عاسىردان بەرى الەمدىك قاۋىمداستىق قارجىلىق ساۋاتسىزدىقپەن كۇرەسۋ ىسىنە ەرەكشە دەن قويىپ كەلەدى. بۇل ىسكە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ كورشى مەملەكەتتەر اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كىرىسكەنى بار. حالىقتىڭ ينۆەستيتسيالىق مادەنيەتى مەن قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن كوتەرۋگە ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما دا قابىلداندى. بۇگىندەرى وتباسى بيۋدجەتىن جۇرگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگى, كىرىس-شىعىستى رەتتەۋ, بانكتەردەن قالاي ءتيىمدى نەسيە الۋعا بولاتىندىعى, حالىقتىڭ تسيفرلىق جانە قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا وقىتۋ كۋرستارى ءار وڭىردە جۇرگىزىلىپ جاتىر.
جالپى, حالىقتى قارجىلىق ساۋاتتاندىرۋ تۋرالى 2020 جىلعى 3 اقپانداعى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى باعالى قاعازدار نارىعىندا بانكتىك, وزگە دە وپەراتسيالار مەن قىزمەتتەردى جۇرگىزۋگە №1.2.47/230/38/1 ليتسەنزياسى بەرىلگەن بولاتىن. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ ءبىراز قالاسىندا ينتەرنەت دۇكەندەر اشىلىپ, ساۋاتتىلىقتى ارتتىراتىن «ە-كوممەرس» ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى. قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى ەلدەگى قارجىلىق ساۋاتتىلىق دەڭگەيى ازىرگە 40 پايىز كولەمىندە ەكەنىن, كەلەر جىلى بۇل كورسەتكىشتىڭ ودان ءارى وسەتىندىگىنە سەنىم ارتىپ وتىر. اگەنتتىك تالداماسىندا قاراجاتتى باسقارۋ دەڭگەيى جوعارى وڭىرلەر اراسىنان جامبىل, سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي, قىزىلوردا, تۇركىستان وبلىستارىن اتاسا, قالعان وڭىرلەردى ورتاشا دەڭگەيگە جاتقىزعان.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا ارنالعان الدىڭعى جولداۋىندا «قارىزسىز قوعام» جوباسىنىڭ تيىمدىلىگىن, ونىڭ يگىلىگىن بۇكىل ەلىمىز كورۋى ءۇشىن اۋقىمىن كەڭەيتۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
بۇگىندە مەملەكەتتىك ورگاندار «Amanat» پارتياسى مەن Halyk bank-ءتىڭ «قارىزسىز قوعام» ءبىلىم بەرۋ جوباسىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ جونىندە جول كارتاسىن بەكىتتى. «قارىزسىز قوعام» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ باسشىسى اقمارال بەكمۇرزاەۆا جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسى ەل ازاماتتارىنىڭ شىنايى قارجىلىق جاعدايىن كورسەتەدى دەپ ەسەپتەيدى. بانكتەردىڭ نەسيەلىك ونىمدەرىنىڭ جاپپاي جارنامالانۋى حالىقتىڭ قارىزعا باتۋىنا اكەلىپ سوقتىراتىنىن, ويتكەنى قارجىلىق ساۋاتتىلىعى تومەن ادامدار بانكتەردىڭ ارتىق تولەم سوماسىن ناقتى تۇسىنبەستەن نەسيە الا بەرەتىنىن ايتادى.
ال كرەديتتىك بيۋرونىڭ رەسمي سايتىنداعى مالىمەتكە سايكەس 7,5 ميلليوننان استام ادام قارىزدان قۇتىلا الماي وتىر. بۇل ەلدەگى ەكونوميكالىق بەلسەندى حالىقتىڭ 77 پايىزىن قۇرايدى ەكەن. وسى رەتتە 1,5 ملن ادام اعىمداعى قارىزدار بويىنشا تولەمدەردى 90 جانە ودان دا كوپ كۇنگە كەشىكتىرگەن. ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشۋدەگى العاشقى قادامداردىڭ ءبىرى مامىر ايىنان باستاپ ەلىمىزدىڭ 8 وڭىرىندە «قارىزسىز قوعام» جوباسى بويىنشا 50 000 ادام قارجىلىق ساۋاتتىلىققا ءبىلىمىن جەتىلدىرگەن. جوبا ساراپشىلارى قارجىلىق ساۋاتتىلىقتىڭ نەگىزدەرى تۋرالى ايتىپ قانا قويماي, وتباسىلىق بيۋدجەتتى جوسپارلاۋعا ۇيرەتەدى. كەڭەستەر بەرىپ, قولدا بار قارىزداردى قايتا قۇرىلىمداۋعا كومەكتەسەدى, ال كەيبىر جاعدايلاردا بانكروتتىق ءراسىمىن زاڭدى تۇردە سۇيەمەلدەيدى. جوبانى ۇيىمداستىرۋشىلار بارلىق وڭىردە حالىقپەن كەزدەسۋلەرىن جالعاستىرىپ كەلەدى.
بۇعان قوسا, تاياۋدا عانا الماتى قالاسىندا Alma U حالىقارالىق بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانىنداعى Qaynar Bulak Partners Hub قوعامدىق كەڭەسىندە ەۋرازيالىق ينۆەستيتسيالىق جانە قارجىلىق كەڭەسشىلەر قاۋىمداستىعى (EAIFA) ۇيىمداستىرعان «ALMA Fin-2023» قارجىلىق ساۋاتتىلىق اپتالىعى دالەل بولا الادى. قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەندەر تانىمال ساراپشىلاردىڭ جەكە قارجىعا قاتىستى دارىستەرىن تىڭداپ, الەمدەگى اقشا اينالىمى جونىنەن دە ماعلۇمات الدى.
«وتكىزىلگەن ءىس-شارادا بەلگىلى جەتى ساراپشى وزەكتى جەتى تاقىرىپتى قامتىدى. ال بۇگىندە ءبىز قوعامىمىزدىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسا الاتىن ماماندار مەن ساراپشىلار قاۋىمداستىعىن قۇرۋدامىز. جوسپارلارىمىز دا جوق ەمەس. دۇرىس قارجىلىق ادەتتەردى قالىپتاستىرۋ, قارجىلىق ءال-اۋقاتتى ارتتىرۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى سەنىمدى ءارى تاجىريبەلىك اقپارات حابىن قۇرۋعا مۇددەلى بارلىق ادامدى جوباعا قوسىلۋعا شاقىرامىز», دەيدى ەرمەك رۇستەمبەك ۇلى, ەۋرازيالىق ينۆەستيتسيالىق جانە قارجىلىق كەڭەسشىلەر قاۋىمداستىعى كەڭەسىنىڭ توراعاسى.
تىكەلەي جۇرگىزىلگەن اۋديتورياداعى تىڭداۋشىلاردان وزگە, قوستاناي, ورال, سەمەي, استانا, جاڭاوزەن, شىمكەنت, اتىراۋ, اقتاۋ جانە قۇلسارى سياقتى قالالاردان, سونىمەن قاتار قىرعىزستاننان قاتىسۋشىلار دارىستەرگە ونلاين قوسىلدى. قارجىلىق ساۋاتتىلىق ماسەلەسى بارلىق ساناتتاعى ادامدار ءۇشىن وزەكتى بولعاندىقتان, تىڭداۋشىلار اراسىندا ستۋدەنتتەر دە, كاسىپكەرلەر دە, زەينەتكەرلەر دە, جۇمىس ىستەيتىن قالا تۇرعىندارى دا بولدى. قارجىلىق ساۋاتتىلىق اپتالىعىندا بىلىكتىلىگى جوعارى سپيكەرلەر تەوريالىق جاعىنان وتە جوعارى دەڭگەيدە تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, تاجىريبەلىك نەگىزدە جاتتىعۋلار وتكىزدى.
مەملەكەتتىك رەتتەۋشى ەلىمىزدەگى قارجىلىق قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋداعى اتقارىلىپ جاتقان ىستەر جونىندە قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ قارجىلىق قىزمەتتەرى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى الەكساندر تەرەنتەۆ, ۇلتتىق بانك پەن ۇلتتىق تولەم كورپوراتسياسى «تسيفرلىق تەڭگە» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى دينا بالكينا وتاندىق ۆاليۋتانىڭ جاڭا نىسانى – تسيفرلىق تەڭگە جايىندا, جەكە قارجى جاعدايىن جاقسارتۋدى قالاي جوسپارلاۋ قاجەتتىگى تۋراسىندا IPSUM Finance ينۆەستيتسيالىق بۋتيگىنىڭ باسقارۋشى سەرىكتەسى دانيار قۇرماشەۆ, ال Eaifa كەڭەسىنىڭ مۇشەسى جانە قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى جانار تالانوۆا زەينەتاقى تولەمدەرىن ەرتە كەزەڭنەن باستاۋ قاجەتتىلىگى تۇرعىسىندا, ونىڭ ماڭىزدىلىعىن سەنىمدى تۇردە جەتكىزدى. سونداي-اق قارجىلىق ساۋاتتىلىق مەكتەبىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اقجۇنىس برۋسيلوۆا قارىزدان قۇتىلۋدىڭ جولدارى تاقىرىبىندا تاجىريبەلىك كەڭەستەر بەردى.
EAIFA كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەرمەك رۇستەمبەك ۇلىنىڭ جەكە قارجىلىق جوسپارلاۋ ءدارىسى قاتىسۋشىلارعا اسا قىزىعۋشىلىق تانىتقانى بار. ءوز پرەزەنتاتسياسىندا ساراپشى ءار جاننىڭ ادامي كاپيتالىنىڭ قۇنى, ونىڭ دامۋى قانداي زاڭدار مەن ەرەجەلەرگە سۇيەنەتىندىگى, جەكە جانە وتباسىلىق قارجىلىق ءال-اۋقاتتىڭ نەگىزىن قالاۋ, قارجىلىق ماقساتتارعا سەنىمدى تۇردە جەتۋ ءۇشىن جوسپارلاۋدىڭ باستى نەگىزىنە نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى يسلامدىق قارجىلاندىرۋ جانە بيزنەس حابىنىڭ باسشىسى ءمادينا تۇقۇلوۆا ءوز كەزەگىندە تيىمدىلىكتىڭ ۋاقىتپەن تەكسەرىلگەنى جانە قولجەتىمدىلىگى بارشاعا اشىق يسلامدىق قارجىلاندىرۋ قۇرالىنان سەزىكتەنبەۋگە شاقىردى.
«مەن بۇگىن ALMA U سايتىنا كەلگەنىمە قۋانىشتىمىن. قارجىلىق ساۋاتتىلىققا بايلانىستى ءبىراز جاعداياتتان حاباردار بولدىم. مۇندا ساراپشىلار قاراپايىم اقپارات بەرىپ جاتقانداي كورىنگەنمەن, وتە ماڭىزدى پىكىرلەر ايتىلدى», دەيدى قارجى سالاسىنىڭ مامانى ساۋلە باتىربەكقىزى. قارجىلىق ساۋاتتىلىققا بايلانىستى ساراپشىلار ءار ادام ءوز بيۋدجەتىن جوسپارلاۋ اسا ماڭىزدى دەپ سانايدى.
سونىمەن قارجىلىق ساۋاتتىلىق اپتالىعى EAIFA مەن ALMA U ۋنيۆەرسيتەتى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن ءوزارا ءىس-قيمىل اياسىندا مەموراندۋمعا قول قويۋمەن ءتامامدالدى. ەكى تاراپ تا ەلىمىزدە قارجىلىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان باعدارلامانى دامىتۋعا جانە ونى ىلگەرىلەتۋگە ۋاعدالاستى. وسىلايشا, Qarzhy Bulak قارجىلىق دەنساۋلىق كلۋبىنىڭ جۇمىسى رەسمي تۇردە باستالىپ, الداعى ۋاقىتتا تۇراقتى ءارى جوسپارلى نەگىزدە جۇرگىزىلەدى.
«اتالعان كلۋب اياسىندا ءبىز قارجىلىق ساۋاتتىلىق جانە ينۆەستيتسيالىق مادەنيەت سالاسىندا دالەلدەنگەن, بىلىكتى ساراپشىلاردى ۇسىنۋدى, وتانداستارىمىزدىڭ قارجىلىق دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا وڭ اسەر ەتەتىن ءتۇرلى قوعامدىق ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەڭ باستىسى, مۇنداي كەزدەسۋلەر تۇراقتى نەگىزدە ءارى تەگىن وتكىزىلەدى», دەيدى ە.رۇستەمبەك ۇلى.
Alma U ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى گۇلنار كۇرەنكەەۆا ءوزى جەتەكشىلىك ەتىپ وتىرعان ءبىلىم ورداسىندا وسىنداي حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدا ينۆەستيتسيالار مەن قارجىلىق كەڭەسشىلەر قاۋىمداستىعىمەن سەرىكتەستىگى سەكىلدى قىزمەتتىڭ جاڭا ولشەمىنە يە بولىپ وتىرعانىن, مۇنداي قارجىلىق دەنساۋلىق كلۋبىن ىسكە قوسۋدىڭ ماقساتى جەكە قارجىنى ساۋاتتى باسقارۋ ءۇشىن ءتيىستى اعارتۋشىلىق اقپاراتتى جاپپاي تاراتۋدى قامتاماسىز ەتىپ, ازاماتتاردىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعى تۇرعىسىنان تەگىن ءبىلىم الۋىنا جانە كاسىبي قوعامداستىقپەن ءوزارا ءىس-قيمىل تاجىريبەسىن باسقا دا مۇددەلى الاڭدارعا اينالدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.