توعىز كۇننەن كەيىن جاڭا جىل تابالدىرىقتان ەنەدى. بۇل مەرەكەنى تويلاۋ, اسىرەسە, بالعىن بالالار ءۇشىن قىزىق ءارى كوڭىلدى. جاڭا جىلدى جارقىراعان جاسىل شىرشاسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. شىرشا قاشان مەرەكە سيمۆولىنا اينالدى, جاڭا جىلدا نە ءۇشىن شىرشا بەزەندىرىلەدى؟ تاريحى مەن تاقىرىپ اياسىندا قالىپتاسقان تۇسىنىكتەردى تارقاتساق؟
سولتۇستىك ەۋروپا حالىقتارى حريستيان ءدىنى كەلگەنگە دەيىن قىسى-جازى جاسىل بولىپ تۇراتىن شىرشامەن ءۇيدى ساندەپ وتىرعان.
ەۋروپا حالىقتارى داستۇرگە ساي اعاشتىڭ رۋحى بار دەپ ساناعان. ولار شىرشا بۇتاقتارىن بەزەندىرۋ اعاش رۋحىن تىنىشتاندىرۋدىڭ ەڭ وڭاي جولى دەپ ءتۇسىندى. مىسالى, نەمىس حالقى ءۇشىن قىلقان جاپىراقتى اعاشتار ماڭگىلىك ءومىردى بەينەلەيدى. وعان قوسا, كۇن وسى جاسىل اعاشقا نۇرىن ەرەكشە توگەدى دەگەن نانىمى بار. سوندىقتان قىس ۋاقىتىندا ءۇيدىڭ ىشىنە شىرشا ورناتىپ, بەزەندىرىپ وتىرعان.
ەرتە كەزدە شىرشانى ءارتۇرلى تاتتىلەرمەن: ءتۇرلى-ءتۇستى تىسى بار جاڭعاقتارمەن, كامپيتتەرمەن جانە كوكونىستەرمەن بەزەندىرگەن. بۇتاقتارىندا بالاۋىز شامدار جانىپ تۇراتىن, كەيىنىرەك ولاردى ەلەكتر شامدارى الماستىردى. ال جىلتىر ءتۇرلى شارلار بەرتىن كەلە, شامامەن 100 جىل بۇرىن پايدا بولعان.
جاڭا جىلدا شىرشا ورناتۋ ءداستۇرىن رەسەيگە پيوتر I پاتشا اكەلگەن. ول 1700 جىلى جاڭا جىلدى 1 قىركۇيەكتە ەمەس, 1 قاڭتاردا تويلاۋ جونىندە جارلىق شىعارعان. جارلىقتا ۇلكەن كوشە بويىنا, مادەني جانە رۋحاني ورىنداردىڭ الدىنا شىرشا قويۋ جارعىسى جازىلعان. دەگەنمەن, پاتشا كوز جۇمعان سوڭ جاڭا جىلدا كوشەلەردى شىرشامەن بەزەندىرۋ ۇمىت قالادى. تەك, 1818 جىلى نيكولاي I پاتشانىڭ وتباسىندا جاڭا جىلدى شىرشامەن ساندەۋ قايتا قولعا الىنادى. XIX عاسىردىڭ اياعىندا جاڭا جىل قارساڭىندا شىرشانى ادەمى ويىنشىقتارمەن بەزەندىرۋ رەسەي يمپەرياسى اۋماعىندا قالىپتى جاعدايعا اينالدى.
1954 جىلى العاش رەت كرەمل شىرشاسى ورناتىلدى جانە كۇنى بۇگىنگە دەيىن سول ءداستۇر ۇزىلمەي كەلەدى.
بۇگىندە جاڭا جىلداعى ەرەكشە وقيعا كۇنتىزبەنىڭ اۋىسۋىمەن بايلانىستىرىلادى.