جىل باسىنان بەرى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق جاڭالىق جەتەرلىك. ادەتتەگىدەي بىرنەشە مەديتسينا ۇيىمدارىنىڭ بازاسى وزىق ۇلگىدەگى تەحنولوگيامەن جابدىقتالسا, اۋىل-ايماقتاردا مەديتسينا نىساندارى بوي كوتەردى. سالا ماماندارى بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, شىڭدالۋدان شەت قالمادى.
شىنتۋايتىندا, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا سەپتەستى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. سوزىمىزگە مەديتسينا سالاسىن قارجىلاندىرۋ سوماسى بيىل 2,5 ترلن تەڭگەگە وسكەنى دالەل. مىسالى, 2019 جىلى قارجىلاندىرۋ كولەمى 1,3 ترلن تەڭگەنىڭ شاماسىندا بولسا, 2021 جىلى – 1,8 ترلن, ال بىلتىر 2,2 ترلن تەڭگەگە جەتىپتى. مەديتسينانى قارجىلاندىرۋعا كوپ كوڭىل بولگەننىڭ ەسەسىنە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى كەڭەيىپ, وسى جاڭاشىلدىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا اسەر ەتەتىنى ايتپاي-اق تۇسىنىكتى. ساناۋلى جىلدا سالاعا بولىنگەن قارجىنىڭ ەسەلەپ وسۋىنە ەلدەگى دەموگرافيالىق جاعداي دا اسەر ەتسە كەرەك. اتاپ ايتقاندا, بيىل ەلدىڭ ءاربىر تۇرعىنىنا جۇمسالعان شىعىستار 131 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان. ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 73,1-دەن 74,4 جاسقا جەتتى. وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 10 اي ىشىندە ءولىم-ءجىتىمىنىڭ كورسەتكىشى 5,7%-عا, قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنان ءولىم-ءجىتىم – 6,9%, قاتەرلى ىسىكتەردەن – 0,6%, تىنىس الۋ ورگاندارى اۋرۋلارىنان – 4,7%-عا, تۋبەركۋلەزدەن 22,1%-عا تومەندەگەن. 11 ايدا نارەستە ءولىمى – 9,6%-عا, انا ءولىمى 24,4%-عا ازايدى. بۇل – پاتسيەنتتەرگە كورسەتىلەتىن قىزمەت سپەكترىنىڭ كەڭەيگەنىن, حالىقتىڭ تابيعي وسىمىنە قاراي مەديتسينا سالاسىنداعى جاعدايدىڭ جاقسارا تۇسكەنىن كورسەتەتىن ماڭىزدى فاكتور سانالادى.
مەديتسينادا پاتسيەنتتەرگە كورسەتىلەتىن قىزمەت ءتۇرى كوبەيگەنى بايقالادى. تارقاتىپ ايتار بولساق, العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك – 10%-عا, كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەر – 2,5 ەسە, ال مەديتسينالىق وڭالتۋدى قارجىلاندىرۋ 13 ەسە ۇلعايعان. حالىقتىڭ العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەككە جۇگىنۋى بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 10%-عا ۇلعايىپ, ۇزىن-سانى 96,3 ملن قىزمەتتى قۇراعان. مۇنى ناق قازىر ەلىمىزدەگى ءاربىر تۇرعىنعا شاققاندا 4,8 قىزمەتتەن كەلەدى. ورايى كەلگەندە العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتىڭ 57%-ى – مەملەكەتتىك, 43%-ى جەكە مەديتسينالىق ۇيىمدار كورسەتەتىنىن دە ايتا كەتكەنىمىز ءجون بولار.
بيىل كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەر سانى 2,5 ەسە كوبەيگەن. 1,1 ملن تۇرعىنعا قىمبات دياگنوستيكالىق قىزمەت (كت/مرت) كورسەتىلگەن. قاشىقتان كورسەتىلگەن مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ سانى – 687 مىڭ. بۇل كورسەتكىش بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 7 ەسە كوپ. سول سەكىلدى مەديتسينالىق وڭالتۋعا دا ايتارلىقتاي كوڭىل ءبولىنىپ, قارجىلاندىرۋ كولەمى 13 ەسە ۇلعايعان. وسى باعىتقا 2019 جىلى 6 ملرد تەڭگە قارالسا, بيىل 78,1 ملرد تەڭگە بولىنگەن. بۇدان ەلىمىزدىڭ 2027 جىلعا قاراي مەديتسيناعا جۇمسالاتىن شىعىستاردىڭ ۇلەسىن ءىجو-ءنىڭ 5%-ىنا دەيىن جەتكىزۋگە تالپىنىسىن بايقايمىز. بيىل امبۋلاتوريالىق دەڭگەيدە 200-گە جۋىق مەديتسينالىق وڭالتۋ قىزمەتى كورسەتىلگەن. 48 امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق كومەك ۇيىمدارىندا ۇزدىك تاجىريبە ورتالىقتارى اشىلعان. اتالعان ورتالىقتاردىڭ 160-تان اسا مامانى ارنايى وقۋدان وتكەن. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت, ەرەسەك پاتسيەنتتەرگە 8 اۋرۋ ءتۇرىن (ارتەريالىق گيپەرتونيا, جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋى, قانت ديابەتى, گلاۋكوما, ءسۇت بەزى وبىرى, جاتىر موينى وبىرى, كولورەكتالدى وبىر, ۆيرۋستىق گەپاتيت) ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان سكرينينگتىك باعدارلاما ىسكە اسىپ جاتىر. بيىل سكرينينگتىك تەكسەرۋلەرمەن قامتۋ 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 19,7%-عا ارتىپ, 8,5 ملن ادامدى قۇرادى. اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن بۇيرەك, اسقازان-ىشەك جولدارى, تىنىس الۋ ورگاندارى جانە قۋىقاستى بەز وبىرى اۋرۋلارىن ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان سكرينينگ كەڭەيتىلدى. جالپى, پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەرمەن شامامەن 2,6 ملن اۋىل تۇرعىنى قامتىلدى. سونداي-اق شالعاي اۋىلداردىڭ 50 مىڭنان اسا تۇرعىنى مەديتسينالىق پويىزداردىڭ قىزمەتىمەن قامتىلسا, بۇل 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 58% ارتىق ەكەن.
ەلىمىزدىڭ مەديتسينالىق ورتالىقتارىندا جىل باسىنان بەرى 244 ترانسپلانتاتسيا جاسالعان. ال ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋرۋلارىن راديوحيرۋرگيالىق ەمدەۋمەن اينالىساتىن ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ گامما-پىشاق ورتالىعىندا وسى كۇنگە دەيىن 1 037 وپەراتسيا جاسالعان. ال بيىل جاسالعان وپەراتسيالار سانى 233-كە جەتكەن. قۋانتارلىعى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن كۇرەس جونىندەگى كەشەندى جوسپار بەكىتىلدى.
قىركۇيەكتە قازاقستاننىڭ تەڭ توراعالىعىمەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 78-سەسسياسىندا مساك بويىنشا پانەلدىك سەسسيا ءوتتى. 24-26 قازان كۇندەرى ەلوردادا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ەۋروپا وڭىرلىك كوميتەتىنىڭ 73-سەسسياسى ۇيىمداستىرىلدى.
مەديتسينا سالاسىن دامىتۋدىڭ تاعى ءبىر باعىتى «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىمەن قاتار مەملەكەت قاراجاتى ەسەبىنەن مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتىپ, فارماتسەۆتيكالىق ءونىمدى مولايتۋعا, سالاعا بىلىكتى كادرلاردى تارتۋعا نەگىزدەلگەن. بيىل «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن 30 ملرد تەڭگەگە ورفاندىق دارىلىك زاتتار ساتىپ الىنعان. بۇعان قوسا 58,8 ملرد تەڭگەگە 514 مەديتسينالىق تەحنيكا الىندى. بۇل رەتتە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ جاراقتاندىرىلۋى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 2,5%-عا ۇلعايىپ وتىر.
دارىگەرلەرگە, ونىڭ ىشىندە اسا تاپشى ماماندىقتار بويىنشا قاجەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 6 مىڭعا جۋىق ءبىلىم گرانتى بولىنگەن. جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن بيىل 16,5 مىڭ مامان بىلىكتىلىگىن ارتتىرسا, ونىڭ ىشىندە 108 مامان شەتەلدە تاجىريبە جيعان. ەلدەگى مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىن بيىل 6 940 تۇلەك ءتامامداسا, 601 مامانعا كوتەرمە جاردەماقى ءبولىنىپ, 384 مامان تۇرعىن ۇيمەن قامتىلعان. سول سەكىلدى 74 مامانعا وزگە دە قولداۋ شارالارى كورسەتىلىپتى.
بيىل ەل ۇكىمەتى قالا, اۋدانداردى مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىرعانىن بايقادىق. مىسالى, قاڭتار ايىنان بۇگىنگە دەيىن ەل بويىنشا 78 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى پايدالانۋعا بەرىلگەن. ونىڭ ىشىندە «اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە 47 نىسان سالىنىپ, 80 نىسان جوندەۋدەن وتكەن. تاعى ءبىر ماڭىزدى دەرەكتەرگە توقتالساق, ەلدە 79 ينسۋلت ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. وسى ورتالىقتاردا بيىل 38 مىڭنان اسا ادام ەمدەلگەن. جەدەل كورونارلىق سيندروم كەزىندە ەل تۇرعىندارىنا مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەكتى 44 كورونارلىق ارالاسۋ ورتالىعى كورسەتسە, بيىل مۇنداي ورتالىقتاردا 33 مىڭعا جۋىق ناۋقاس ەمدەلدى.
«اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە ەل اۋماعىنداعى 6 كليماتتىق جانە سەيسميكالىق ايماقتىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قايتا قولدانۋعا ارنالعان 16 ەتالوندىق جوبا ازىرلەنگەن. بۇل قاتاردا اقمولا, باتىس قازاقستان, تۇركىستان, الماتى, جامبىل, قاراعاندى وبلىستارى بار. اتالعان ايماقتاردا دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار, فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك جانە مەديتسينالىق پۋنكتتەر نازاردا بولدى. 42 مساك وبەكتىسىنىڭ قۇرىلىسى, 4 كوپبەيىندى ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحانا كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, جاڭارىپ جاتىر. قازىردە 47 العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك نىسانى بوي كوتەرگەن. بۇعان قوسا جەكە ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتىلەرىن سالۋ جانە جاراقتاندىرۋ بويىنشا شارۋالار ۇيلەسىم تاپتى. مىسالى, بيىل دەمەۋشىلىك كومەك ەسەبىنەن اتىراۋ قالاسىنىڭ «بەرەكە» شاعىن اۋدانىندا دارىگەرلىك امبۋلاتوريا سالىنعان. الماتى وبلىسىندا «Dolce» سەرىكتەستىگى وڭتۇستىك كورەيالىق «SGP» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, وڭتۇستىك كورەيا تەحنولوگياسى بويىنشا وزىق شپريتس ءوندىرۋ بويىنشا جوبانى ىسكە اسىرا باستادى. «Clever Medical» سەرىكتەستىگى الماتى وبلىسىندا وپەراتسيالىق بولمەلەرگە ارنالعان وتاندىق مەديتسينالىق بۇيىمدار ءوندىرىسىن اشقان. الماتىدا وڭتۇستىك كورەيالىق «Samsung Madison» كومپانياسى جوعارى جانە ساراپتامالىق كلاستى ۋلترادىبىستىق ستاتسيونارلىق دياگنوستيكالىق جۇيەلەرىن شىعارۋدى جولعا قويسا, «AiSonic» سەرىكتەستىگى ماڭعىستاۋ وبلىسىندا العاشقى وتاندىق «ايشىق» ەستۋ اپپاراتتارىنىڭ ءوندىرىسىن قولعا الدى. وسى سەكىلدى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا, شىمكەنت قالاسىندا, جامبىل وبلىسىندا ىسكە اسىپ جاتقان ءساتتى باستامالار بارشىلىق. بۇل كول-كوسىر جۇمىستىڭ بارلىعى سايىپ كەلگەندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن ودان ءارى دامىتۋعا جول اشادى.