ەلىمىزدە بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋى ەنگىزىلەتىن بولدى. بۇعان دەيىن عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ قىزۋ تالقىسىندا بولعان ۋاقىت ماسەلەسى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلدە جان-جاقتى تالقىلانىپ, ونىڭ پايدالى تۇستارى ايتىلدى.
بۇعان دەيىن ەلىمىزدە UTC+5 جانە UTC+6 دەگەن ەكى ءتۇرلى ۋاقىت بەلدەۋى قولدانىلىپ كەلدى. ەلدىڭ كوپ بولىگى (باتىس وڭىرلەردى قوسپاعاندا) UTC+6 ايماعىندا ورنالاسقان. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, UTC+6 ۋاقىت بەلدەۋى تابيعي كۇن ۋاقىتىنا سايكەس كەلمەيدى جانە بيولوگيالىق ريتمدەر مەن ادام دەنساۋلىعىنا كەرى اسەرى بار. وسى ماسەلەنى كەشەندى پىسىقتاۋ ماقساتىندا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى جانىنان پارلامەنت دەپۋتاتتارى, عىلىمي ينستيتۋتتار, قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ءتيىستى جۇمىس توبى قۇرىلعان. 2023 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىندا شەشىم بەكىتىلىپ, ەلىمىزدە UTC+5 بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىن ەنگىزۋ ۇسىنىلدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل نۇسقا ەڭ دۇرىس ءارى قولايلى. وسىعان وراي, ۇكىمەت قاۋلىسىنىڭ جوباسى ازىرلەنىپ وتىر. قۇجات 22 جەلتوقسانعا دەيىن قوعام تالقىسىنا شىعارىلماق. ءسويتىپ 2024 جىلدىڭ 29 اقپانىنان 1 ناۋرىزعا قاراعان ءتۇنى ساعات 00:00-دە استانا, الماتى, شىمكەنت, اباي, اقمولا, جامبىل, جەتىسۋ, قاراعاندى, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان, تۇركىستان, ۇلىتاۋ, شىعىس قازاقستان وبلىستارى جەرگىلىكتى ۋاقىتتى 1 ساعاتقا ارتقا شەگەرەدى. وسىلايشا, ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعى 5-ءىنشى ساعات بەلدەۋىنە ورنالاسادى.
ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى تەحنيكالىق رەتتەۋ جانە مەترولوگيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى قۋانىش ەلىكباەۆ بۇل ماسەلە ۇزاق ۋاقىت تالقىلانعانىن جەتكىزدى.
ء«بارىمىز دە – قوعامنىڭ مۇشەسىمىز. تاڭعى ساعات 9-دا جۇمىسقا بارامىز. ول ۋاقىتتا دالا قاراڭعى بولىپ تۇرادى. ءاربىرىمىزدىڭ وتباسىمىز جانە بالالارىمىز بار. ولار مەكتەپكە بارادى. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ۇيقىسى قانباسا, ولاردىڭ ساباق وقۋعا قابىلەتى قايدان بولادى؟ بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىنە كوشۋ وسى جاعىنان ءتيىمدى. وزگەرىستىڭ باسقا دا وڭ اسەرى مول. مىسالى, ادامنىڭ دەنساۋلىعى جاقسارسا, بۇل ەكونوميكاعا دا وڭ سەپتىگىن تيگىزەدى. وڭىرلەر اراسىندا ءوزارا بايلانىس ارتادى. ەلىمىزدىڭ باتىسى باسقا ساعات بەلدەۋىندە, استانامەن سالىستىرعاندا ءبىر ساعات ايىرماشىلىق بار. وزگەرىس بولسا, كولىكتەر دە ءبىر ۋاقىتپەن بارىپ, ءبىر ۋاقىتپەن كەلەدى», دەدى كوميتەتى توراعاسى.
سونداي-اق ول UTC+5 ۋاقىت بەلدەۋدىڭ قانداي ارتىقشىلىقتارى بارى جانە ەلىمىزدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە قايتا وڭ وزگەرىستەر بولاتىنىن ايتتى.
«بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىنە كوشۋ نەنى كوزدەيدى؟ تۇسىندىرەيىن. جاڭا وزگەرىس دەسينحرونوزدىڭ بولۋىنا جول بەرمەيدى. دەسينحرونوز دەگەنىمىز – عىلىمي تەرمين. بۇل – بيولوگيالىق ىرعاقتىڭ بۇزىلۋى. وعان شارشاۋ, دەپرەسسيا, ۇيقىسىزدىق, ءارتۇرلى جۇرەك-قان تامىر اۋرۋلارى سەبەپ بولۋى مۇمكىن. سونداي-اق سوزىلمالى تۇردە ۇيقىنىڭ قانباۋى, شارشاۋ, سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ وبەكتيۆتى العىشارتتارىن قالىپتاسۋىنا جول بەرمەيدى. قازىر الەمدەگى 175 مەملەكەت – بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىندە. سوندىقتان مۇنداي شەشىم ۋاقىتىندا قابىلدانعالى وتىر جانە عالىمداردىڭ پىكىرىمەن سايكەس كەلەدى», دەدى ق.ەلىكباەۆ.
اتالعان كوميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان قاسىموۆ بىرىڭعاي ۋاقىت ماسەلەسىن تولىقتىرا كەلە, بۇل بيزنەسكە دە قولايلى ەكەنىن, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن شۇعىل قىزمەتتەر اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ۇيلەسىمدى بولاتىنىن جەتكىزدى.
«بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىنە كوشۋ ماسەلەسى تەك بۇگىن كوتەرىلىپ وتىرعان جوق. ءار وڭىردەگى حالىق ءوتىنىش جىبەرىپ, وسى ماسەلەنى عالىمدارمەن بىرگە قاراستىرۋدى سۇراپ, ۇسىنىس جاسادى. سالاارالىق جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنا ءتۇرلى سالانى زەرتتەيتىن عالىمدار, استروفيزيكتەر, ونكولوگيا اۋرۋلارىن ەمدەيتىن دارىگەرلەر, ءبيوريتمدى زەرتتەيتىن عالىمدار, بەلسەندى ازاماتتار كىردى», دەدى ول.
ساراپشىلار ەلدەگى تابيعي ۋاقىتتىڭ سايكەس كەلمەۋى ادام اعزاسىنا تەرىس اسەرىن تيگىزەتىنىن ايتادى. سوندىقتان ماماندار تۇتاس ەل بويىنشا ۋاقىتتى ءبىر ساعاتقا اۋىستىرۋدى ءجون سانايدى.
«عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ الاڭىندا عالىمداردى جيناپ, ەسەپتى بىرنەشە رەت تالقىلادىق. سوڭعى رەت ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىندا جينالدىق. وسىلايشا, عالىمدار بۇل ماسەلەگە نۇكتە قويىپ, ءبىر شەشىمگە كەلدى. عالىمداردىڭ كونسەنسۋسىنا سايكەس, ەكونوميكا جانە ادامنىڭ دەنساۋلىعى مەن قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ءۇشىن ەڭ دۇرىسى – بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىندە بولۋ», دەدى ب.قاسىموۆ.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ەركىن ءابىلدىڭ سوزىنشە, ساعاتتىق بەلدەۋدىڭ بىرىزدىلىگى كوپتەگەن سالاعا وڭ اسەر ەتەدى.
«ەلىمىزدە شىعىس قازاقستان وبلىسى بولماسا, قالعانىندا ۋاقىت ايىرماشىلىعى بار. قوستانايدىڭ كەيبىر اۋداندارىندا 2 ساعاتقا جاقىن ايىرماشىلىق بايقالادى. مىسالى, قوستانايدا جازدا 11-گە دەيىن كۇن باتپايدى. 11-دەن كەيىن عانا 12-گە جاقىن كۇن باتا باستايدى. بىرىڭعاي ۋاقىت جۇيەسى – باسقارۋ جانە ەكونوميكاعا, سونداي-اق دەنساۋلىققا وڭ اسەر ەتەدى», دەيدى دەپۋتات.
ءماجىلىس دەپۋتاتى اتالعان ماسەلە نەگە بۇگىن تالقىلانىپ جاتقانىن ءتۇسىندىردى.
«مەن ۋاقىتتىڭ استانامەن ءارتۇرلى بەلدەۋدە بولعانىنا قارسىمىن. بۇعان قاتىستى مەديتسينالىق زەرتتەۋ كەيىنگى 10 جىلدا بولدى. 2017 جىلى وسى تاقىرىپتى زەرتتەگەن ءبىر توپ عالىم نوبەل سىيلىعىن العان سوڭ (اۆتور-تاۋلىكتىك ريتمدەردىڭ زەرتتەۋى تۋرالى) بۇكىل الەم وسىعان باسا نازار اۋدارا باستادى. بۇل بىزگە دە كەلىپ جەتتى. مۇنى عىلىمنىڭ جاڭا سالاسى دەپ ايتۋعا بولادى. ونىڭ ىشىندە اقش-تا, ەۋروپادا زەرتتەۋلەر جاسالىپ جاتىر. بۇرىن ءبىز بىرىڭعاي بەلدەۋدە بولدىق, الايدا كەيىن 30 جىلدا ۋاقىتپەن ويناپ, اقىرى گرينۆيچ ۋاقىتىنان 6 ساعات ايىرمادا قالىپ وتىرمىز», دەيدى ە.ءابىل.
ونىڭ سوزىنشە, استانانىڭ تەرريتوريالىق ورنالاسقان جەرى تابيعي ۋاقىتتان 1 cاعات 20 مينۋتتاي ايىرماشىلىعى بار. دەپۋتات بۇل وزگەرىس قاشاننان باستاپ ەنگىزىلۋى مۇمكىن ەكەن ايتتى.
«كوميسسيا ءوزىنىڭ ۇسىنىسىن بەردى. ۇكىمەت بۇل ماسەلەنى قاراپ, ارنايى قاۋلى شىعارۋعا ءتيىس. ەندى سول قاۋلىنى كۇتەمىز. مەنىڭ ويىمشا, شەشىم جاڭا جىلدان كەيىن قابىلدانادى. مەن ناقتى ۋاقىتىن ايتا المايمىن. سەبەبى بۇل ماسەلە – ءبىزدىڭ قۇزىرەتىمىزدە ەمەس», دەيدى دەپۋتات.
قولدانبالى حرونوبيولوگيا مامانى بولات جولتاي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ۋاقىت العا جىلجىمايدى, تەك بۇرىنعى ۋاقىت جۇيەسى تەزدەتىلەدى.