IT سالاسىنىڭ ۇمىتتەرى

كەيىنگى جىلدارى ەسىرتكى ساۋداسى بەلەڭ الىپ كەلەدى. باق بەتتەرىن پاراق­تاساق, ەسىرتكى ساتۋشىلاردىڭ ۇستال­عانى تۋرالى دەرەك كوبەيىپ كەتتى. ويتكەنى بۇۇ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى 10 جىلدا ەسىرتكىگە تاۋەلدى ادامداردىڭ سانى 22 پايىزعا وسكەن. ال قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە شامامەن 275 ملن ناشاقور بار كورىنەدى. سول سياقتى جىل سايىن 500 مىڭنان استام ادام ەسىرتكىدەن قايتىس بولادى ەكەن. ال ەلىمىزدەگى مالىمەتتەرگە توقتالساق, قازىر رەسپۋبليكادا ەسىرتكىگە تاۋەلدى 110 مىڭ ادام ەسەپتە تۇر دەلىنگەن. بۇۇ دەرەگىندە كەيىنگى 30 جىلدا ەسىرتكى زاتتارىنان بولاتىن ءولىم 134 پايىزعا ارتقانى ايتىلادى. بۇل فاكتور اسىرەسە شىعىس جانە وڭتۇستىك ازيا, سولتۇستىك امەريكا ەلدەرى ءۇشىن اسا قاۋىپتى. ەسكەرە كەتەتىنى, بۇۇ بايانداماسىندا 2013-2016 جىلدارى ورتالىق ازيانىڭ باسقا ەلدەرىنە قاراعاندا قازاقستاندا پسيحوبەلسەندى زاتتار كوبىرەك تاركىلەنگەنى جازىلعان. احۋالدىڭ كۇردەلىلىگىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىر قىركۇيەك ايىندا «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى قازاق­ستان حالقىنا جولداۋىندا دا باسا ايتتى.

«سينتەتيكالىق ەسىرتكى تۇتىناتىن­داردىڭ كوبەيۋى ۇلت ساۋلىعىنا زور قاۋىپ ءتوندىرىپ كەلەدى. قازىرگى احۋال وتە كۇردەلى, كەيىنگى ءۇش جىلدا تاركىلەنگەن «سينتەتيكانىڭ» كولەمى 10 ەسە ارتقان. ۋاقىت وتكەن سايىن مۇنداي ەسىرتكى ارزان ءارى قولجەتىمدى بولا باستادى. ناشاقورلار ونى الەۋمەتتىك جەلى مەن ءتۇرلى مەسسەندجەر ارقىلى ەمىن-ەركىن ساتىپ الىپ جاتىر. ەسىرتكىنى, ءتىپتى, ۇيگە اكەپ بەرەتىن­دەر بار. بۇل – اسا قاۋىپتى ءارى اۋقىمدى الەۋمەتتىك كەسەل. سينتەتيكالىق ەسىرتكىنى وندىرۋگە جانە تاراتۋعا قارسى كۇرەس جال­پىۇلتتىق دەڭگەيدە جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. سون­­دىقتان ناشاقورلىقپەن جانە ەسىرتكى ساۋ­داسىمەن كۇرەسۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن ازىرلەۋ قاجەت», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا.

بيىل شىلدەدە دە پرەزيدەنت شىۇ-نىڭ 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان ەسىرت­كىگە قارسى جاڭا ستراتەگياسىن ازىر­لەۋدى جانە قابىلداۋدى ۇسىندى.

ء«بىزدىڭ پارتيا ناشاقورلىققا, اسىرەسە جاستار اراسىندا جاعىمسىز ادەتكە بەرىك توسقاۋىل قويۋعا, جان-جاقتى قارسى تۇرۋعا مۇددەلى. زامان قارقىندى دامىعان سايىن زياندى زاتتاردى تاراتۋدىڭ جولى كوبەيدى. سوندىقتان جاستاردى ەسىرتكىگە قارسى كۇرەسكە بەلسەندى ارالاسۋعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار وزىق IT-تەحنولوگيالاردى ۇيرەنۋگە جانە پايدالانۋعا شاقىرامىز. الداعى ۋاقىتتا وسى حاكاتوننىڭ اياسىن كەڭەيتىپ, ءار وڭىردە وتكىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز. كۇش بىرىكتىرىپ, زاماناۋي تەحنولوگيانى پايدالانۋ ارقىلى بۇل سىن-قاتەردىڭ جولىن تەجەپ, قاۋىپسىز قوعام قۇرا الامىز», دەدى «Amanat» پارتياسىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى داۋلەت كارىبەك.

وسى ماقساتتى باستى باعدار ەتكەن وتان­داستارىمىز جيىندا بىرقاتار ينتەللەكتۋالدى IT-شەشىم ازىرلەدى. ماسەلەن, دارىندى جاستار جەلىدە ەسىرتكىنىڭ تارالۋى تۋرالى اقپاراتتى اۆتوماتتى تۇردە قاداعالاۋعا ارنالعان مامانداندىرىلعان باعدارلامالار جاساپ شىقتى. بۇل جاڭاشىلدىق ونلاين-كەڭىستىكتەگى ەسىرتكى ساۋداسى تۋرالى حابارلاندىرۋلاردى وپەراتيۆتى تۇردە انىقتاپ, ونى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بىردەن جولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ء«بىز ەسىرتكى ساتۋشىلاردىڭ وپەراتورىن «بۇعاتتاۋعا», وسىلايشا ولاردىڭ ساۋداسىن تەجەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن باعدارلاما ازىرلەدىك. Telegram اكىمشى­لىگى جەكە پاراقشانى بۇعاتتاۋ تۋرالى ءوتىنىشتى قاراپ جاتقان كەزدە, ولار­دىڭ جۇمىس ىستەۋىنە جول بەرمەيمىز. سەبە­بى ولار ۆيرتۋالدى كليەنتتەردى ناقتى كليەنتتەردەن اجىراتا المايدى», دەدى «اسك» كومانداسىنىڭ مۇشەسى ءۋاليحان ايعوجين.

ال «Amanat tech» حاكاتوننىڭ قاتى­­سۋ­شىسى, 11-سىنىپ وقۋشىسى ۇلجان حامي­دوللا ەسىرتكىگە تاۋەلدى ادامداردى وڭالتۋعا ارنالعان قوسىمشا ازىرلەگەن.

«بۇل قوسىمشادا پسيحولوگتەر مەن الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ كەڭەسى 24/7 رەجىمىندە قولجەتىمدى بولادى. سونداي-اق اتالعان قوسىمشا enbek.kz. پورتالىمەن ينتەگراتسيالاندى. ياعني ساۋىعىپ كەتكەن ادام وسى قوسىمشانى پايدالانا وتىرىپ وقىتۋ كۋرسىنان ءوتىپ, جۇمىس تابا الادى», دەدى «Futurista» كومانداسىنىڭ مۇشەسى.

وزىق شىققانداردى استانا قالا­سى پوليتسيا دەپارتامەنتى ەسىرتكى قىل­مى­­سىنا قارسى ءىس-قيمىل باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەركەش قالى­قوۆ, «Astana Hub» اتقارۋشى كەڭسەسىنىڭ ديرەكتورى دانيا احمەتوۆا, بلوگەر ياكوۆ فەدوروۆ, «Blockchain Center» ديرەكتورى ايدانا قاسقىربەك, «اmanat tech» ۇيلەستىرۋشىسى سۇلتان اللابەرگەنوۆ جانە «قۇقىق» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى گۇلمارجان شۋناەۆا انىقتادى.

تارتىمدى جوبالار تارتىسقان الاڭ­دا «Futurista» كومانداسى I ورىندى يەلە­نىپ, 1,4 ملن تەڭگە كولەمىندە جۇلدەنى قانجى­عالارىنا بايلادى. II ورىندى جانە 1 ملن تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتىن «AntiTox» كومانداسى, III ورىندى جانە 800 مىڭ تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتىن «Shalkyma» كومانداسى جەڭىپ الدى. سونداي-اق «Best market ready solution» جانە «The best scaling potential» اتالىمدارىندا «اسك» جانە «IB Sila» كوماندالارى ۇزدىك دەپ تانىلدى. ءار كومانداعا 600 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى قارجىلاي سىياقى بۇيىردى.

جالپى, جىل باسىنان بەرى «جاستار رۋحىنىڭ» مىڭنان استام مۇشەسى «ەسىرت­كىگە جول جوق» جوباسى اياسىندا ەسىرتكى جارنامالارىن ءوشىرىپ, ۇنەمى رەيدكە شىق­قان. ناتيجەسىندە, رەسپۋبليكانىڭ 20 وڭى­رىندەگى وسىنداي فورماتتاعى 5 مىڭنان استام «حابارلاندىرۋ» جويىلعان. بۇعان قوسا بەلسەندىلەر ءتۇرلى وقۋ ورىندارىندا ەسىرتكى زاتتارىنىڭ زيانى تۋرالى ءدا­رىس ۇيىمداستىرىپ, «Bir Tolqynda» سا­راپتامالىق الاڭدارى جانە جاستاردىڭ كوش­باسشىلارىمەن پىكىرتالاس جانە دەپۋ­تات­تارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزگەن.

بۇعان دەيىن پارتيا جا­نىنداعى جاس­تاردى قولداۋ جونىن­دەگى رەسپۋب­ليكا­لىق كەڭەس مۇشە­لەرى جاس­وس­پىرىمدەر مەن جاس­تاردىڭ دەنساۋلى­عى­نا زيان كەل­تىرەتىن ەلەكتروندىق تەمەكىلەر­دىڭ, الكو­گولدىك ىشىمدىكتەردىڭ, ەسىرتكى­لەر­دىڭ جانە وزگە دە زياندى زاتتاردىڭ تارا­لۋى, زاڭسىز اينالىمى ءۇشىن جاۋاپ­كەر­شىلىكتى قاتاڭداتۋ ماقساتىندا زاڭنا­ماعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى ۇسىنعان بولاتىن. ماسە­لەن, ماجىلىستەگى «Amanat» پارتياسى فراك­تسياسىنىڭ مۇشەلەرى ەسىرتكى مەن ءتۇرلى پسيحوتروپتىق جانە كۇشتى اسەر ەتە­تىن زاتتاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر. قۇجات كۇشتى جانە ۋلى زاتتاردى, پسيحوتروپتىق زاتتاردى, انالوگتەردى, پرەكۋرسورلاردى, ولاردى دايىنداۋعا ارنالعان قۇرالدار مەن جابدىقتاردى زاڭسىز ازىرلەۋ, قايتا وڭدەۋ, ساتىپ الۋ, ساقتاۋ, تاسىمالداۋ جانە جونەلتۋ ارەكەتتەرى ءۇشىن جاۋاپ­كەر­شى­لىكتى قاتاڭداتۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق باس بو­ستاندىعىنان ايىرۋ مەرزىمى مەن ايىپ­پۇل كولەمىن ارتتىرۋ دا تالقىلاندى.