مىرزاعالي ايتجانوۆ, قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى: ىرىكتەۋ تۋرنيرىنە مىقتىلار بارادى

باپكەرلەر ءوز جۇمىسىن جاقسى بىلەدى

48 كگ سالماقتا تەمىرتاس ءجۇسىپوۆ ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن تاعى دا دالەلدەدى. جالپى, دزيۋدو, كۇرەس, بوكس سەكىلدى سپورت تۇرلەرىندە جەڭىل سالماقتا ونەر كورسەتۋ وتە قيىن. بوكستا دا 48, 51 كگ سالماقتا جۇدىرىقتاسۋ – قيىننىڭ قيىنى. سول سەبەپتى دە 35 جاسقا كەلسە دە وسىنداي سالماقتى ۇستاپ, بابىندا جۇرگەن تەمىرتاس ءجۇسىپوۆ ءسال اتاققا جەتسە, جالقاۋلىعى ۇستاپ كەتەتىن بار­لىق بوكسشىعا ۇلگى. قازاقستاننىڭ 7 دۇركىن چەمپيونى تەمىرتاس جاسى 30-دان اسىپ كەتسە دە الەم چەمپيونى اتاندى.

كەزىندە سەرىك ساپيەۆتەن ۇلگى الىڭ­دار دەپ ايتاتىن ەدىك, قازىر بوكس­شىلارعا ءتارتىبى مەن مىنەزى ءبىر توبە تەمىرتاس جۇسىپوۆكە قاراپ بوي تۇزەڭدەر دەيمىز. تەمىرتاس الدا وتەتىن ازيا مەن الەم چەم­پيوناتتارىندا مەدال الىپ بەرەتىن جىگىتتەردىڭ ءبىرى دەسەم, قاتە ايتپاعان بولار ەدىم.

51 كگ سالماقتا ساكەن بيبوسىنوۆ پەن سانجار تاشكەنباي اراسىنداعى جەكپە-جەك كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. ەكى الەم چەمپيونىنىڭ جۇدىرىقتاسۋى وتە كەرەمەت ءوتتى. ءۇش راۋند­تا دا ساكەن جوعارى دەڭگەيدە ونەر كورسەتتى. ساكەن­نىڭ فينال­داعى كەزدەسۋى 2021 جىلى سەربيا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا امەريكالىق روسكو حيللمەن وتكەن جەكپە-جەككە ۇق­سادى. ول بەكەرگە وليمپيادانىڭ قولا جۇلدەگەرى بولماعانىن تاعى ءبىر مارتە دالەل­دەدى. ەندىگى ماقسات – وليمپيادا لي­تسەن­زياسىن يەمدەنىپ, پاريجدە توپ جارۋ.

جالپى, ءبىز ەشكىمدى بولمەيمىز, بار­لىعىنا دۇرىس قارايمىز. بىراق سوڭعى كەزدە «ازيا ويىندارىنا انانى اپارۋ كەرەك ەدى, مىنانى اپارۋ كەرەك ەدى», دەپ ءوز پىكىرىن ايتاتىن «ماماندار» كوبەيىپ كەتتى عوي. سول «پىش-پىش» اڭگىمەگە ساكەن نۇكتەسىن قويدى. نەگىزى باپكەرلەر اقىماق ەمەس, كىمگە قاي سالماق قو­لايلى ەكەنىن بىلەدى. سوندىقتان ءمان-جايدى بىلمەي باپكەرلەرگە ورىنسىز سىن ايتۋدىڭ قاجەتى جوق. «بولىنگەندى ءبورى جەيدى» دەپ اتا-بابامىز. ەڭ باستىسى, بىزگە اۋىزبىرلىك كەرەك. قولداۋ كەرەك. نيەتتەس, تىلەكتەس ادامدار كوپ بولسا, سوندا عانا ۇلكەن بەلەستەردى باعىن­دىرامىز.

54 كگ سالماق دارەجەسىندە نۇرسۇلتان التىنبەك وتە تاماشا ونەر كورسەتتى. 51 كگ-دان 54 كگ سالماققا وتكەن ونىڭ قارسىلاسى كەنجە مۇرات ۇلى دا وڭاي شاعىلار جاڭعاق ەمەس ەكەنىن بايقاتتى. فينالدىق ايقاستا نۇرسۇلتاننىڭ ايلا-تاسىلدەرى, قيمىلدارى جىلدامىراق بولعاندىقتان از عانا ۇپايمەن جەڭىسكە جەتتى. جالپى, ەكەۋى دە كەلەشەگىنەن ءۇمىت كۇتتىرەتىن بوكسشىلار ەكەنىن اڭعارتتى.

ءىزباسارلار كوبەيىپ كەلەدى

57 كگ سالماقتىڭ تاعدىرى سپارتاكيا­دادا شەشىلگەن سياقتى. بۇل سالماقتا ماحمۇد سابىرحان جەڭىمپاز اتاندى. ونىڭ قارسىلاسى ورازبەك اسىلقۇلوۆ بار كۇش-جىگەرىن سالعانىمەن, ءاربىر راۋندتا ماحمۇد باسىمدىق تانىتىپ وتىردى. بىراق چەمپيوندا كەمشىلىكتەر بار ەكەنى بايقالدى. ليتسەنزيا جەڭىپ الۋ ءۇشىن ماحمۇد تىنىمسىز ەڭبەكتەنۋى ءتيىس. الداعى ۋاقىتتا ونى وزىنە دە, جەكە باپكەرىنە دە ايتامىز. ودان بولەك ءوزىمىز ناقتى تاپسىرمالار بەرىپ, نەگە ءمان بەرۋ كەرەك ەكەنىن قاداعالايمىز.

60 كگ سالماقتا ءبىراز مىقتى جەكپە-جەك ءوتتى. بەيبارىس جەكسەن اباي­لىق جاس بوكسشى رۋسلان كۇزەۋباەۆ ارا­سىنداعى فينالدىق ايقاستا ءوزىنىڭ تاجىري­بەسىمەن بەيبارىس باسىم ءتۇستى. بۇل سالماققا جاستاردىڭ كەلۋى – قۋان­تارلىق جاعداي.

63 كگ سالماقتا شيرەك فينالدان باس­تاپ تارتىستى جەكپە-جەكتەر كوپ بولدى. جارتىلاي فينالدىق, فينالدىق كەزدەسۋلەر ارپالىسقا تولى بولدى. بۇل جەردە 57 كگ سالماقتا الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى سەرىك تەمىرجانوۆتىڭ ءالى 63 كگ سالماققا توسەلمەگەنى بايقالدى. وعان ۋاقىت كەرەك. اتالعان سالماقتا چەم­پيون اتانعان مۇحاممەدسابىر بازار­باي ۇلىنىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى.

67 كگ سالماق دارەجەسىندە الەم چەم­پيونى دۋلات بەكباۋوۆ قينالماي ءوزىنىڭ وسى سالماقتاعى مىقتىلىعىن دالەلدەپ, فينالدا پاۆلودارلىق باح­تيار سماعۇلوۆتان باسىم ءتۇستى.

71 كگ سالماقتا اسلانبەك شىمبەر­گەنوۆتىڭ ءىزىن جالعاعان جاستار ءوسىپ كەلە جاتقانىن بايقادىق. بۇل سالماقتا جەڭىمپاز اتانعان تالعات شايكەن مەن فيناليست سابىرجان اقحالىقوۆقا الەمدىك دودادا تابىسقا جەتەمىن دەسە, ءالى دە ولارعا كەم-كەتىكتەرمەن جۇمىس ىستەپ, كوپ ەڭبەكتەنۋ كەرەك ەكەنى بايقا­لىپ تۇر.

75 كگ سالماقتاعى تارتىستى فينال­دىق جەكپە-جەكتە كوپ جىلدار بويى قۇرامانىڭ ۇزدىگى بولىپ كەلگەن نۇر­قانات رايىستى جامبىلدىق دياس مول­جىگىتوۆ جەڭىپ كەتتى. ەكى بوكسشى ءبىر-ءبىرىنىڭ قىر-سىرىن جاقسى بىلەدى. ەل چەمپيونىنىڭ جارتىلاي فينالىندا, فينالداردا ءبىر-بىرىمەن كەزدەسكەن. وسى جولى دياستىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى.

چەمپيوندار جينالعان سالماق

80 كگ سالماقتا ءبىرتالاي مىقتى بوكسشى جينالدى. اتالعان سالماقتا شيرەك فينالدان باستاپ وتە تارتىستى كەزدەسۋلەر ءوتتى. بىلتىر قۇراما ساپىنا ىلىنگەن جانىبەك قارتباەۆ, بەكبولات ابدىكەرىم سياقتى بوكسشىلار جارىس جولىنان شىعىپ قالدى. ولاردى جۇلدەسىز قالدىرعاندار اناۋ-مىناۋ ەمەس, الەمدە اتوي سالعاندار ەدى. 80 كگ سالماقتىڭ جارتىلاي فينالىندا الەم چەمپيوندارى نۇربەك ورالباي مەن بەكزات نۇرداۋلەتوۆ, الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, كاسىپقوي بوكستا ءبىراز جەتىستىككە جەتكەن تۇرسىنباي قۇلاح­مەت, 22 جاسقا دەيىنگىلەر اراسىندا ازيا چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى ەراسىل جاقپەكوۆ ونەر كورسەتتى. وسىدان كەيىن-اق بۇل سالماقتا باسەكەلەستىك وتە جوعارى بولعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. دەسە دە, فينالعا شىققان الەم چەمپيوندارى نۇربەك ورالباي مەن بەكزات نۇر­داۋلەتوۆ بوكس كەشىن قىزدىردى. ازعان­تاي باسىم­دىقپەن نۇربەك جەڭىسكە جەتتى.

سپارتاكيادانىڭ باستى جاڭالىعى دەپ 86 كگ سالماقتاعى جاس بوكسشى تەمىرلان مۇقاتاەۆتى ايتۋعا بولار ەدى. ايلا ءتاسىلى, ءىس-قيمىلى, قۇداي بەرگەن كۇش-قۋاتى بار, دەنە-ءبىتىمى جاقسى وتە تالانتتى بوكس­شى ەكەن. مىنە, وسىنداي بوكسشىنى سەرىك ساپيەۆ, دانيار ەلەۋسىنوۆ سەكىلدى وليمپيادا چەمپيونى ەتىپ شىعارۋعا بولادى. كەلەشەگىنەن زور ءۇمىت كۇتتىرەتىن بوكسشى دەپ سانايمىن. ول اسكەريلەر اراسىندا الەم چەمپيونى اتانعان ابزال قۇتتىبەكوۆتى فينالدا جەڭىپ, تۇڭعىش رەت قازاقستان سپارتاكياداسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.

92 كگ سالماق دارەجەسىنىڭ فينالىن جانكۇيەرلەر تاعاتسىزدانا كۇتتى. اي­بەك ورالباي مەن ساعىندىق توعامباي اراسىنداعى كەزدەسۋدە ءۇشىنشى راۋند جەڭىس تاعدىرىن شەشتى. سوڭعى شەشۋشى كەزەڭدە ايبەك ءوزىنىڭ مۇمكىندىگىن ءمۇلت جىبەرمەي, قارسىلاسىنان ءبىر باس جوعارى بولدى.

ەكى بوكسشى الداعى ۋاقىتتا الەمدىك دەڭگەيدە جەڭىسكە جەتەمىن دەسە, اۋىر سالماققا ساي سوققىلارىن نىعايتۋ كەرەك. سەبەبى بۇل سالماقتا رەسەيلىك مۋسليم گادجيماگومەدوۆ, يتاليالىق ازيز اببەس مۋحيدين, كۋبالىق حۋليو سەسار لا كرۋس, يسپاندىق ەنمانۋەل رەيەس, سونداي-اق برازيليالىق كەنو ما­شادو سەكىلدى الەم چەمپيوناتتارىندا بيىك تۇعىردان كورىنىپ جۇرگەن اپاي­توستەر وتە كوپ. سوندىقتان ايبەك تە, ساعىندىق تا تىنباي ەڭبەكتەنىپ, كوپ جۇمىس ىستەۋ كەرەك.

+92 كگ سالماقتا قامشىبەك قوڭقا­باەۆتىڭ وليمپيادا جولداماسىن العا­نىن بىلەسىزدەر. سوعان قاراماستان سپارتاكيادا بارىسىندا جارتىلاي فينال, فينالدىق ايقاستار جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. ءبىراز بوكسشىنى ءتۇرتىپ الدىق. الدىڭعى چەمپيوناتتاعىداي ەمەس, اسا اۋىر سالماقتاعىلار بۇل جولى ءبىر-بىرىمەن «توبەلەستى». دامير تويباي مەن امانات سابىرعالي اراسىنداعى فينالدىق جەكپە-جەك تارتىستى ءوتتى. بىلتىر دا وسى ەكى بوكس­شى فينالعا دەيىن جەتكەن. ول كەزدە امانات قارسىلاسىنان وڭاي ۇتىلعان ەدى. بۇل جولى شەبەرلىگى ارتىپتى. جالپى, جەڭىسكە جەتكەن دامير فينالعا دەيىن جوعارى دەڭگەيدە جۇدىرىقتاسىپ شىقتى. جۇلدە العان بوكسشىلار ەندى سوققىلارىن كۇشەيتسە, الداعى ۋاقىتتا وسىلارعا سەنىم ارتامىز.

سان از بولسا دا, ساپا جوعارى

سپارتاكيادانىڭ اياسىندا وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىنا كوڭىل تولمادى. سەبەبى كەيبىر وبلىستىڭ سپورت باسشى­لارىنىڭ بوكسقا دەگەن كوزقاراسى وتە تومەن ەكەنى بايقالدى. ەلىمىزدە بوكس­تى جاقسى كورەمىز, بوكستى دامىتامىز دەيمىز, بىراق سپارتاكياداعا ءۇش-اق وبلىس 13 سالماقتا تولىق قۇراممەن كەلدى. ولار – تۇركىستان, جامبىل وبلىسى مەن الماتى قالاسى. كوپ وبلىس 7-10 بوكسشىنى الىپ كەلگەن. كەيبىر وبلىس­تار 4-5 بوكسشىنى سايىسقا قوستى. ال سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان بىردە-ءبىر بوكسشى قاتىسقان جوق. بۇعان دەيىن سپارتاكيادالاردا سان جاعىنان مۇنداي تومەن كورسەتكىش بولعان ەمەس. الايدا ساپا جاعىنان بارلىعى دۇرىس. سەبەبى جارتىلاي فينالدى ايتپاعاننىڭ وزىندە كەيبىر سالماقتا جارىستىڭ شيرەك فينالىنان باستاپ وتە قىزىقتى كەزدەسۋلەر بولدى.

جالپى, سايدىڭ تاسىنداي 52 بوكس­شى قازاقستان قۇراماسىنا الىندى. ونىڭ سىرتىندا وليمپيادا جولدا­ماسىنا يەلىك ەتكەن اسا اۋىر سالماق­تاعى قامشىبەك قوڭقاباەۆ, 71 كگ سال­ماقتا كوماندا كاپيتانى اسلان­بەك شىمبەرگەنوۆ, ازيا ويىندارىندا جاقسى ونەر كورسەتكەن, بۇگىندە جارا­قاتىنا ەم-دوم جۇرگىزىپ جاتقان ەرتۋعان زەينۋللينوۆ سەكىلدى ءۇش-ءتورت بوكسشى دا قۇراما ساپىنا ەنەدى.

كەلەر جىلى يتاليادا وتەتىن وليم­پيادا جولداماسى ۇيلەستىرەتىن تۋرنيرگە كىمدەر بارادى دەگەنگە كەلسەك, ءبىرىنشى كەزەكتە سپارتاكيادادا جەڭىمپاز اتانعان بوكسشىلارعا باسىمدىق بەرىلەدى. الايدا وعان دەيىن ءبىراز كۇن بارىن ەسكەرۋىمىز كەرەك. سول ۋاقىتقا دەيىن چەمپيون اتانعاندار ءوز بابىندا بولا ما, بولماي ما؟ باستى ماسەلە – وسىندا. قۇداي ساقتاسىن, بوكسشىلار اۋىرىپ تا قالۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى ۋاقىتتان وزبايىق. جارىسقا ەكى اپتاداي ۋاقىت قالعاندا كىمدەردىڭ باراتىنى بەلگىلى بولادى. ەڭ باستىسى, ىرىكتەۋ تۋرنيرىنە كىل مىقتىلار بارادى.

جازىپ العان –

الماس ماناپ,

«Egemen Qazaqstan»