قايرات ءجۇنىسوۆ: وتانشىل سەزىم بولماسا, اسكەري ءان جازۋ مۇمكىن ەمەس

– قايرات قاراتاي ۇلى, ءسىزدى ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرى ءۇشىن اسكەري-پاتريوتتىق اندەر جاز­عان كومپوزيتور رەتىندە بىلە­مىز. اسكەري اندەر جازۋعا قالاي مويىن بۇردىڭىز؟

– مەن, جالپى, ءان جازۋدى 2-سى­­نىپتان باستاپ قولعا الىپپىن. مەكتەپ ساحناسىندا بالالار ان­دەرىمدى ايتىپ جۇرەتىن. كەيىن كونسەرۆاتورياعا ءتۇسىپ, ان­شى­لىك ماماندىعىن الىپ شىق­تىم. 80-جىلداردىڭ اياعىنان ال­عاش­قى تۋىندىلارىم جارىققا شىعا باستادى. سونىڭ ىشىندە قى­دىر­الى بولمانوۆ ورىنداعان «قارىن­داسىما» اتتى ءانىمنىڭ ورنى ەرەكشە بولدى.

90-جىلداردىڭ باسىندا ەلى­مىز تاۋەلسىزدىك العاندا بۇكىل حا­لىقتىڭ بويىندا وتانعا, ەل­گە, جەرگە دەگەن پاتريوتتىق سە­زىم ويانعانى بەل­گىلى. عاسىرلار بويى ارمانداپ كەل­گەن ازاتتىق­قا قولى­مىز جەت­تى دەپ كەۋدەمىزدى ماقتانىش وتى كەر­نەپ ءجۇردى. سول ۋاقىتتا ء«اربىر قازاق قو­لى­نان نە كەلەدى, سونى­مەن ەلگە, تاۋەلسىزدىكتىڭ نى­عايۋىنا قىز­مەت ەتۋى كەرەك» دەگەن بايلام­عا توقتادىم. ال مەنىڭ قو­لىمنان كەلەتىنى نە؟ ول – ءان جا­زۋ, سازگەرلىك ونەر. وتانشىلدىق تاقى­رىبىنداعى, اسكەري اندەرگە بەت بۇرۋىم وسى كەزدەن باستالدى. 1994 جىلى قورعانىس مي­نيسترلىگىنىڭ ورتالىق ءانسامبلى اشىلعاندا بىردەن وسى جەرگە قىز­مەتكە كەلدىم. مىنە, سودان بەرى 30 جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتىپتى.

– اسكەري-پاتريوتتىق با­عىتتا قانداي اندەر جاز­دى­ڭىز؟

– اندەرىمنىڭ دە, ءان جيناقتا­رىم­­نىڭ دا سانى كوپ. مىسالى, 1998 جىلى قارۋلى كۇشتەر تاري­حىنداعى «ەركىندىك سۇيگەن ەگەمەن ەلىم» اتتى تۇڭعىش پاتريوتتىق ءان جيناعىم جارىق كوردى. ودان كەيىن «انت ەتەمىن», «سارباز», «جا­ۋىنگەر» اتتى ءان جيناقتا­رىم دا كوپشىلىك قاۋىمعا جول تارتتى. ال «ەگەمەن قازاقستان» اتتى ءانىم قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ ءانۇرانىنا اينالدى دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.

قازىرگى تاڭدا تەك اسكەري با­عىت­تاعى اندەر ەمەس, جاستاردى پات­ريوتتىققا تاربيەلەيتىن وزگە دە جوبالاردى قولعا الىپ جا­تىر­مىن. سونىڭ ءبىرى – «سارباز ساحناسى» اتتى اۆتورلىق جوبام. ول جەر­دە قارۋلى كۇشتەردەگى شى­عارماشىل جاستار, اسكەري ۇجىمدار ءوز ونەرلەرىن پاش ەتەدى. بۇدان بولەك, «اسكەري ونەر سالتاناتى» قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ارنايى سىيلىعى ءۇشىن «اسكەري مۋزىكا كونكۋرسى», تۇركىتىلدەس ەلدەر قارۋلى كۇشتەرى شىعار­ماشىلىق ۇجىمدارىنىڭ ارا­سىنداعى «مۋ­زىكا جانە بي حا­لىق­ارالىق فەس­تيۆالى» سەكىلدى جوبالاردى قولعا الدىم.

– ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, اسكەري-پاتريوتتىق ءان جازۋعا وزگەشە تال­عام مەن جاۋاپكەرشىلىك كەرەك. جالپى, ءسىزدى نە شابىتتاندىرادى؟ ءسىز ءۇشىن اسكەري ءاننىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟

– جوعارىدا ايتىپ وتكەنىم­دەي, مەن بۇل سالاعا سانالى تۇردە, ءوز تاڭداۋىممەن كەلگەن جانمىن. مەنى شابىتتاندىراتىن نار­سە – ەلىمە, جەرىمە قىزمەت ەتسەم دەگەن ماقسات. سوندىقتان وسى سا­لاعا ءومىرىمدى ارنادىم. اس­كەري اندەردىڭ ەرەكشەلىگى – ونى تىڭ­داعان ادامنىڭ بويىندا وتان­شىلدىق سەزىمىن وياتاتىن بولۋى ماڭىزدى. ءاندى جازاتىن سازگەردىڭ بويىندا پاتريوتتىق سەزىم بولۋعا ءتيىس. مىسالى, مەن كوپ اندەرىمنىڭ ءماتىنىن ءوزىم جازامىن. ول جەردە ايتىلاتىن سوزدەر پافوستىق سيپاتتا ەمەس, رياسىز كوڭىلدەن شىعۋى قاجەت. ءوزىم تالاي بايقاۋ­لاردا قازىلىق ەتىپ ءجۇرمىن. باي­قايتىنىم, ەگەر ءسوزى دۇرىس بولماسا, ول جاقسى اۋەننىڭ باعىن اش­پايدى. ال ونى جازعان ادامنىڭ بو­يىندا وتانعا دەگەن سەزىمى بولماسا, ودان جاقسى ءما­تىن دە شىقپايدى.

– تۋىندىلارىڭىزدىڭ ىشىن­­­دە جانىڭىزعا جاقىنى, سۇ­يىكتى ءانىڭىز بار ما؟

– شىعارماشىلىق ادامى ءۇشىن ونىڭ ءاربىر تۋىندىسى ءوزى­نىڭ بالاسىنداي بولادى ەكەن. ءار تۋىن­دىنىڭ ءوز ورنى مەن كوتەرەر جۇگى بار. بىراق جو­عارىدا ايتىپ كەتكەندەي, قور­عانىس مينيستر­لىگى­نىڭ ءاربىر ءىس-شاراسىندا ايتىلىپ جۇرگەن «ەگەمەن قازاقستان» اتتى ءانىمنىڭ شوقتىعى بيىك. قازىر بۇل ءانسىز مينيسترلىكتىڭ بىر­دە-ءبىر مادەني-كوپشىلىك ءىس-شا­را­سى وتپەيدى. مەن بۇل ءاندى قا­لاي جاز­دىم دەگەنگە كەلسەك, 90-جىل­داردىڭ با­سىندا ەلىمىز ەندى تا­ۋەل­سىزدىك الار تۇس­تا ءتۇرلى سەپا­را­تيستىك سيپات­تاعى وقيعا كو­بەيىپ كەت­تى عوي. ماسە­لەن, ورالدا كازاك­تار ب ۇلىگى بولعانىن بىلەمىز. سول ۋاقىتتا ەلدىڭ تىنىشتىعى مەن تۇتاستىعىن بۇزعىسى كەلە­تىن وقي­عالارعا مەنىڭ ىشكى قارسى­لى­عىمنان شىققان ءان بۇل.

ءبىر وفيتسەر ادام كەزىندە مەنىڭ وسى انىمە ءوزىنىڭ ۇلكەن باعاسىن بەرىپ ەدى: «مەن ءسىزدىڭ وسى ءانىڭىزدى تىڭداعاندا كەز كەلگەن شابۋىلعا شىعۋعا دايىن بولامىن», دەدى ول. ەگەر تۋىندىم ەلدى قورعايتىن جاۋىنگەرلەرىمىزگە وسىلاي اسەر ەتىپ, كوڭىلدەرىنە شابىت بەرىپ جاتسا, سازگەر ءۇشىن بۇدان اسقان باعا بار ما؟

– 26 قاراشادا شىعارماشى­لىق كەشىڭىز وتەدى ەكەن. سول تۋرالى قىسقاشا ايتىپ بەرسەڭىز.

– حالىق ال­دىندا شىعارما­شىلىق ەسەپ بەرە­تىن كەز كەلدى دەگەن ويمەن وسى اۆ­تور­لىق كە­شىمدى وتكىزۋدى قولعا الدىم. قور­عانىس مينيسترلىگىنىڭ باسشى­لى­عىنا العىسىم شەكسىز, ولار مەنىڭ باستامامدى قىزۋ قول­دا­دى. كونتسەرتىم ەلوردامىز­دا ەركەعالي راحماديەۆ اتىنداعى «استانا» كونتسەرت زالىندا وتە­دى. ول جەردە حالىق اراسىندا تانىمال بولعان بۇرىنعى شىعار­مالارىممەن قوسا جاڭا اندەرىم دە ورىندالادى. مەن ءۇشىن ءمانى ايرىقشا كونتسەرت بولايىن دەپ جاتىر. ءبارىڭىزدى شىعارماشىلىق كەشىمە شاقىرامىن.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن –

ەسكەندىر زۇلقارناي,

«Egemen Qazaqstan»