قارا كۇزدىڭ كەلۋىمەن شىمكەنتتە توتەنشە جاعداي قىزمەتىنىڭ جۇمىسى كۇشەيەدى. ويتكەنى تۇرعىندار تاراپىنان ىستان ۋلانىپ قالۋ قاۋپى جوعارىلايدى. گاز قوندىرعىسى دا وسىنداي كەزدە قاۋىپتىڭ كوزىنە اينالادى. سولاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن توتەنشە جاعداي قىزمەتى حالىقتى قۇلاقتاندىرىپ, پروفيلاكتيكالىق جۇمىستارعا بەلسەنە ارالاسىپ جاتىر.
وسى ورايدا توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, ازاماتتىق قورعاۋ پولكوۆنيگى ەركىن وتارعالىم ۇلى تۇرعىنداردى جىلىتۋ پەشىن قولدانعاندا مەيلىنشە ساق بولۋعا شاقىرىپ وتىر. كەشەگى ىنتىماق-1 شاعىن اۋدانىندا ورىن العان قايعىلى جاعداي دا قاۋىپسىزدىك شاراسىنىڭ ماڭىزىن ودان سايىن ارتتىرا ءتۇستى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, جۋىردا اتالعان شاعىن اۋداندا ءبۇتىن ءبىر وتباسى تابيعي گازدان ۋلانىپ كوز جۇمعان ەدى.
دەپارتامەنت وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, نەمقۇرايدىلىقتىڭ سالدارىنان جىل سايىن جەكە تۇرعىن ءۇي سەكتورلارىنان, مەكەمەلەردەن, كوپقاباتتى ۇيلەردەن ءورت شىعۋ دەرەكتەرى جيىلەپ بارادى. ولاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ بارا جاتقانىن رەسمي ستاتيستيكا دا راستاپ وتىر. وسى رەتتە مامان ءورتتىڭ نەگىزگى شىعۋ سەبەبىن اتاپ ءوتتى. بۇل كوبىنەسە ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ قىسقا تۇيىقتالۋىنان بولىپ جاتادى. ال ونىڭ باستى كىناراتى – مونتاجداۋ جۇمىستارىنىڭ دۇرىس جۇرگىزىلمەۋى. ءۇيدىڭ ەلەكتر جۇيەسىن تەكسەرىپ, دەر كەزىندە جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزبەسە دە قىسقا تۇيىقتالۋ ورىن الادى. سەبەبى جىلىتۋ پەشتەرىنىڭ ەلەكتر كوزىنە جالعانعاندا سىمدارعا اۋىرلىعى ارتادى. سونىڭ سالدارىنان جەلىلەر قىسقا تۇيىقتالىپ, وت شىعىپ كەتەدى. سول ءۇشىن مامان ۋاقىتىندا تەكسەرىپ, جوندەۋ جۇمىستارىنا كوڭىل ءبولىپ, مونتاج جاساتقاندا بىلىكتى كاسىبي شەبەرگە جۇگىنۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتەدى. ءورتتىڭ شىعۋىنىڭ ەكىنشى سەبەبى – بالالاردىڭ سىرىڭكەمەن ويناۋى نەمەسە تەمەكى تۇقىلىن سوندىرمەي تاستاي سالۋ. اسىرەسە بالكوننان تەمەكى شەگىپ, تومەن قاراي لاقتىرا سالاتىندار بار. بىراق تەمەكى تۇقىلى تومەندەگى بالكونعا ءتۇسىپ, سول جەردە ءورتتىڭ شىعۋىنا سەبەپ بولۋى مۇمكىن.
ء«ورتتىڭ پايدا بولۋىنا ءۇش جاعداي تۇرتكى بولادى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – جانۋ كوزى. وعان ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ قىسقا تۇيىقتالۋى, سىرىڭكە تاعى باسقالار جاتادى. ەكىنشىسى – جاناتىن ورتا. بۇعان تەمەكى تۇقىلى تۇسكەن بالكوندى جاتقىزۋعا بولادى. ءۇشىنشىسى – اۋا رايى. ءورت ورىن الماۋ ءۇشىن وسى ءۇش تىزبەكتىڭ بىرەۋىن ءۇزۋىمىز كەرەك. ياعني ەگەر قىسقا تۇيىقتالۋ بولماسا دەمەك ءورت بولمايدى. نەمەسە ۇيدە جاناتىن ماتەريالدار از بولسا, ء«تىلسىز جاۋ» دا بۇكىل ءۇيدى شارپي المايدى. جىل باسىنان بەرى ورتكە قاتىستى 180 وقيعا تىركەلگەن. نەگىزىنەن بۇل جەردە ادامداردىڭ ءوزى كىنالى. بيىل كاسىپكەرلىك نىساندارى دا وتقا وراندى. ۇجىمدىق جاۋاپكەرشىلىك, قاۋىپسىزدىك بولماسا وسىنداي قايعىلى جاعدايلار ورىن الادى. اتا-انالار بالالارىمەن قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى تۋرالى كوپ اڭگىمەلەسۋى كەرەك. بالالار قۇتقارۋشى قىزمەتتەردىڭ نومىرلەرىن جاتقا بىلۋگە ءتيىس. دەپارتامەنت جىل باسىنان بەرى الدىن الۋ ءىس-شاراسى بويىنشا كوپتەگەن كەزدەسۋ وتكىزدى. وندا حالىققا قاۋىپسىزدىك شاراسىن ساقتاۋ تۋرالى ەرەجەلەر بارىنشا ءتۇسىندىرىلدى», دەدى ەركىن وتارعالىم ۇلى.
دەپارتامەنت الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن 2 005 وتباسىن ءوز باقىلاۋىنا العان. سەبەبى ولاردا كەيدە جوندەۋ جۇمىستارىنا, قوندىرعىلاردى ساپالى ورناتۋعا, باسقا دا قاۋىپسىزدىك شارالارىن قامتاماسىز ەتۋگە قاراجاتتارى جەتپەي قالۋى مۇمكىن. وسى ورايدا توتەنشە جاعدايلار قىزمەتى 80 ۇيگە ۋلى گازدى انىقتايتىن ارنايى داتچيكتى تەگىن ورناتىپ بەردى.
ماماننىڭ ايتۋىنشا, اسىرەسە گاز قازاندىقتارىن ءوز بەتىمەن قوياتىندار بار. قازاندىقتان تارايتىن ۋلى گازدى سىرتقا شىعاراتىن قۇبىرلارعا ءمان بەرمەيدى. كومىرمەن جاعىلاتىن پەشتىڭ دە مۇرجاسىن, قۇدىقتارىن جىل سايىن كۇيەدەن تازالاپ تۇرۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. شىمكەنت قالاسىندا ەلدى مەكەندەردى تۇگەل گازداندىرۋ جۇمىستارى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. دەگەنمەن 10 مىڭنان اسا ءۇي ءالى دە قىستا كومىر جاعادى. سوندىقتان كومىرقىشقىل گازىنا ۋلانىپ قالۋ قاۋپى جىلىتۋ ماۋسىمىندا ەسەلەنە تۇسەدى. ال قايعىلى جاعدايدى بولدىرماۋدىڭ جالعىز جولى – قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن قاتاڭ ساقتاۋ. اسىرەسە ەر كىسىلەر ءۇيدىڭ وتاعاسى بولعاندىقتان, وتباسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ءبىرىنشى كەزەكتە سولار جاۋاپتى. سوندىقتان گاز قوندىرعىسى مەن پەشتەردىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەۋىنە, قۇبىرلارىنىڭ تازالىعىنا, جەلدەتكىشتەر مەن دابىل قاققىش داتچيكتەردىڭ بولۋىنا باسا ءمان بەرۋى قاجەت.
سونداي-اق توتەنشە جاعداي قىزمەتى وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, قالا اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن دەپارتامەنتتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى 90% جاڭارتىلعان. 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان مەگاپوليستى دامىتۋ جوسپارىنا سايكەس قوسىمشا 14 تەحنيكانى ساتىپ الۋ كوزدەلىپ وتىر. سوندا 2025 جىلعا قاراي دەپارتامەنتتىڭ قاجەتتى تەحنيكامەن جابدىقتالۋى 100%-دى قۇرايدى. دەپارتامەنت كەلەسى جىلى دروندار ساتىپ الۋدى جوسپارىنا ەنگىزگەن. توتەنشەلىكتەرگە مەگاپوليستە قۇرىلعان 21 ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتى كومەك كورسەتەدى.
«بۇگىنگى تاڭدا قۇرىلىس نىسانىن سالاردا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسىن توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىمەن الدىن الا كەلىسپەيدى. سونىمەن بىرگە دەپارتامەنت وكىلدەرى قۇرىلىسى بىتكەن نىساندى قابىلداپ الاتىن كوميسسيا قۇرامىنان دا شىعارىلعان. وسىنىڭ بارلىعى جاڭا عيماراتتاردا ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنىڭ ساقتالماۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتقانى راس. ماسەلەن, بيىل 550 نىسان تەكسەرىلدى. ەشقايسىسىنىڭ دا ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنا جاۋاپ بەرمەيتىنى انىقتالعان. دەپارتامەنت ورىن العان كەمشىلىكتەردى جويۋعا نۇسقاما بەرەدى, تالاپ ورىندالماسا, سوتقا ارىز تۇسىرەدى. دەگەنمەن جۇيەدەگى كەمشىلىكتەردى جويۋعا كۇش سالىنىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى ارنايى زاڭ جوباسى قارالۋ ۇستىندە. بۇل بويىنشا الەۋمەتتىك, حالىق كوپ شوعىرلاناتىن, 10 قاباتتان جوعارى ۇيلەردى سالۋعا بايلانىستى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامالار بۇدان بىلاي دەپارتامەنتپەن الدىن الا ماقۇلدانادى. كوپ قاباتتى ۇيلەرگە ورناتىلاتىن ءورت قاۋىپسىزدىگى جابدىقتارىن كۇتىپ-ۇستاۋ كوندومينيۋم, ياعني مۇلىك يەلەرى بىرلەستىگىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە جۇكتەلۋگە ءتيىس», دەدى ازاماتتىق قورعاۋ پولكوۆنيگى ەركىن وتارعالىم ۇلى.
دەپارتامەنت وكىلىنىڭ حابارلاۋىنشا, مەگاپوليستە 9 ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى بار. الايدا قالانى ءورت ءسوندىرۋ بريگاداسىمەن جەتكىلىكتى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءبولىم سانى 22 بولۋ كەرەك. بۇل تالاپ قالا اكىمدىگى تاراپىنان بىرتىندەپ ورىندالىپ كەلەدى. ماسەلەن, بيىل 2 ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى قولدانىسقا بەرىلسە, كەلەسى جىلى تاعى ەكەۋىنىڭ قۇرىلىس جوباسى دايىندالادى. جالپى, 2030 جىلعا دەيىن مەجە تولىق ورىندالىپ بىتۋگە ءتيىس.
شىمكەنت