تەرەكتىنىڭ تورقالى تويى

ارينە, جايىق وزەنىن جاعالاي جات­قان بۇل ولكەنىڭ تاريحى تىم تەرەڭدە. التىن كيىمدى ايگىلى تاقساي حانشايىمى­ وسى جەردەن تابىلعان. كىشى ءجۇزدىڭ اكەلى-بالالى بيلەۋشىسى ايشۋاق پەن جانتورە حانداردىڭ زيراتى دا وسى تو­پىراقتا جاتىر. اتاقتى ماراباي جىراۋ مەن ابۋباكىر كەردەرىنىڭ دە تۋعان جەرى – تەرەكتى. حح عاسىردىڭ باسىندا قارا­شەكپەندىلەر قاپتاپ, قۇيقالى جەرگە جاپپاي قونىستانسا, «تىڭ يگەرۋ» دەگەن تۇرەن­نىڭ استىندا دا ءبىراز تاريح جىرتىلىپ كەتتى. بىراق تاۋەلسىزدىك تاڭى اتقالى اتاجۇرتتىڭ ارعى-بەرگىسى تۇگەندەلىپ, ەل دە, جەر دە جاڭاشا تۇلەپ كەلە جاتقانى راس.

– تورقالى 90 جىلدىقتا اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن جەتىستىگىمىز جەتەرلىك. توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان ءبىزدىڭ اۋدان قاي كاسىپپەن دە شۇعىلدانۋعا قولايلى مەكەن. اۋماعىنداعى 15 وكرۋگتە 40 مىڭعا تارتا تۇرعىن, 29 ۇلت وكىلى تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇرەدى. اۋدان بو­يىنشا 24 ەلدى مەكەن اۋىز سۋمەن, 96 پايىز اۋىل گازبەن قامتىلعان. بيىلدىڭ وزىندە 25 شاقىرىم جول جوندەلىپ جاتىر, 4 مەكتەپ سالىنىپ, 3 جاڭا مەديتسينالىق نىسان بوي كوتەردى. 23 وتباسى­ جاڭا پاتەر يەسى اتانسا, 38 تۇرعىن ءۇيدىڭ قابىرعاسى قالاندى. اۋداننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى دا قارقىندى دامىپ كەلەدى. قازىرگى كەزدە مال سانى ايتارلىقتاي ءوسۋ ۇستىندە. بۇل – وڭىردەگى وزگە­رىس­تەردىڭ ءبىر پاراسى عانا. جىل سايىن اۋدا­نىمىزدا جاڭا جوبالار مەن يگى ىستەر جۇزەگە اسسا, ەلدىڭ تىنىشتىعى مەن تۇراق­تىلىعىنىڭ ارقاسى, – دەدى تەرەكتى اۋدا­نىنىڭ اكىمى ءاليا مۇحانبەتجانوۆا.

بۇل كۇنى تۋعان جەردىڭ تو­يىنا الىس-جاقىننان مارتەبەلى مەيماندار دا اعى­لىپ كەلىپتى. سونىڭ ءبىرى – وسى ءوڭىردىڭ تۋما­سى, اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋ­رەاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­راتكەرى, «قۇرمەت» جانە «وتان» وردە­نى­نىڭ يەگەرى, اقجايىقتىڭ اق شاعالاسى اقۇشتاپ باقتى­گەرەەۆا. ساحنا تورىنەن:

«كولدەرىڭ تۇنىق, ءموپ-ءمولدىر,

جاعاسى جاسىل, جەلەك-ءتى.

توگىلىپ تۇرعان كوكتەن نۇر,

سۇلۋسىڭ قانداي, تەرەكتى!» دەپ تەبىرەنە جىر وقىعان اقىننىڭ وڭىرىنە تەرەكتى اۋدانىنىڭ 90 جىلدىعىنا وراي ارنايى دايىندالعان توسبەلگى تاعىلدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, جازۋشىلار وداعى­ن­ىڭ مۇشەسى, اقىن داريعا مۇش­تا­نوۆا مەن كومپوزيتور, «دارىن» مەم­لەكەتتىك جاس­تار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, مادە­نيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى, «قۇرمەت» وردە­نى­نىڭ يەگەرى ەركىن نۇرىمبەتوۆتىڭ شى­عار­ما­شى­لىق وداعىنان تۋعان «تەرەك­تى­ ءۆالسى» اشىق اسپان استىندا ورىندالىپ, جينالعان جۇرتتى ءتانتى ەتتى.

وسى كۇنى ۇزاق جىلدار بويعى جەمىستى قىز­مەتى ءۇشىن «قازپوشتا» تەرەكتى اۋدان­دىق فيليالىنىڭ كاسسا مەڭگەرۋشىسى ۆالەنتينا انيششەنكو, اۋداندىق پوليتسيا­ ءبولىمى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى بولىم­شە­سىنىڭ باستىعى قانات جاقىباەۆ, اق­جايىق اۋىلدىق وكرۋگى اكىمى بولات الەك­ساندر ۇلى, پريرەچنىي اۋىلدىق وكرۋگى اكىمى مەيرامبەك جاقسىبەك ۇلى, تەرەكتى رەك باس ينجەنەرى دامير مىرزاباەۆ, «تەرەكتى-تازا سۋ» جشس ينسپەكتورى اقما­رال ەركىنقىزى, اۋداندىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبىنىڭ جات­­تىق­­تىرۋشىسى ەرلان ساعى­نا­لين سىن­دى ۇزدىكتەر وبلىس اكىمى ناريمان تورە­عاليەۆتىڭ العىسحاتىمەن ماراپاتتالدى.

كوپشىلىك ءىس-شارا تەرەكتى اۋدا­نىن­داعى حالىقتىق «دات»­ تەاترى ارتىس­تەرى قويعان تاري­حي كورىنىستەرمەن, «جۇل­دىز» ۇلگى­لى بي ءانسامبلىنىڭ اسەم قويى­­لىم­دارىمەن, جەرگىلىكتى ونەر­پاز­داردىڭ تاماشا ونەر شاشۋىمەن ارلەنىپ, كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىق­تى. تەرەكتى اۋداندىق مادەني-دەما­لىس ورتالىعى قىزمەتكەرلەرى دە بار ونەرىن سالدى. ساحنا تورىندە, سايىن دالا توسىندە كامشات قادىرعاليەۆا, گۇلناز قۇسايىنوۆا, ساعيدوللا يزدەلەەۆ شارىقتاتا ءان شىرقاسا, اۋداندىق ساز مەكتەبى جانىنان قۇرىلعان «اقجەلەڭ» فولكلورلىق ءانسام­بلى دومبىرا كۇمبى­رى­مەن تويدىڭ ءسانىن كەلتىردى.

كوپشىلىكتىڭ دەلەبەسىن قوز­دىر­عان دالا قىزىقتارى – بايگە مەن كۇرەس ­اۋدان كاسىپكەرلەرىنىڭ, شارۋا قوجالىعى باس­شى­لارىنىڭ قولداۋىمەن ءوتتى. قۇنان بايگە مەن توپ بايگەگە – موتوتسيكل, الا­مانعا – اۆتو­كولىك تىگىلدى. العاشقى جۇل­دە­­لەردى شىڭعىرلاۋ اۋدانىنان­ كەلگەن تالعات بيسەمباەۆتىڭ «ناز­كۇرەڭى» مەن «اتامەكەن» جشس اتىنان قاتىسقان بەك­سۇل­تان يبا­توۆ­تىڭ «اقتاڭگەرى» يەمدەنسە,­ اۆتو­كولىك اتىراۋ وبلىسىنان كەلگەن حاميت التىنبەكتىڭ «قاراقۇس» اتتى تۇل­پا­رىنا بۇيىردى. ال بوز كىلەم­دە بەلدەسكەن پالۋانداردىڭ باس بايگەسى – 500 مىڭ تەڭگەنى بور­لىلىك تەمىرلان كولباي جەڭىپ الدى.

بيىلعى كۇزدىڭ سوڭعى جاي­ما­شۋاق كۇندەرىنىڭ بىرىندە وتكەن تەرەك­تى تويى ەل ىشىندەگى ەڭبەك ادا­­مى­نىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, حا­لىق­قا تاماشا كوڭىل كۇي سىيلادى.

باتىس قازاقستان وبلىسى