كەيىنگى جىلدارداعى جاعىمدى ءۇردىس – اۋىل مادەنيەتىنىڭ احۋالى جاقسارىپ كەلەدى. وتكەن جىلى اقمولا وڭىرىندە ءتورت مەملەكەتتىك كلۋب اشىلىپ, «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىنىڭ اياسىندا ەلدەگى مادەنيەت وشاقتارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك تۋدى.
اۋىل حالقىن تۋعان جەرىنىڭ توسىندە ورنىعىپ ءتۇتىن تۇتەتۋىنە يگى اسەر ەتەتىن جايدىڭ ءبىرى مادەنيەت وشاقتارىن جانداندىرۋ ەكەنى بەلگىلى. وڭىردە «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا 1,9 ميلليارد تەڭگەگە 6 ينۆەستيتسيالىق جوبا قولعا الىندى. ءسال تاراتىپ ايتاتىن بولساق, ونىڭ بەسەۋى قۇرىلىس نىسانى دا, بىرەۋى قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى. سونىڭ ىشىندە استراحان اۋدانىنا قاراستى نوۆوچەركاسسكوە سەلوسىندا 250 ورىندىق سپورت عيماراتى بار مادەنيەت ءۇيى سالىنادى. مۇنداي جاعىمدى جاڭالىق ستەپنوگورسك قالاسىنىڭ قارابۇلاق اۋىلىندا, ارشالى اۋدانىنىڭ ارشالى كەنتىندە دە ورىن الادى. ايتالىق, شوق جۇلدىزداي شاعىن عانا قارابۇلاق اۋىلىندا 145 ورىندىق مادەنيەت ءۇيى سالىنسا, ارشالى كەنتىندە 300 ورىندىق مادەنيەت ءۇيى بوي كوتەرەدى. وسىلايشا, ەل ەڭسەسىن ءبىر كوتەرىپ قالماق. بۇلاندى اۋدانىندا نيكولسكوە, ۆوزنەسەنكا سەلولارىندا 150 ورىندىق مادەنيەت ءۇيى سالىنسا, ەسىل اۋدانىنداعى بۇزىلىق اۋىلىندا دا تۇرعىنداردىڭ كوكەيىندە جۇرگەن كۇردەلى ماسەلە شەشىمىن تابادى.
جاڭا مادەنيەت ۇيلەرىمەن قاتار, بۇرىننان بەرى حالىققا ادال قىزمەت ەتىپ, ەلدىڭ رۋحاني كەڭىستىگىن نۇرلاندىرىپ تۇرعان مادەنيەت ۇيلەرىنە جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كوزدەلىپ وتىر. تاراتىپ ايتاتىن بولساق, ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنداعى ولجاباي باتىر اتىنداعى اۋىلداعى كلۋب كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلسە, وسى اۋدانداعى تايباي اۋىلىنداعى بۇرىنعى دۇكەن عيماراتى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ, قايتا جابدىقتالادى. مىنە, وسىلايشا, شاعىن اۋىلداردا حالىقتىڭ ءبىر ۋاقىت كوڭىل كوتەرىپ, مادەني شارالار وتكىزىپ, سەرپىلۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزىلماق. اسىلىندا جەرگىلىكتى جەردەگى كلۋبتار ويىن-ساۋىق قانا وتكىزەتىن ورىن ەمەس, سونىمەن قاتار جالپاق ەلدى جاقسىلىققا باۋلىپ, ورتاق ىسكە جاپپاي جۇمىلدىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن, رۋحاني ءنار بەرەتىن ورىن. مىنە, سوندىقتان وتپەلى كەزەڭدە جۇدەپ قالعان اۋىل مادەنيەتىنە كوڭىل ءبولىنۋى قۇپتارلىق-اق. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اۋىل – قازاقتىڭ التىن بەسىگى. ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن كورنەكتى تۇلعالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى اۋىلدان شىققان. «اۋىل – ەل بەسىگى» ارنايى جوباسىنىڭ اياسىندا كەشەندى تۇردە مادەنيەت نىساندارىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلۋدە» دەپ اتاپ ءوتۋى دە تەگىن ەمەس. مەملەكەت باسشىسىنىڭ العا قويىپ وتىرعان تاپسىرماسىن تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ اتقارۋعا بىلەك سىبانا كىرىسكەن وڭىردە جالپى قۇنى 838 ميلليون تەڭگە بولاتىن 7 كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل جاقسىلىقتىڭ شاراپاتى وڭىردەگى بىرنەشە اۋداننىڭ مادەنيەت وشاقتارىنا ءتيىپ تۇر. جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن دە مادەنيەت وشاقتارى سالىنىپ, جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەرەيمەنتاۋ, استراحان, اتباسار, بۋراباي, ءبىرجان سال, زەرەندى, قورعالجىن, اقكول, جارقايىڭ, ساندىقتاۋ, تسەلينوگراد اۋداندارى مەن ستەپنوگور قالاسىنىڭ شاڭتوبە, اقسۋ, بەستوبە كەنتتەرىندە جالپى كولەمى 1 ميلليارد 339 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ەل تۇرعىندارىنىڭ كوز الدارىندا ءسال توزعان مادەنيەت وشاقتارى قۇرىلىسشىنىڭ قالاعىنان جاڭا شىققانداي جۇتىنىپ سالا بەرسە عانيبەت ەمەس پە؟ جالپى ەسەپتى كەزەڭ ىشىندە 42 كلۋبتا 1 517 197,3 مىڭ تەڭگەگە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل سوڭعى جىلدارداعى اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا ابدەن لايىقتى قوماقتى جۇمىس ەكەنى ءسوزسىز. جوعارىدا اتالعانداردان باسقا 12 كلۋبتىق مادەنيەت نىساندارىندا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن, اقكول اۋدانىنداعى قالالىق مادەنيەت جانە دەمالىس ساياباعى جوندەۋ جۇمىستارىنان كەيىن كوركى كوزتارتارلىق بولىپ قۇلپىرىپ سالا بەردى. بۇل ماقساتقا 90 ميلليون 101 مىڭ تەڭگە قاراجات قاراستىرىلعان بولاتىن. كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىمەن قاتار, اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى دا رەت-رەتىمەن اتقارىلۋدا. بۇل ماقساتقا 202 668 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلىپ, 24 اۋىل كلۋبى ادەمى اجارعا يە بولدى. مۇنداي جۇمىستار اقكول, ارشالى, استراحان, ءبىرجان سال ءتارىزدى اۋداندارىندا قولعا الىندى.
سوڭعى جىلدارى قالتالى ازاماتتار دا اۋىل مادەنيەتىنە كوڭىل بولە باستادى. بۇل وتە قۇپتارلىق قادام. اسىرەسە اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارى ەلدى مەكەندەردىڭ ەتەگى سوگىلمەي, تۇتاس وتىرۋىنا مۇددەلى. جەر-جەردە بالالاردىڭ سپورت الاڭدارىن سالىپ, مادەنيەت وشاقتارىن جوندەپ, قامقورلىق كورسەتىلىپ جاتىر. بيىل وڭىردە ساندىقتاۋ اۋدانىنىڭ بەلگورود اۋىلدىق مادەنيەت ءۇيى دەمەۋشىلەردىڭ ەسەبىنەن جارتى ميلليون تەڭگەگە جوندەلدى. جارقايىڭ اۋدانىندا دا ءدال وسىنداي جۇمىس قولعا الىنىپ, دىتتەگەن جەرىنە جەتتى. مۇنداي مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. دەمەك, قالتالى ازاماتتار ەل مۇقتاجىنا كوڭىل بولە باستادى دەگەن ءسوز.
ءبىزدىڭ جاقتا قىس ۇزاق. سوندىقتان اۋىلداعى مادەنيەت وشاقتارىن قىسقا دايىنداۋ ايرىقشا ماڭىزدى. اعىمداعى جىلى وبلىستىق بيۋدجەتتەن جەتى بلوكتىق-مودۋلددىك قازاندىق ساتىپ الۋعا 255,7 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىندى. قاجەتتى قازاندىقتار الىنىپ, شورتاندى كەنتىنىڭ دەمالىس ورتالىعى, ەسىل اۋدانىنىڭ دۆۋرەچنىي, استاراحان اۋدانىنىڭ كامەن, جاقسى اۋدانىنىڭ جاڭا-قيما اۋىلىنىڭ مادەنيەت وشاقتارىنا ورناتىلدى. ەرەيمەنتاۋداعى تايباي, ولجاباي سەلولىق كلۋبتارى دا وسىنداي قامقورلىقتىڭ شاراپاتىن كوردى. اقكول اۋدانىنىڭ نوۆورىبينكا, قورعالجىن اۋدانىنىڭ ورتالىعىنداعى قورعالجىن اۋىلىنداعى مادەنيەت ۇيلەرىنىڭ قازاندىقتارى جوندەۋدەن وتكىزىلدى.
وبلىستاعى كلۋبتىق ۇلگىدەگى مادەنيەت نىساندارىن دامىتۋعا 448 290,9 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن قاجەتتى قۇرالدار الىندى. ايتپاقشى, ءسوز اراسىندا وسى قارجىنىڭ نەگىزى بيۋدجەتتەن ءبولىنىپ وتىرعاندىعىن, سونداي-اق ورتاق ىسكە جەرگىلىكتى مەتسەناتتاردىڭ دا اتسالىسقاندىعىن ايتا كەتۋگە بولادى.
بيىل اۋىلدىق مادەنيەت ۇيلەرى قاجەتتى ساحنا كيىمى مەن مۋزىكالىق اسپاپتار الىپ, ءبىر جاڭعىرىپ قالدى. بۇل تاراپتا اۋىل مادەنيەتىنە جاناشىر كاسىپكەرلەر 314 083,2 مىڭ تەڭگە كومەك كورسەتكەندىگىن ايتا كەتەلىك.
وڭىردە 14 112 بالا قاتىساتىن 1 035 بالالار ۇيىرمەسى جۇمىس ىستەيدى. دەمەك, ونەرگە جاقىن, مادەنيەتكە سۋساۋلى اۋىل بالالارى رۋحاني ءنار الىپ, جەتىلىپ كەلەدى. ونەردىڭ ورىسىندە ومىرلىك ازىق العان ورەننىڭ كوكىرەگى وياۋ بولارى ءسوزسىز. بولاشاقتىڭ سارا جول اشۋىنا ماڭىزدى شارالاردىڭ سەپتىگى مول. ءسوز سوڭىندا بيىل وبلىستىڭ اۋىلداعى مادەني مەكەمەلەرى بارلىعى 3 792 405 ادامدى قامتيتىن 24 مىڭنان استام ءىس-شارا وتكىزگەندىگىن ايتا كەتەلىك.
اقمولا وبلىسى