الماتىعا جولى تۇسكەن ادامدى الدىمەن شىڭى اپپاق قار جامىلعان الاتاۋ مەن سونىڭ ەتەگىندەگى كوكجەلەككە كومىلگەن قالاداعى حاكىم اتامىزدىڭ ەسىمىن يەلەنگەن داڭعىلدا ورناتىلعان اباي ەسكەرتكىشى قارسى الادى. اقىن ەسكەرتكىشى قولادان قۇيىلىپ, تۇعىرى قىزىل گرانيتتەن قالانعان, بيىكتىگى – 13, 7 م. ونى ۇلتتىق ءمۇسىن ونەرىنىڭ نەگىزىن سالۋشى, قازاقستاننىڭ حالىق سۋرەتشىسى حاكىمجان ناۋرىزباەۆ جاساعان. ءمۇسىنشى ءوز تۋىندىسىندا اقىننىڭ ءومىر بەلەسىنەن ءوتىپ, ەل اعاسىنا اينالعان ساليقالى كەزىن ايشىقتى بەدەرلەگەن. ەسكەرتكىشتە باسىندا تاقيا, يىعىنا ءوڭىرى اشىق جەلبەگەي شاپان جامىلعان اباي اتامىز سول قولىنا كىتابىن قىسىپ ۇستاعان كۇيى تەرەڭ وي ۇستىندە ىلگەرى باسىپ كەلەدى. تاس بەينە دەمەسەڭىز, قۇددى اقىننىڭ ءوزىن كورگەندەي اسەر الاسىز.
حاكىمجان اعامىز ءبىر اڭگىمەسىندە اباي ەسكەرتكىشىنىڭ ءدال وسىنداي كوركەمدىك دەڭگەيدەگى كومپوزيتسيالىق شەشىمىنىڭ ويداعىداي شىعۋىنا زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ىقپالى بولىپ, كوپ كومەك كورسەتكەنىن ايتىپتى. ال ونىڭ ەسكەرتكىشتى سالۋ جونىندەگى تاپسىرما الۋىنىڭ ءوزى ءبىر اتانعا جۇك بولارلىق وقيعا. بۇل جايىندا بەلگىلى قالامگەر, مارقۇم جۇمابەك كەنجاليننىڭ «ەر جاۋكە مىنبەگەنمەن التىن تاققا» اتتى كىتابىنا كىرگەن ح.ناۋرىزباەۆ تۋرالى جازعان «تۇڭعىش» اتتى وچەركىندە كەڭىرەك باياندالعان.
ء«بىر كۇنى مينيسترلەر كەڭەسىنە شۇعىل جەتسىن دەگەن حابار الدىم. كەلسەم, د. قوناەۆ, ۆ. بەلياەۆ, ت.تاجىباەۆ جانە م.اۋەزوۆ وتىر ەكەن. اڭگىمە الماتىدا اباي ەسكەرتكىشىن ورناتۋ تۋرالى ءوربىدى. ءسوز رەتى كەلگەندە ت.تاجىباەۆ: «مىنا حاكىمجان ءالى جاس قوي, ال اباي اعا وبرازىن شىعارۋ ءۇشىن باتىلدىق كەرەك. سوندىقتان وسىنى تاجىريبەسى مول ۋرمانچەگە بەرسەك قايتەدى» دەپ ۇسىنىس ايتتى. ارادا ەكى-ءۇش مينۋتتىق ۇنسىزدىك ورنادى. سونان سوڭ ادەتتەگىدەي بيازى, اۋەزدى قوڭىر ۇنىمەن مۇقاڭ تولەگەنگە قاراپ: ء«اي تولەگەن-اي, قاشانعى وسى ءوزىمىزدى-ءوزىمىز ولقىسىنا بەرەمىز. بىلە بىلگەن جانعا حاكىمجان حالقىمىزدىڭ تۇڭعىش ءمۇسىنشىسى عوي. بۇدان باسقا قازاقتىڭ قاي بالاسى ساز بالشىقتان ونەر ءورىپ ءجۇر. ال ەندى, سەن قازاقتىڭ ابايداي الىبىنىڭ ءمۇسىنىن وسى بالاعا بەرۋگە ازىرقانىپ وتىرسىڭ. ابايدى حاكىمجان سالۋى كەرەك». اڭگىمەنىڭ شيىرشاق اتا باستاعان رايىن بايقاعان ديماش اعا باسۋ ايتىپ, جالپى قازاق ءمۇسىن ونەرىنىڭ بولاشاعى تۋرالى ءوزىنىڭ تولعانىستارىن ورتاعا سالدى. ءسويتىپ سول اڭگىمەنىڭ اقىرىندا مەن اباي ەسكەرتكىشىن سالاتىن بولىپ تاپسىرما الىپ شىقتىم. تاپسىرما الۋىن العانمەن, ەندى مۇنى قالاي ورىندايمىن دەپ ۋايىم شەكتىم. ءبىرلى-ەكىلى كەزدەسكەندە مەنىڭ وسى قالپىمدى بايقاپ قالعان بولۋ كەرەك. مۇقاڭ: ء«اي, حاكىمجان, جاسىما, جىگەرلەن. اباي اعاڭنىڭ ارۋاعى قولدايدى, باتىل ىسكە كىرىس. ويلانۋعا ۋاقىت جوق» دەپ اڭگىمەنى شەگەلەي ايىردى. سونىمەن, اقىن وبرازىن مۇسىندەۋگە كىرىسىپ تە كەتتىم», دەپتى تارلان ءمۇسىنشى.
ءمۇسىن ونەرىنىڭ باسقا ونەر تۇرىنە قاراعاندا ەرەكشەلىگى كوپ. ماسەلەن, بولاشاق تۋىندىنىڭ جەر جاعدايىمەن, گەوكەڭىستىكپەن ۇندەسىپ جاتۋى وتە ماڭىزدى. وسىنىڭ ءبارى ويداعىداي بولعاندا ەسكەرتكىشكە «جان بىتەدى». وسى وي مۇسىنشىگە تىنىم بەرمەي, جاياۋ-جالپىلاپ, الماتىنىڭ ءتورت بۇرىشىن شارلايدى. كوڭىلىنەن شىعىپ, وسى دۇرىس-اۋ دەگەن تۇستى مۇقاڭا كەلىپ ايتسا, ول كىسى ايتقان جەرىن جاراتا قويمايدى. ءسويتىپ, ۋاقىت دوپتاي زىمىراي بەرەدى.
ەندى اتالعان وچەركتەگى مىنا ءبىر ۇزىندىگە زەر سالىڭىز:
ء«بىر كۇنى حاكىمجان بوزالا تاڭنان مۇقاڭنىڭ ەسىگىن قاقتى. – مۇحتار اعا, تاپتىم, تاپتىم. ول كىسى دە مۇنىڭ نەنى مەڭزەپ تۇرعانىن تۇسىنسە كەرەك: – قالاي ەكەن, قالاي ەكەن؟ – دەپ وزىنە قارسى سۇراق قويدى. حاكىمجان باس بارماعىن شوشايتتى. – كەتتىك وندا! ەكەۋى قازىرگى اباي ەسكەرتكىشى تۇرعان جەرگە كەلدى. مۇندا قۇمىرسقانىڭ يلەۋىندەي قايناپ جاتقان قالا بازارى بار بولاتىن. بولاشاق ەسكەرتكىشتىڭ سۇلباسىن, تاۋ بوكتەرىنەن شىعىپ كەلە جاتقانداي اباي بەينەسىن كوز الدىنا ءبىر ءسات ەلەستەتكەندە مۇقاڭ ريزاشىلىق سەزىمىن جاسىرا المادى. – ءاي, حاكىمجان-اي, تاپقان ەكەنسىڭ. ءبارى ويداعىداي بولادى, بولادى, – دەپ جاس ءمۇسىنشىنىڭ ارقاسىنان قاقتى».
حاكىمجان ناۋرىزباەۆ اباي ەسكەرتكىشىنە مول دايىندىقپەن, زور شابىتپەن كىرىسەدى. حاكىم بەينەسىن جاساۋ كەزىندە ۇلى جازۋشىمەن ءجيى كەڭەسىپ, اقىلداسىپ وتىرادى. كەيىن وسى بايلانىس ەكەۋىنىڭ اراسىنداعى اعالى-ءىنىلى دوستىققا, سىيلاستىققا ۇلاستى. 1960 جىلى اباي ەسكەرتكىشى تۇعىرىنا قونىپ, ەكەۋىنىڭ دە كوڭىلى جايلاندى. ەكى الىپتىڭ بىرەۋى اقىن بەينەسىن كوركەم سوزبەن سومداسا, ەكىنشىسى تاس مۇسىنمەن بەدەرلەپ, تاريحتا قالدى. بۇگىندە الماتىنىڭ قاق تورىندە تۇرعان اباي ەسكەرتكىشى الپىس جىلدان اسا ۋاقىت وتسە دە وتاندىق ساۋلەت ونەرىندەگى قايتالانباس ۇزدىك تۋىندىعا اينالدى.