ۇلكەن شاھارلاردى قويىپ, قازىر اۋىلدىق جەرلەردەگى كىتاپحانالار دا زامانعا ساي وزگەرىسكە ۇشىراپ جاتىر. كوپشىلىك وقىرماننىڭ بوس ۋاقىتىنا وراي بەيىمدەلىپ, كىتاپ وقۋشىلار سانىن ەسەلەي تۇسكەن اۋىل كىتاپحاناشىلارىنىڭ ەڭبەگى باعالاۋعا تۇرارلىق. تەك كەيدە قىسقا ءجىپ كۇرمەۋگە كەلمەي جاتادى.
ايمان بەيسەكوۆا ماي اۋدانىنداعى كىتاپحانالار جەلىسىندە 20 جىلعا جۋىق قىزمەت ەتىپ كەلەدى. ۇنەمى وقىرمانداردىڭ ۇدەسىنەن شىعاتىن ءىس-شارالارعا ءبىر ءوزى باس بولىپ جۇرەدى. كىتاپحاناعا ءجيى باس سۇعاتىن بالالار مەن ەرەسەكتەر ونى جاقسى كورەدى. سەبەبى ايمان اپاي ولارعا ءاردايىم قىزىقتى كىتاپتار مەن ادەبيەتتەر ۇسىنىپ, بوس ۋاقىتتارىن ءتيىمدى وتكىزۋدىڭ ءتۇرلى ءادىس-امالىن ويلاستىرادى. ءوز ماماندىعىنا ادال جان بۇگىنگى كىتاپحانا تەك كىتاپ وقيتىن جەر ەمەس, ول ءار اۋىلداعى مۋلتيمەديالىق-كوممۋنيكاتسيالىق ورتالىققا اينالۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
– كىتاپحاناشى ءار كەلۋشىنىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن كىتاپتى ءدال تاۋىپ, ونى ناسيحاتتاپ, قاجەتى بولسا سول كىتاپتاعى وبرازداردىڭ كەيپىنە كىرىپ اكتەر بولۋعا دا دايىن تۇرۋى كەرەك. اقپاراتتىق تەحنولوگيا دامىعان زاماندا ادامداردى رۋحاني دۇنيەگە, ادەبيەتتى وقۋعا تارتۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ءبىر جاعىنان كوپ ادامداردىڭ جۇمىسباستى ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, كىتاپحانا مەكەمەلەرىن ولاردىڭ بوس ۋاقىتتارىنا ورايلاستىرعان دۇرىس دەپ ويلايمىن. مىسالعا, ءبىزدىڭ اۋدانداعى 14 اۋىلدىق كىتاپحانادا كەشكى ساعات 19.00-دەن 21.00-گە دەيىن «كەشكى كىتاپحانا» جۇمىس ىستەيدى. بالالار مەن ەرەسەكتەردىڭ بارلىعى بىزگە كىتاپ نەمەسە گازەت-جۋرنال وقۋ ءۇشىن كەلمەيتىنى انىق. ءوزارا ارالاسىپ, اڭگىمە ايتىپ, جاڭالىقتارىمەن ءبولىسىپ جاتادى. مۇندا تۇراقتى كەلىپ دويبى, شاحمات, توعىزقۇمالاق ويناپ, اسىق اتاتىندار دا بار. مەزگىل سايىن قازاق ادەبيەتى تارلاندارىنىڭ بەلگىلى شىعارمالارىنىڭ جەلىسى بويىنشا تەاترلاندىرىلعان كورىنىستەر قويامىز. بيىل سۇلتانماحمۇت تورايعىر ۇلىنىڭ «قامار سۇلۋى», جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ «اقبىلەگىنەن» كەلتىرىلگەن ۇزىندىلەر ءساتتى شىقتى, – دەيدى اۋىل كىتاپحاناشىسى.
ول بۇگىندە اۋداندىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانانىڭ ادىسكەرى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. ايتۋىنشا, سوڭعى 9 ايدا جەرگىلىكتى كىتاپحانالارعا 2244 وقىرمان كەلگەن. وقىرمانداردىڭ دەنى 15 جاستان اسقان بالالار مەن بوزبالا-بويجەتكەندەر جانە جاسى 40-تان اسقان تۇرعىندار. اۋدان كولەمىندە 153 مىڭ كىتاپ قورى بار بولسا, سونىڭ نەبارى 12 مىڭدايى عانا قازاق تىلىندەگى كىتاپتار. سوڭعى جىلدارى اۋىل كىتاپحانالارىنا كىتاپ ساتىپ الۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن اقشا بولىنگەنىمەن, ءالى دە از ەكەنىن جەتكىزدى. اسىرەسە 4D, 5D فورماتىنداعى كىتاپتاردى قىزىق كورەتىن بالالار كوپ كورىنەدى. جەرگىلىكتى پەداگوگيكالىق جانە پسيحولوگيالىق تۇزەتۋ كابينەتى ادىستەمەلىك تۇرعىدا وسى وقۋلىقتاردىڭ كومەگىنە جۇگىنەتىنىن بايقاعان ماماندار الگىندەي زاماناۋي ونىمدەر كوبىرەك الىنسا دەپ ءوتىنىش ايتادى. قازىر جەرگىلىكتى حالىقتىڭ سۇرانىسى دا وزگەرگەن. كوبىنە تاريحي كىتاپتاردى وقىعاندى ۇناتادى. دەتەكتيۆ جانرىنداعى ادەبيەتتەر مەن جەرگىلىكتى اۆتورلاردىڭ كىتاپتارىنا دا سۇرانىس بارشىلىق. تەك قارجىنىڭ ازدىعىنان جاڭا ادەبيەتتەردى اكەلۋ ازىرشە مۇمكىن بولماي تۇر.
ء«بىزدىڭ كىتاپحاناشىلار ءبىر ورىندا وتىرا بەرۋدى ۇناتپايدى. «كىتاپ تەراپياسى» جوباسى بويىنشا ۇيدەگى زەينەتكەرلەرگە, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا كىتاپ اپارىپ بەرەمىز. «كىتاپ دايدجەستى» جوباسى اياسىندا جەرگىلىكتى باسىلىمدا جاڭا ادەبيەتتەر تۋرالى ناسيحاتتايمىز. كوپشىلىك ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ, مۇحتار ماعاۋيننىڭ, قابدەش ءجۇمادىلوۆ پەن نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ كىتاپتارىن ءجيى سۇراپ جاتادى. زامانعا ساي كىتاپحانا بولۋعا ۇمتىلامىز. بۇل ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا جاڭادان نوۋتبۋكتەر مەن پرينتەرلەر, دىبىس جازعىشتار ساتىپ الۋ قاجەت. وقىرماندار ءوزى ۇناتقان كىتابىنان ۇزىندىلەردى مانەرلەپ وقىپ, دىبىس اپپاراتىنا جازسا, ونى ۇيالى تەلەفونىنا جۇكتەپ ەستىپ جۇرسە, عانيبەت ەمەس پە؟! بارىمىزگە ورتاق نەگىزگى ماسەلە – اۋىلداعى كىتاپحانالاردا كىتاپ سورەلەرى ابدەن ەسكىرگەن. ينتەرنەت جەلىسى 11 كىتاپحانادا عانا بار. اۋىل كىتاپحانالارىندا زياتكەرلىك, اقپاراتتىق جانە دەمالىس ورتالىقتارى اشىلسا. وسىعان ۇكىمەت دەڭگەيىندە نازار اۋدارىپ, ارنايى باعدارلاما قابىلداپ جىبەرسە جامان بولماس ەدى. كىتاپحانالاردىڭ ءىشى-سىرتى بىردەي جارقىراپ تۇرسا, وقىرمان دا ءبىزدى ءجيى ىزدەپ تۇرار ەدى», دەگەن ويىن جەتكىزدى ايمان ومىربەكقىزى.
كىتاپحاناعا بارۋ پايدالى دەپ مورال ايتۋ قازىرگى جاستارعا استە وتپەيتىنى بەلگىلى. ولاردى زامان تالابىنا ساي رەتتەپ, سۇرانىسقا ساي ەتسە, كوپشىلىك وزدەرى-اق ىزدەپ كەلەر ەدى. ايمان ومىربەكقىزى سياقتى ءوز ءىسىنىڭ ەنتۋزياست ماماندارى باردا اۋىلداعى كىتاپحانالاردىڭ جۇمىسى توقىرامايتىنى انىق.
پاۆلودار وبلىسى,
ماي اۋدانى