اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەكونوميكاسىن ورگە سۇيرەيتىن سالانىڭ قاتارىندا مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ الاتىن ورنى ايرىقشا. مۇندا ەلىمىزدەگى «قارا التىننىڭ» باسىم بولىگى وندىرىلەدى. سول سەبەپتەن, مۇنايلى وڭىرگە شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتىپ وتىر. ءتىپتى وسى سالاعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋگە ۇمتىلۋشىلار دا از ەمەس.
مۇناي-گاز سالاسىنداعى تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ مەن جوندەۋ قالاي شەشىمىن تابادى؟ پايدالى باستامالار قولداۋ تاۋىپ ءجۇر مە؟ جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىنە قانشالىقتى كوڭىل بولىنگەن؟ بۇل ماسەلەلەر «PetroMaintenance – 2023» فورۋمىندا كەڭىنەن تالقىعا ءتۇستى.
«اتامەكەن» ۇكپ مۇناي-گاز وپەراتورلارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جونىندەگى رەسمي وكىلى اسىلبەك جاكيەۆتىڭ مالىمەتىنشە, فورۋمعا ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنەن, سونداي-اق تمد, يسپانيا, يتاليا, اقش پەن تۇركياداعى 450 كومپانيادان 700-دەن اسا ادام قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن. بيىل تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ وتىر. بۇل تەككە تاڭدالماعان. ويتكەنى الداعى جىلدارى تشو, NCOC, قپو, Total Dunga سەكىلدى كومپانيالارداعى ساتىپ الۋ كورسەتكىشى ارتاتىنى بولجانادى. بولجامنىڭ جالپى كولەمى – شامامەن 2,7 ملرد دوللار.
فورۋم جۇمىسى ءتورت پانەلدىك سەسسيادا جالعاسىن تاپتى. مۇناي-گاز وپەراتورلارىنىڭ توپ-مەنەدجەرلەرى مەن جەتەكشى ماماندارى جوبا نىساندارىندا كۇردەلى جوندەۋ مەن تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋگە قاتىستى جوسپارلارىمەن, كاسىپورىنداردىڭ اكتيۆتەرىن باسقارۋ, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك, اۆتوماتتاندىرۋ جانە تاعى باسقا سالالارداعى ءتيىمدى تاجىريبەلەرىن ورتاعا سالدى. ال سەرۆيستىك كومپانيالاردىڭ باسشىلارى جوبالاردى ىسكە اسىرۋداعى تاجىريبەلەرى, مۇناي-گاز جابدىعىنا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋدەگى الەۋەتى تۋرالى اڭگىمەلەدى.
اتىراۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاسۇلان بيسەمبيەۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي فورۋم وڭىردەگى مۇناي-گاز سەرۆيسىن دامىتۋ ءۇشىن درايۆەر بولاتىنى داۋسىز. ويتكەنى مۇناي ءوڭىر اۋماعىندا گاز وڭدەۋ, بۋتاديەن ءوندىرۋ زاۋىتى سەكىلدى جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ قۇرىلىسى باستالىپ جاتىر. جاڭا جوبالار بىرنەشە مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا ىقپال ەتەدى.
ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى الىبەك جاماۋوۆتىڭ پىكىرىنشە, «قاشاعان» جانە «قاراشىعاناق» كەن ورىندارىن يگەرۋدى ودان ءارى جالعاستىرۋعا نازار اۋدارىلىپ وتىر. سول سەبەپتەن, مۇنداي كۇردەلى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ كەزىندە جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن ۇلعايتۋ قاجەت.
«وسى ورايدا وپەراتورلار بەيقامدىق تانىتپاۋعا ءتيىس. اسىرەسە شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ قىزمەتىن پايدالانباس بۇرىن وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ مۇمكىندىگىن باعالاۋ قاجەت. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە شەتەلدىكتەرمەن باسەكەلەس بولا الاتىنداي, سەرۆيستىك قىزمەتتى ساپالى كورسەتە الاتىن ءوزىمىزدىڭ كومپانيالار بار. سول سەبەپتەن, تەندەردى تەك جەرگىلىكتى كومپانيالار اراسىندا وتكىزۋدى ۇسىنار ەدىم. تەندەرگە قاتىسقىسى كەلەتىن شەتەلدىك كومپانيالاردى جەرگىلىكتى ارىپتەستەرىمەن بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋعا مىندەتتەگەن ءجون. ال بىرلەسكەن كاسىپورىندار ساتىپ الۋلاردى تەك ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىس», دەيدى ءا.جاماۋوۆ.
فورۋمدا ءىرى كومپانيالاردىڭ باسشىلارى ءوز پىكىرلەرىمەن ءبولىستى. ماسەلەن, KMG «Kashagan B.V.» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى باقىتجان حاسانوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جوسپارلى كۇردەلى جوندەۋ سەكىلدى اۋقىمدى جوبالاردى جوسپارلاۋ كەزىندە باسا كوڭىل اۋداراتىن ماسەلەلەر بار. بۇل – تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى الەۋەتتى جەتكىزۋشىلەردىڭ ءرولى, سونداي-اق ولاردىڭ وندىرىستىك نىساندار وپەراتورلارىمەن ءىس-قيمىلىنىڭ ماڭىزى.
«جوعارى دەڭگەيدەگى ءوزارا ءىس-قيمىلعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن بىرلەسكەن تالداۋ جۇرگىزۋدى باستى نازاردا ۇستاۋ قاجەت. ويتكەنى الەۋەتتى جەتكىزۋشىلەر جوبانىڭ قاجەتتىلىگىن تۇسىنۋگە ءتيىس. وسى ورايدا الەۋەتتى مەردىگەرلەردى انىقتاۋ, ولاردىڭ قىزمەتىن باعالاۋ, ۇزاقمەرزىمدى ىنتىماقتاستىق ماقساتىندا كەلىسىمشارتتار جاساۋ سەكىلدى فاكتورلار نەگىزگى ءرول اتقارادى», دەيدى ب.حاسانوۆ.
ال «PSA» جشس باس ديرەكتورىنىڭ كەلىسىمشارتتار جانە ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ورىنباسارى نۇرجان قيسمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇناي-گاز نىساندارىنا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ مەن جوندەۋگە بايلانىستى جۇمىستارعا باسىمدىق بەرىلۋى كەرەك. ويتكەنى جەرگىلىكتى قامتۋ بويىنشا جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن شارتتاردىڭ ورىندالۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.
«بىراق ءونىمدى ءبولىسۋ تۋرالى كەلىسىم جوبالارىنداعى جەرگىلىكتى قامتۋ دەڭگەيى ارقالاي. ماسەلەن, سوڭعى جىلدارى تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ قىزمەتتەرىندەگى جەرگىلىكتى قامتۋ وڭ سيپات الىپ كەلەدى. بىراق وسى قىزمەتتەرگە قاتىستى كورسەتكىشتەردى سالىستىرساق, 2020 جىلى جەرگىلىكتى قامتۋ دەڭگەيى شامامەن 60 پايىزدى قۇراعان. ال قازىر بۇل ورتا ەسەپپەن 70 پايىزدان اسادى», دەگەن دەرەگىمەن ءبولىستى ول.
«CES Kazakhstan» جشس ديرەكتورى ەۆگەني پلياسۋنوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىر جەرگىلىكتى قامتۋدى كەڭەيتۋ ءۇردىسى ءجۇرىپ جاتىر. دەمەك, وتاندىق بيزنەس يەلەرىنىڭ الدىندا ەندى ءىرى جوبالاردا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن كەڭ جول اشىلادى. بۇل – ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سەكتورىندا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنا ماماندانعان وتاندىق كومپانيالار ءۇشىن مول مۇمكىندىك.
ينۆەستورلار مۇناي-گاز جابدىقتارىن وندىرۋشىلەر جانە جەتكىزۋشىلەردىڭ تاۋارلارى مەن قىزمەتتەرىنىڭ كورمەسىن ۇيىمداستىردى. ماسەلەن, «تەكسولكازسەرۆيس» جشس رەزەرۆۋارلاردى تازالاۋعا ارنالعان اۆتوماتتاندىرىلعان قوندىرعىنى ۇسىندى. قوندىرعى باقىلاۋ جانە بەينەباقىلاۋ جۇيەسىنىڭ كومەگىمەن قاشىقتان باسقارىلادى. بۇل قوندىرعى كومپانيالار باسشىلارىنىڭ نازارىن اۋداردى.
«بۇل قوندىرعى قاقپاعىنىڭ ديامەترى 500 ميلليمەتر بولاتىن رەزەرۆۋارلاردى تازالاۋعا ارنالعان. الەمدە مۇنداي قوندىرعى وتە سيرەك كەزدەسەدى. ال ەلىمىزدە مۇنىڭ بالاماسى جوق. كەلەسى جىلى بۇل قوندىرعىنى اتىراۋدا شىعارۋدى باستايمىز», دەيدى كومپانيا ديرەكتورى باۋىرجان جايعاليەۆ.
اتىراۋ وبلىسى