قازاق ءتىلى فرانتسيانىڭ ەڭ كونە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – شىعىس تىلدەرى مەن وركەنيەتتەرى ۇلتتىق ينستيتۋتىنىڭ باعدارلاماسىنا قايتا ەندى. بۇل كەرەمەت باستامانى فرانتسياداعى قازاقستان ەلشىلىگى كوتەرىپ, قولداۋ كورسەتتى, دەپ جازادى Egemen.kz «حابار 24»-كە سىلتەمە جاساپ.
كوڭىلگە شۋاق سىيلايتىنى – فرانتسيادا قازاق ءتىلىن ۇيرەنەمىن, وقيمىن دەگەن تالاپتىلار كوپ. مۇنى لىق تولى اۋديتورياعا قاراپ تۇسىنۋگە بولادى. سان ءتۇرلى ماماندىق بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەر قىزىقتى سۇراقتار قويىپ, قازاق مادەنيەتىنە تەرەڭدەي تۇسكەن. كوبىنىڭ كوڭىلىندەگىسى – ورتالىق ازيا تۋرالى, ونىڭ ىشىندە قازاقستان تۋرالى بارىنشا كوبىرەك اقپارات الۋ.
فرانتسۋز ستۋدەنتتەرىنىڭ ايتقان پىكىرىنەن-اق قازاق ءتىلىنىڭ مەرەيى ءوسىپ جاتقانىن كورىپ, جانىڭ سەمىرگەندەي. مىسالى, ماگيسترانت ۆيكتور گوماريز «مەنىڭ جۇمىسىم ورتالىق ازيامەن بايلانىستى. اتاپ ايتقاندا, ءوڭىر تاريحىنا قاتىستى زەرتتەۋلەر جۇرگىزەمىن. سول سەبەپتى دە قازاق ءتىلىن تاڭدادىم. جۇمىسىما كوپ كومەگى تيەدى دەپ ويلايمىن», دەيدى. ال كلوە لورە بولسا, كەلەشەكتە ءبىزدىڭ ەلگە كەلگىسى كەلەدى ەكەن. ول باعدارلاماعا ەنگەن «قازاق ءتىلى» ساباعى تانىم كوكجيەگىمدى كەڭەيتە تۇسەدى, جاڭاشا الەمگە جەتەلەيدى دەپ سەنەدى.
قازاق تىلىنەن قۇرالاي قاليەۆا ەسىمدى فيلولوگ مامان ساباق بەرەدى. ول ازىرگە ەلەكتروندى ماتەريالدارمەن وقىتىپ ءجۇر. بىراق بولاشاقتا ستۋدەنتتەرگە ارنايى كىتاپتار قۇراستىرىلادى نەمەسە ەلدەن الدىرتامىز دەپ ۇمىتتەنىپ وتىر. وسى رەتتە وقىتۋشىنىڭ ەلدەگى ارىپتەستەرىنىڭ كومەگىنە سەنىممەن قاراپ, كۇتىپ جۇرگەن جايى بار.
نەگىزىنەن كەزىندە ينستيتۋتتىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا قازاق ءتىلى ەنگەن بولاتىن. بىراق كەيىننەن ءۇزىلىپ قالعان. ازداعان ءۇزىلىس ەندى اياقتالعانداي. ءبىزدىڭ ەلگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ كوپتىگى قازاق ءتىلىن قايتا قوسۋعا تۇرتكى بولعان.
«قازاق ءتىلى ەكىنشى سەمەستردە دە وقىتىلادى. ءسويتىپ, الداعى ۋاقىتتا ورتالىق ازيا سەكتسياسىن قۇرىپ, وعان وزگە تىلدەردى دە قوسۋ جوسپاردا بار. شىعىس تىلدەرى مەن وركەنيەتتەرى ۇلتتىق ينستيتۋتى – 250 جىلدىق تاريحى بار مەكەمە. ونىڭ العاشقى جەتەكشىلەرى ورتالىق ازيا بويىنشا ماماندار بولعان. قازاق ءتىلىنىڭ كومەگىمەن وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى كۇشەيتىپ جاتىرمىز. فرانتسۋزدار قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ قانا قويماي, مادەنيەتىمەن, سالت-داستۇرىمەن جاقىنىراق تانىسۋدى كوزدەيدى», دەيدى شىعىس تىلدەرى جانە وركەنيەتتەرى ۇلتتىق ينستيتۋتىنىڭ وقىتۋشىسى كاترين پۋجول.
جالپى, فرانتسيا مەملەكەتى قازاق ەلىنە قۇرمەتپەن قارايدى. وسىعان دەيىن دە بۇل ەلدىڭ عىلىم اكادەمياسىندا قازاقتىڭ كونە تاريحى تانىستىرىلعان ەدى. اكادەميا زاماناۋي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, تاريحشى مۇحيت-ارداگەر سىدىقنازاروۆتى فرانتسيانىڭ مورالدىق (قوعامدىق) جانە ساياسي عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ عىلىمي كەڭەسىنە شاقىرعان بولاتىن. ول جەردە XV-XVIII عاسىرلارداعى قازاق مەملەكەتىنىڭ ەۋروپالىق, ونىڭ ىشىندە فرانتسۋز كارتوگرافياسى بويىنشا جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرى تۋرالى بايانداما جاسالعان. عالىمنىڭ ايتۋىنشا, فرانتسۋز اكادەميكتەرى باياندامادان كەيىن «فرانتسۋز-قازاق, ەۋروپا-قازاق قاتىناستارى 1991 جىلى ەمەس, بەس عاسىر بۇرىن باستالعان دەپ جازۋىمىز قاجەت. فرانتسيا مەن قازاق تاريحى قاتار دامۋى كەرەك. ءسىزدىڭ زەرتتەۋلەرىڭىز بىزگە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىردى جانە ءبىز ونى قۇپتايمىز», دەگەن ەكەن.
ءتىل مەرەيى – ەل مەرەيى. جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ دەگەنىنە سۇيەنەر بولساق, «انا ءتىلىمىز – حالىق بولىپ جاسالعاننان بەرى جان دۇنيەسىنىڭ ايناسى, ءوسىپ-ءونىپ, تۇرلەنە بەرەتىن, ماڭگى قۇلامايتىن بايتەرەگى». وسى قۋانىشتى جاڭالىقتان كەيىن, «وزگە ەلدىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتقان قازاق ءتىلى ءوز ەلىندە دە باسىن تىك كوتەرىپ جۇرسە ەكەن» دەگەن تىلەك ويعا ورالا بەردى.