ەلوردادا العاش رەت قازاقستان گەولوگتەرىنىڭ ءى سەزى ءوتتى. وعان ەلىمىزدەگى سول سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن عالىمدار مەن بىلىكتى مامانداردىڭ بارلىعى شاقىرىلدى. شارانى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنە قاراستى گەولوگيا كوميتەتى ۇيىمداستىردى.
گەولوگيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرلان اقباروۆ شارانىڭ كۇن تارتىبىمەن تانىستىرىپ, اۋەلگى ءسوز كەزەگىن ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى يران شارحان ۇلىنا بەردى. ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قاتىسۋشىلاردى ايتۋلى شارامەن قۇتتىقتاپ, ولاردى ۆەدومستۆونىڭ گەولوگيا مەن ۇلتتىق ەكونوميكاعا دەگەن ۇستانىم, جوسپارىمەن تانىستىردى. ءسويتىپ سالانىڭ ەڭبەگى سىڭگەن دەربەس زەينەتكەرلەرى, بىرقاتار عالىمدارى مەن بىلىكتى ماماندارىن ماراپاتتادى.
ء«ححى عاسىرداعى قازاقستاننىڭ گەولوگيالىق قىزمەتى: جاي-كۇيى, پروبلەمالارى مەن بولاشاعى» تاقىرىبىندا وتكەن القالى جيىن سالانىڭ بىرقاتار ماڭىزدى جانە وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا ارنالعان الاڭعا اينالدى. كوزدەلگەن نەگىزگى ماقسات ەلىمىزدىڭ مينەرالدى-شيكىزات بازاسىن تولىقتىرۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتتەر جوسپارىن ازىرلەۋ بولدى. سونداي-اق 2029 جىلعا قاراي ۇلتتىق ەكونوميكا كولەمىن ەكى ەسەگە دەيىن ۇلعايتىپ, قازاقستاننىڭ مىقتى ونەركاسىپتىك بازاسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتى العا شىقتى.
ۆيتسە-مينيستر ءوز سوزىندە قورشاعان ورتا مەن ەلىمىزدىڭ رەسۋرستارىن زەرتتەۋ بارىسىندا گەولوگيا سالاسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ, قازاقستاننىڭ مينەرالدى-شيكىزات بازاسى ەل ەكونوميكاسىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى قاجەتتىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋى قاجەت ەكەندىگىنە باسا نازار اۋداردى.
ايتۋلى ءىس-شاراعا «Kazakhmys Barlau» جشس-نىڭ باس ديرەكتورى عالىم نۇرجانوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, گەولوگيا-مينەرالوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سەرىكبەك داۋكەي, «Kazenergy» قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى فارحات ابىتوۆ, مينەرالدى رەسۋرستار اكادەمياسىنىڭ وكىلى گەورگي فرەيمان جانە ق.ساتباەۆ اتىنداعى گەولوگيالىق عىلىمدار ينستيتۋتىنان گەروي جولتاەۆ تا قاتىستى.
ءسوز كەزەگىندە ع.نۇرجانوۆ گەولوگيالىق قاۋىمداستىقتىڭ الدىندا تۇرعان جاڭا سىن-قاتەرلەر تۋرالى ايتىپ بەردى. «سالا الدىندا تۇرعان پروبلەمالار بىزدەن ناقتى ءارى ءتيىمدى قادامداردى تالاپ ەتەدى. البەتتە, مۇنداي ماسەلەلەر بىرلەسىپ شەشىلۋى ءتيىس. وسىعان بايلانىستى ۋاكىلەتتى ورگاندار مەن بيزنەس-قوعامداستىقتى گەولوگيالىق بارلاۋعا تىڭ سەرپىن بەرۋ ءۇشىن بىرلەسە جۇمىس جاساۋعا شاقىرامىن», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
«Kazenergy» قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ف.ابىتوۆ بولسا, تابيعي رەسۋرستاردى تۇراقتى باسقارۋ بويىنشا حالىقارالىق وزىق تاجىريبە ورتالىعىن قۇرۋ جونىندەگى جوبانى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندى. جوبانىڭ كوزدەگەن ماقساتى – ەكولوگيالىق جانە ەنەرگەتيكالىق تەڭگەرىمگە قول جەتكىزۋ ءارى رەسۋرستاردى تۇراقتى باسقارۋ جونىندەگى جوسپارلاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا ۇلەس قوسۋ بولىپ تابىلادى.
القالى وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بريتاندىق گەولوگيالىق قىزمەت, ۇلىبريتانيانىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جانە يننوۆاتسيالار باسقارماسى مەن ءبىزدىڭ ەلدىڭ «ۇلتتىق گەولوگيالىق قىزمەت» اكتسيونەرلىك قوعامى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ماڭىزدى قۇجاتقا سايكەس ەكى تاراپ گەولوگيا, ايماقتىق گەولوگيالىق زەرتتەۋلەر سالاسىندا وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا ءارى گەولوگيالىق دەرەكتەر بازاسىن قۇرۋ بويىنشا تاجىريبە الماسىپ, گەولوگيالىق كارتالاردى قۇراستىرۋ جونىندە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋ جانە حالىقارالىق وزىق تاجىريبەلەردى ەنگىزۋ تۋرالى اقپاراتپەن بولىسەتىن بولادى.
«قازىر گەولوگيا سالاسى وسىنداي قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر:
- كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ناشارلىعى;
- قارجىلاندىرۋدىڭ تومەن مولشەرى;
- باسقارۋ جۇيەسىندەگى ءوزارا ارەكەتتەستىك دەڭگەيىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى;
- تولىققاندى ۇلتتىق دەرەكتەر بازاسىنىڭ بولماۋى;
- گەولوگيالىق اقپاراتقا ونلاين قولجەتىمدىلىكتىڭ بولماۋى.
ولاردى شەشۋ باستامالارىمەن گەولوگيالىق بارلاۋ سالاسىن ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورى رەتىندە انىقتاۋدى ۇسىنىپ, AGMP «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسىپ, سالا مينيسترلىگىنە بىرنەشە رەت جۇگىنىپ, ءتۇرلى الاڭداردا ءسوز سويلەدى. پرەزيدەنت ماسەلەنى شەشۋدىڭ شىن يننوۆاتسيالىق قادامدارىن ۇسىندى. ءبىرىنشى يكەمدى نورماتيۆتىك جانە فيسكالدىق شارتتاردى ەنگىزۋدى ايتتى. ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن گەولوگيالىق بارلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن ينۆەستورلارعا جەر قويناۋىن پايدالانۋعا باسىم قۇقىقتاردى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. كەشەندى مەملەكەتتىك ساراپتامانى ەنگىزۋ جانە ۇدەرىستى تولىق تسيفرلاندىرۋ ارقىلى جوبالاردى ماقۇلداۋ مەرزىمى مەن راسىمدەرىن ەكى ەسە قىسقارتۋ كەرەك ەكەنىنە دە نازار اۋدارتتى», دەدى رەسپۋبليكالىق تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىندار قاۋىمداستىعى اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تولەگەن مۇحانوۆ.
ول سالا ماماندارىنىڭ بىرقاتار ۇتىمدى ۇسىنىستارىن ايتىپ, تۇيىندەلىپ قالعان ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن تىلگە تيەك ەتتى. «كاسىپورىندار جانە عىلىمي مەكەمەلەرمەن بىرلەسە وتىرىپ, گەولوگيالىق زەرتتەۋلەردى گرانتتىق قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. سوندا عانا قانداي دا ءبىر قولداۋ بولادى. بۇل ماسەلەنى دە جان-جاقتى زەرتتەۋ كەرەك.
سويلەۋشىلەردىڭ بارلىعى قازاقستاندا بارلىق گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ قىزمەتتەرىن بىرىكتىرەتىن ورگان قۇرۋدىڭ كەزى كەلگەنىن, ماسەلەن, گەولوگيا, جەر قويناۋىن پايدالانۋ, باقىلاۋ ماسەلەلەرى ءبىر جەردە شەشىلەتىن اگەنتتىك ەكەنىن ايتتى. ءبىز بۇل ۇسىنىستى قولدايمىز. مۇنداي ورگاندار كورشى قىتاي, رەسەي ەلدەرىندە بار.
تاياۋدا AGMP بىرلەستىگى اسىل مەتالدار جانە گەولوگيالىق ۇيىمدار قاۋىمداستىقتارىمەن بىرلەسىپ كونفەرەنتسيا وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. وندا پروبلەمالىق ماسەلەلەردى تالقىلاپ, كاسىپورىن جەتىستىكتەرىنىڭ كورمەسىن ۇيىمداستىرىپ, پىكىر الماسامىز», دەدى ت.مۇحانوۆ.
ايتا كەتەرلىگى, جيىن بارىسىندا گەولوگيالىق عىلىم مەن تەحنولوگيالاردى دامىتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالىق باعىتتارى ايقىندالدى. سونىمەن بىرگە گەولوگيالىق بارلاۋ جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ تۇساۋكەسەرلەرى, وڭىرارالىق بايلانىستار مەن ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.