پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى حالىققا جولداۋىنداعى نەگىزگى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – قازاقستاندا سەنىمدى يندۋستريالىق بازانى جەدەل قۇرۋعا قاجەتتىلىك. ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە يندۋستريالاندىرۋعا مۇنداي ەكپىن بەرۋ قازاقستاننىڭ ساياسي الاڭىنداعى توسىن جاڭالىق ەمەس.
دەگەنمەن پرەزيدەنتتىڭ اۋىر ماشينا جاساۋ, ۋران بايىتۋ جانە اۆتوكومپونەنتتەر سياقتى سەكتورلارداعى ءوسۋدى جەدەلدەتۋگە شاقىرۋى ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا تالپىنىستىڭ ارتقانىن كورسەتەدى. ونىڭ ۇستىنە, العاشقى ءۇش جىلدا شەتەلدىك ينۆەستورلارعا دا, وتاندىق ينۆەستورلارعا دا سالىقتىق جەڭىلدىكتەر بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس قازاقستاننىڭ وسى ماڭىزدى سالالارعا قوماقتى ينۆەستيتسيا تارتۋعا نيەت تانىتىپ وتىرعانىن ايقىن اڭعارتادى. بۇل قادام تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيانى كوبەيتىپ, اتالعان ەلدە قىزمەت جاساۋعا نەمەسە كاسىبىن كەڭەيتۋگە ق ۇلىقتى بيزنەس وكىلدەرىنە مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, باسەكەگە قابىلەتتى ورتا قالىپتاستىرادى, جاھاندىق ۇردىسكە ساي دامۋعا جول اشادى.
مەملەكەت باسشىسى توقاەۆتىڭ سالىق-بيۋدجەت جانە اقشا-نەسيە ساياساتىن ۇيلەستىرۋگە شاقىرۋى تۇراقتى ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزۋگە تىرىسقانىن بايقاتادى. ىشكى جالپى ءونىم كولەمىن 6-7 پايىزدىق دەڭگەيدە ءوسىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. بىراق بۇل قازاقستاننىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋى ءۇشىن قاجەت. بۇعان قول جەتكىزۋ ينفلياتسيا مەن قارجىلىق تۇراقسىزدىققا قاۋىپ توندىرمەي, ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن فيسكالدىق جانە مونەتارلىق قۇرالداردى ساقتىقپەن باسقارۋدى تالاپ ەتەدى.
پرەزيدەنتتىڭ باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ جانە كورپوراتيۆتىك نەسيەلەۋدى ۇلعايتۋ ءۇشىن شەتەلدىك بانكتەردى تارتۋعا باسا نازار اۋدارۋى بيزنەس ءۇشىن كاپيتالدىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام بولماق. نەسيەگە قول جەتكىزۋدى ىلگەرىلەتۋ كاسىپكەرلىك پەن بيزنەستى كەڭەيتۋدە ماڭىزعا يە. بۇل ءوز كەزەگىندە ەكونوميكالىق ءوسۋدى ىنتالاندىرادى.
شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك – كەز كەلگەن ەكونوميكانىڭ تىرەگى. پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ وسى سالالاردى قولداۋ جونىندەگى ۇستانىمى ماقتاۋعا تۇرارلىق. اكتيۆتەردى باسقارۋداعى اشىقتىقتى ارتتىرۋعا جانە شاعىن بيزنەستىڭ شوعىرلانۋىن ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان باستامالار باسەكەلەستىكتى تەڭەستىرۋگە جانە نارىقتاعى مونوپوليانى ازايتۋعا كومەكتەسەدى. تۇراقتى جانە سەرپىندى ەكونوميكا ءۇشىن جەكە سەكتوردىڭ ءوسۋى مەن ءارتاراپتاندىرىلۋى وتە ماڭىزدى.
توقاەۆتىڭ تۇراقتىلىق پەن قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باسا نازار اۋدارۋى تازا ەنەرگيا كوزدەرىنە جاھاندىق ۇستانىممەن ساي كەلەدى. قازاقستاننىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ جانە سۋتەگى ءوندىرىسىن دامىتۋ جوسپارى ەنەرگەتيكالىق ساياساتتاعى تىڭ كوزقاراستى اڭعارتادى. اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ بويىنشا جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنەرگەتيكانى جاۋاپتى جانە اشىق دامىتۋعا ۇمتىلىستىڭ ايقىن ۇلگىسى. وسىلايشا, اەس-كە قاتىستى شەشىم قازاقستاندىقتاردىڭ قالاۋى مەن مۇددەلەرىنە ساي كەلمەك.
قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق تەحنولوگياعا باعدارلانعان ەل بولۋعا ۇمتىلۋى جاھاندىق ۇردىستەرگە سايكەس. پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى ۇكىمەت پەن فينتەح تەحنولوگيالاردى دامىتۋ سالاسىنداعى الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ قاتارىندا ەكەنىن مالىمدەۋى ەلدىڭ تسيفرلى سالاداعى الەۋەتىنەن حابار بەرەدى. قازاقستان 2026 جىلعا قاراي ءىت-قىزمەتتەرىنىڭ ەكسپورتىن ءبىر ميلليارد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. وسىلايشا, شەتەلدىك ءىرى IT-كومپانيالارمەن سەرىكتەستىك ورناتۋ ارقىلى تەحنولوگيا سەكتورىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن پايدالانۋعا تىرىسپاق. قازاقستان اقپاراتتىق تەحنولوگياعا باعدارلانعان ەلگە اينالۋى كەرەك دەگەن ۇستانىم تسيفرلىق ترانسفورماتسيا داۋىرىنە سايكەس كەلەدى. ءىرى شەتەلدىك ءىت-كومپانيالارمەن سەرىكتەستىك ورناتۋ ارقىلى ءىت-قىزمەتتەرىنىڭ ەكسپورتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بار.
مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ قازاقستاندى ەۋرازياداعى ءىرى ترانزيتتىك حابقا اينالدىرۋ جونىندەگى كوزقاراسى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى ءۇشىن وتە ماڭىزدى. قۇرعاق پورتتار مەن كونتەينەرلىك توراپتار سياقتى كولىك ينفراقۇرىلىمىنا ينۆەستيتسيا سالۋ ايماقتاعى ساۋدا مەن بايلانىستى جەڭىلدەتۋ وزەكتى. بۇعان قوسا, كورشى ەلدەرمەن, سونىڭ ىشىندە رەسەي, قىتاي, ورتالىق جانە وڭتۇستىك ازيا ەلدەرىمەن ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستاردى ساقتاۋ بۇل پايىمدى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق ورنالاسۋى ايماقتاعى ساۋدا جولدارىنىڭ تىرەگى ەتەدى. وسىنداي قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋ ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەر اشۋى مۇمكىن.
وبلىستىق دەڭگەيدەگى اۋداندار مەن قالالار اكىمدەرىن سايلاۋ تۋرالى شەشىم جەرگىلىكتى باسقارۋ مەن تومەنگى دەڭگەيدە دەموكراتيانى قامتاماسىز ەتەتىنى انىق. جەرگىلىكتى باسشىلاردىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ رەسۋرستاردى تيىمدىرەك بولۋگە جانە قازاقستاننىڭ ءارتۇرلى ايماقتارىنىڭ ناقتى قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا بەيىمدەلگەن دامۋ باستامالارىنا اكەلەدى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت توقاەۆ جولداۋىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مەن گازداندىرۋدان سۋ قاۋىپسىزدىگىنە دەيىنگى سالالار قامتىلدى. ۇكىمەتكە ەكونوميكالىق دامۋعا, قوعامنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە, سىن-قاتەرلەرگە دەر كەزىندە جاۋاپ بەرۋگە تاپسىرما بەرىلدى.
ازاماتتاردى, اسىرەسە جاستاردى «ادال ازامات» نەمەسە سانالى ازامات قۇندىلىقتارىن بويىنا سىڭىرۋگە شاقىرۋ مەملەكەت قۇرۋداعى مىنەز بەن ادالدىقتىڭ ماڭىزىن كورسەتەدى. بۇل قۇندىلىقتار – ادىلەتتى قوعام قۇرۋدىڭ اجىراماس بولىگى. پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ ۇكىمەتكە بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردى جويىپ, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋعا تاپسىرما بەرۋى باسقارۋدى جانە جاۋاپكەرشىلىكتى ءتيىمدى اتقارۋعا جول اشاتىنى انىق.
توقاەۆتىڭ حالىققا جولداۋىندا قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق رەفورمالارىنىڭ جول كارتاسى كورسەتىلگەن. بۇل جولداۋ ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىنا, ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا, تۇراقتىلىققا, تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەرگە جانە ءتيىمدى باسقارۋعا باسىمدىق بەرەدى. قازاقستان حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتا وتىرىپ, ءوزىن الەمدىك ارەنادا سەرپىندى ويىنشى رەتىندە كورسەتۋگە دايىن. بۇل رەفورمالاردىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋى قازاقستاننىڭ گۇلدەنگەن جانە ادىلەتتى بولاشاققا دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتەدى.
مۇحاممەد اسيف نۋر,
بەيبىتشىلىك جانە ديپلوماتيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ورتالىق ازيا جانە ەۋرازيانى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى