ىلگەرىدە باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىن ىستىق تاماقپەن قامتۋ ماسەلەسى ءجيى كوتەرىلەتىن. ءتىپتى ارەدىك اتا-انالار دا وقۋ وردالارىندا بۇل ماسەلەنىڭ وتكىر ەكەنىن ءجيى ايتاتىن. جۇرتتى تولعاندىرعان ماسەلەگە وسى جىلى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ نۇكتە قويعان ەدى. ال پرەزيدەنت تاپسىرماسى وڭىردە قالاي ورىندالىپ جاتىر؟ زەردەلەپ كوردىك.
ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ باسقارما باسشىسى دانا ماقتاەۆا كەيىنگى بىرەر جىل بەدەرىندە باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىن تەگىن تاماقپەن قامتۋ ۇلەسى 56,6 پايىزدى قۇراعانىن, جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ بۇل كورسەتكىش 100 پايىزعا جەتەتىنىن مالىمدەپ تە ۇلگەرگەن ەدى. ءيا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس 1 قىركۇيەكتەن باستاپ از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان 1,5 ميلليوننان استام وقۋشى, سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك مارتەبەسىنە قاراماستان, باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىن تولىقتاي تەگىن تاماقپەن قامتۋ جۇمىسى قولعا الىندى. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, رەسپۋبليكا بويىنشا بالالاردىڭ تاماقتانۋ قۇنى ورتا ەسەپپەن 577 تەڭگەنى قۇرايدى.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءار وڭىردە ارقالاي جۇرگىزىلىپ جاتقانى بەلگىلى. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەلدە اسحاناسى جوق مەكتەپتەر دە بار عوي. مۇنداي ءبىلىم وشاقتارىندا وقۋشىلاردى تەگىن اسپەن قامتۋ ماسەلەسى قالاي جۇزەگە اسىرىلماق؟ ماسەلەن, جامبىل وبلىسىندا اسحاناسى جوق مەكتەپتەردىڭ سانى وتىزدان اسىپ جىعىلادى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەيىرحان ومىربەكتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا وقۋ جىلىندا 251 مىڭنان استام وقۋشى وڭىردەگى 494 مەكتەپتىڭ تابالدىرىعىن اتتاعان. ال 1-سىنىپقا قابىلدانعان ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى 22 مىڭنان اسادى. قىسقاسى, جامبىل وبلىسىندا تەگىن تاماقپەن قامتىلۋعا ءتيىس ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى ون مىڭداعان بالانى قۇرايتىنى انىق.
ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى كەلتىرگەن دەرەككە سۇيەنسەك, 1-4-سىنىپ وقۋشىلارىن ءبىر مەزگىل ىستىق تاماقپەن قامتۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى قازىنادان 2,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپتى. سونداي-اق مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارداعى الەۋمەتتىك جاعدايى ءماز ەمەس وتباسىلاردان شىققان 11 326 بالانى ىستىق اسپەن قامتۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 425,6 ملن تەڭگە ءبولىن- گەن.
ارينە, پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى قازىنادان قوماقتى قارجى بولىنگەنى – قۇپتارلىق قادام. الايدا اسحاناسى جوق 36 مەكتەپتە بۇل جۇمىستى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن جاۋاپتى باسقارما وكىلدەرى قانداي قادامعا بارماق؟ وبلىس ورتالىعىنا جاقىن ورنالاسقان بايزاق, جامبىل, تۇرار رىسقۇلوۆ, مەركى, تالاس اۋداندارىنان بولەك شالعايداعى سارىسۋ, مويىنقۇم, شۋ اۋداندارىندا دا اسحاناسى جوق مەكتەپتەر از ەمەس. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, الىستاعى اۋداندارداعى جۇمىستاردى دا كىرپىك قاقپاي قاداعالاۋ كەرەك.
– جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ, وقۋشىلاردى ءبىر مەزگىل ىستىق تاماقپەن قامتۋ بويىنشا جۇمىستار مىقتاپ قولعا الىنعان. بۇگىنگى تاڭدا اسحاناسى جوق مەكتەپتەردەگى ماسەلەنى رەتتەۋگە كۇش سالدىق. اتاپ ايتقاندا, بايزاق, جامبىل, مەركى, مويىنقۇم, سارىسۋ, تۇرار رىسقۇلوۆ اۋداندارىنداعى مەكتەپتەردىڭ وقۋ كابينەتتەرىنە ىڭعايلاستىرىلعان اسحانا جاسالادى. سونىمەن قاتار سارىسۋ اۋدانىنداعى ەكى مەكتەپكە مودۋلدىك اسحانالار ساتىپ الىنىپ, ورناتۋ ماسەلەسى كۇنى بۇرىن قولعا الىندى. ودان بولەك, مەركى اۋدانىنداعى التىن ارىق باستاۋىش مەكتەبىنە قاجەتتى جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن مودۋلدىك اسحانا قويۋ ماسەلەسىن دە نازاردان تىس قالدىرعان جوقپىز. ال 20 مەكتەپكە جاقىن ورنالاسقان ءبىلىم وردالارىنان ىستىق تاماق تاسىمالدانىپ جەتكىزىلەدى, – دەيدى باسقارما باسشىسى مەيىرحان ومىربەك.
سالا باسشىسى كەلتىرگەن دەرەككە زەر سالساق, اسحاناسى جوق مەكتەپ تەك اۋدانداردا عانا ەمەس, تاراز قالاسىندا دا بار ەكەن. بۇل ماسەلە, ارينە, كىمدى بولسىن ويلاندىرماي قويمايدى. ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ەشقانداي ماسەلە تۋىندامايتىنداي كورىنەتىنى راس. الايدا بىرەر كۇن بۇرىن ۇلى دالا شاعىن اۋدانىنىڭ ءبىر توپ تۇرعىنى پرەزيدەنت تاپسىرماسى وڭىردە دۇرىس ورىندالماي جاتىر دەپ شۋ شىعاردى. شاھارداعى جاڭا شاعىن اۋدان تۇرعىندارى جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باستى جاڭالىعىنىڭ شاراپاتىن كورمەي وتىرعاندارىن جايىپ سالدى. ايتۋلارىنشا, جەكەمەنشىك مەكتەپتەردە ىستىق تاماقپەن قامتۋ ماسەلەسى شەشىلمەگەن.
وتكىر ماسەلەنىڭ وڭىنان شەشىلۋىن تالاپ ەتكەن اتا-انالار ءوڭىر باسشىسى ەربول قاراشوكەەۆتىڭ الدىنان ءبىر-اق شىقتى. جاڭا وقۋ جىلىنداعى جاڭاشىلدىقتان قۇر قالعان اتا-انالار ء«بىزدىڭ بالالار توقالدان تۋعان با؟», دەيدى شامدانىپ. «جەكەمەنشىك ءبىلىم ورداسىندا ءبىلىم الىپ جاتقان بالالار قازاقستاننىڭ بالالارى ەمەس پە؟ وسى ماسەلە ميىمىزعا قونباي تۇر. وتانىمىز ءبىر بولعاننان كەيىن بارلىق بالاعا بىردەي جاعداي قاراستىرىلۋى كەرەك ەمەس پە؟ پرەزيدەنت ەشكىمدى بولە-جارىپ ايتقان جوق قوي», دەيدى ۇلى دالا شاعىن اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ءنۇربيبى مولداشەۆا.
ۇلى دالا تۇرعىندارى مەملەكەتتىك مەكتەپتىڭ جوقتىعىنان بالالارىن جەكەمەنشىك مەكتەپكە بەرۋگە ءماجبۇر بولىپ وتىر. ايتپەسە ۇل-قىزدارىن مەملەكەتتىك مەكتەپكە قۋانا-قۋانا بەرۋگە ءازىر. ولار جاڭا شاعىن اۋداندا وسى ماسەلەنىڭ جەدەل شەشىلگەنىن قالايدى.
ءبىلىم باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى كەلتىرگەن دەرەككە سەنسەك, بالالاردى ىستىق تاماقپەن قامتۋ ماسەلەسى مەملەكەتتىك مەكتەپتەردە وڭىنان شەشىلگەن. الايدا جەكەمەنشىك مەكتەپتەردە بۇل ماسەلەنى شەشۋ جولى قاراستىرىلماعان. حالىق كوتەرگەن وتكىر ماسەلە وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ تاراپىنان عانا شەشىمىن تابۋى ىقتيمال.
ۇلى دالا شاعىن اۋدانىنان كەلگەن اتا-انالاردىڭ شاعىمىن تىڭداعان ءوڭىر باسشىسى وتكىر ماسەلەنى نازاردان تىس قالدىرمايتىنىن جەتكىزدى. «جاۋاپتى مينيسترلىكپەن, مينيسترمەن سويلەسىپ, سىزدەر كوتەرگەن پروبلەمانى جەتكىزەمىن. وعان ەش كۇمان بولماسىن», دەدى حالىقتىڭ مۇڭىن تىڭداعان ە.قاراشوكەەۆ.
جاۋاپتى تۇلعالار بار ماسەلە مينيسترلىككە تىرەلىپ تۇرعانىن جايىپ سالدى. ايتۋلارىنشا, قولدانىستاعى زاڭ بارلىق مەكتەپكە بىردەي قاراجات قاراستىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. ال جامبىلدا جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ سانى از ەمەس...
جامبىل وبلىسى